Πέμπτη, 22 Φεβρουαρίου 2018

Το ελληνικό παράδοξο με τα γενόσημα.


Ένας βασικός στόχος της χρήσης τον «γενόσημων» φαρμάκων (φάρμακα των οποίων η δραστική ουσία δεν καλύπτεται πλέον από δίπλωμα ευρεσιτεχνίας) είναι η μείωση του φαρμακευτικού κόστους. Η λήξη ισχύος των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και ο ανταγωνισμός για την παραγωγή ενός φαρμάκου, θα πρέπει να οδηγήσουν σε μείωση των τιμών αυτού του φαρμάκου. Ωστόσο, ενώ οι τιμές των γενόσημων φαρμάκων πράγματι μειώνονται με την πάροδο του χρόνου, σε ορισμένες χώρες, παρά την ύπαρξη φθηνότερων γενόσημων, οι τιμές των πρωτότυπων φαρμάκων αυξάνονται. Αυτό το φαινόμενο, που φαινομενικά αντιβαίνει τους νόμους της αγοράς, ονομάζεται «το παράδοξο των γενόσημων φαρμάκων».

Μια ματιά στην έκθεση του ΟΟΣΑ για την διείσδυση των γενόσημων φαρμάκων μας δείχνει ότι στην Ελλάδα το 2015 ο όγκος πωλήσεων των γενόσημων φαρμάκων ήταν το 24% του συνολικού όγκου πωλήσεων, ανώ η αξία πωλήσεων των γενόσημων ήταν το 23% του συνολικού κύκλου εργασιών του κλάδου του φαρμάκου. Δηλαδή, εφόσον ο όγκος πωλήσεων και αξία πωλήσεων των γενόσημων ήταν η ίδια περίπου, η χρήση των γενόσημων στην Ελλάδα συμβάλει στην κρατική δαπάνη το ίδιο με τα πρωτότυπα φάρμακα. Στην Ευρωζώνη αλλά και στις χώρες του ΟΟΣΑ φυσικά, αυτό είναι και πάλι διαφορετικό: ο όγκος πωλήσων των γενόσημων είναι περίπου στο 50% ενώ η αξία τους γύρω στο 25% - δηλαδή η φαρμακευτική δαπάνη για γενόσημα είναι η μισή σε σχέση με ίσο όγκο πωλήσεων πρωτοτύπων. Σε συγκεριμένες χώρες μάλιστα, όπου το δημόσιο σύστημα υγείας λειτουργεί σωστά, οι αριθμοί είναι σχεδόν σοκαριστικοί: η Ολλανδία, έχει επιτύχει όγκο πωλήσεων 72% με αξία μόλις 17%: τον τριπλάσιο όγκο πωλήσεων απο την Ελλάδα, με τα δυο τρίτα του κόστους. 

Ενώ δηλαδή στο γενικό «παράδοξο των γενόσημων φαρμάκων» η τιμή του πρωτότυπου φάρμακου αυξάνεται, στο «Ελληνικό παράδοξο»  το οικονομικό κέρδος για το σύστημα υγείας από τα γενόσημα, είναι πολύ περιορισμένο σε σχέση με την διεθνή εμπειρία. 

Ο νόμος 90552/2016 ρυθμίζει κάποιες από αυτές τις στρεβλώσεις: τα αποτελέσματα αναμένονται. Αλλά, κρίνοντας από τις κραυγές των ιθαγενών κατασκευαστών εναντίον του νόμου που φυσικά “σκοτώνει την εγχώρια επιχειρηματικότητα”, η νομοθετική αυτή πρωτοβουλία μπορεί να εκλειφθεί ακόμα και θετικά από κάποιους “κακοπροαίρετους”.

Σε προηγούμενο άρθρο μου, είχα θίξει την εξέλιξη της φαρμακευτικής δαπάνης στην Ελλάδα. Έγραφα ότι «από τότε που μπήκαμε στο Ευρώ, και μέχρι και το 2003-2004 η φαρμακευτική δαπάνη στην Ελλάδα ήταν πολύ κοντά στον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Το 2009 γίναμε πρωταθλητές στην φαρμακευτική δαπάνη (και στην Ευρωλίγκα), ενώ πλέον το 2015 βρισκόμαστε στον μέσο όρο».

Η προσαρμογή αυτή, σίγουρα έγινε και βάση συγκεριμένων στόχων των μνημονίων, αλλά σίγουρα υπήρξε και η πολιτική βούληση και συνεργασία. Σίγουρα επίσης, δεν έχουν παρουσιαστεί μεγάλες ελλείψεις σε φάρμακα, αν και δυστυχώς πολλές θλιβερές ιστορίες έχουν γραφεί για μακρόχρονα ασθενείς, καρκινοπαθείς, και άλλους που έχουν δυσοκλία πρόσβασης στα φάρμακα. Εξίσου σίγουρα όμως, ανάμεσα στο 2005 και το 2010, πρέπει να έγινε τεράστια κατάχρηση – ορισμένες πηγές εκτιμούν ότι οι υπερβολές της φαρμακευτικής δαπάνης αυτή την εποχή συνέβαλλε με 40 δις στο δημόσιο χρέος. 

Στον χώρο του φαρμάκου έχουν σαφώς γίνει τεράστιες καταχρήσεις, σε μεγάλο βάθος χρόνου, οι οποίες υπερβαίνουν κατά πολύ την «υπόθεση Novartis». Η απόδοση ποινικών ευθυνών όπου υπάρχουν (δεν υπάρχουν παντού) είναι θέμα της δικαιοσύνης, και είναι πολύ δύσκολη υπόθεση, η οποία αμφιβάλλω αν θα στεφθεί απο επιτυχία. Η σωστή λειτουργία του χώρου του φαρμάκου όμως απο εδώ και πέρα, είναι ένα μέγιστο πολιτικό ζήτημα, με τεράστιες επιπτώσεις στην δημόσια υγεία και την οικονομία, και δεν έχουμε την πολυτέλεια να επαναλάβουμε τα λάθη του παρελθόντος.

Υ.Γ. Μια επισήμανση του κ. Σ.Κ. σε συζήτηση στο FB, είναι ότι ο πίνακας αφορά τις τιμές αποζημίωσης και όχι τις λιανικές. Ο ασφαλισμένος πληρώνει τη διαφορά λιανικής και τιμής αποζημίωσης, για αυτό και στα πρωτότυπα φάρμακα πληρώνει παραπάνω. Άρα, τα γενόσημα είναι το ίδιο ακριβά με τα πρωτότυπα για το κράτος, όχι για τους μεμονωμένους ασθενείς. Το κείμενο προσαρμόστηκε από την αρχική μορφή του για να αντανακλά σωστά αυτή την επισήμανση.

Τετάρτη, 21 Φεβρουαρίου 2018

Αντιοξειδωτικά – αλήθειες και μύθοι - jaj.gr


Μια πρόχειρη αναζήτηση στο διαδίκτυο για το οφέλη των αντιοξειδωτικών, θα σας δώσει εκατοντάδες χιλιάδες αποτελέσματα, από φαινομενικά αξιόπιστες πηγές. Θα μάθετε π.χ. ότι τα αντιοξειδωτικά προστατεύουν από  καρδιοαγγειακές παθήσεις, έχουν αντικαρκινική δράση, περιορίζουν τις φλεγμονές, προστατεύουν τις αρθρώσεις, δρουν αντιαλλεργικά, ενισχύουν την όραση, και προφυλάσσουν το δέρμα. Θα μάθετε επίσης ότι η οξειδωτική καταστροφή  είναι υπεύθυνη για τη γήρανση, την σκλήρυνση κατά πλάκας, τον καρκίνο, τη νόσο Alzheimer, αλλά και για πιο άκακες περιπέτειες της υγείας μας, όπως η αλλεργική ρινίτιδα, το άσθμα, και άλλα.
Τι είναι όμως τα αντιοξειδωτικά και σε τι χρησιμεύουν; Η καθημερινές μας δραστηριότητες (ο μεταβολισμός μας για την παραγωγή ενέργειας, η έκθεση στον ήλιο, και άλλα) παράγουν συνεχώς τις λεγόμενες ελεύθερες ρίζες, χημικές ενώσεις που «κλέβουν» ηλεκτρόνια από ότι βρίσκεται κοντά τους και καταστρέφουν π.χ. το γενετικό υλικό (DNA) και αποδιοργανώνουν τις κυτταρικές μεμβράνες. Ο οργανισμός μας εξουδετερώνει αυτές τις ελεύθερες ρίζες με διάφορα ήπια αντιοξειδωτικά, χημικές ενώσεις που «προσφέρουν» ηλεκτρόνια. Στις αρχές της δεκαετίας του ’90, αρκετές αξιόπιστες επιστημονικές μελέτες συνέδεσαν την δράση των ελεύθερων ριζών με μηχανισμούς σχετικούς με την αθηροσκλήρωση, το καρκίνο, και άλλες ασθένειες. Όπως ήταν φυσικό, αμέσως σχεδόν ξεκίνησαν κλινικές μελέτες για να μελετήσουν εάν η πρόσληψη αντιοξειδωτικών ουσιών (π.χ. το καρωτένιο και η βιταμίνη Ε) μπορεί να βοηθήσουν στην πρόληψη ασθενειών.

Οι κλινικές δοκιμές έδωσαν μικτά αποτελέσματα, αλλά οι περισσότερες δεν βρήκαν τα αναμενόμενα οφέλη. Οι περισσότερες ερευνητικές ομάδες ανέφεραν ότι η πρόσληψη αντιοξειδωτικών συμπληρωμάτων δεν βοηθά π.χ. στην καρδιακή λειτουργία και τον καρκίνο (1, 2, 3), στην όραση (4, 5), ή στο προσδόκιμο ζωής (6). Αντίθετα, μια μελέτη έδειξε ότι η λήψη β-καροτίνης μπορεί ίσως και να αυξάνει τις πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα και καρδιαγγειακών παθήσεων σε καπνιστές (7) και μια άλλη ότι μπορεί να αυξάνει τις πιθανότητες για καρκίνο του δέρματος σε γυναίκες (8) . Άλλες δοκιμές ανέφεραν οφέλη, π.χ. αναφέρθηκε ότι λήψη β-καροτίνης ίσως συνδέεται με καλύτερη λειτουργία της μνήμης (9), και της όρασης (10).

Με άλλα λόγια, η βιβλιογραφία στο θέμα είναι πλούσια και τα συμπεράσματα μικτά. Οι μέχρι στιγμής μελέτες όμως δεν παρέχουν ισχυρές ενδείξεις ότι τα αντιοξειδωτικά συμπληρώματα βοηθούν την πρόληψη (και πολύ περισσότερο την θεραπεία) ασθενειών.
Ταυτόχρονα, άφθονες αποδείξεις δείχνουν ότι η κατανάλωση ολόκληρων φρούτων, λαχανικών, και δημητριακών ολικής άλεσης – που όλα είναι πλούσια σε δίκτυα αντιοξειδωτικών και στα βοηθητικά τους μόρια – παρέχει προστασία έναντι πολλών ασθενειών και βοηθάει στην καλύτερη γήρανση. Μια ισορροπημένη διατροφή μακριά από τις υπερβολές των υπερτροφών, αλλά πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, και δημητριακά (η περίφημη μεσογειακή διατροφή των παπούδων της γενιάς μου ...) είναι εύκολη, οικονομική, και υγιεινή και σίγουρα βοηθά, ακόμα και εάν δεν επηρεάζει άμεσα τον φυσιολογικό μηχανισμό της αντιοξειδωτικής προστασίας του ανθρώπινου οργανισμού.

1. Vitamin E in the primary prevention of cardiovascular disease and cancer: the Women's Health Study: a randomized controlled trial.
2. Effects of long-term vitamin E supplementation on cardiovascular events and cancer: a randomized controlled trial.
3. Lack of effect of long-term supplementation with beta carotene on the incidence of malignant neoplasms and cardiovascular disease.
4. A randomized, placebo-controlled, clinical trial of high-dose supplementation with vitamins C and E and beta carotene for age-related cataract and vision loss: AREDS report no. 9.
5. Effect of lutein and antioxidant dietary supplementation on contrast sensitivity in age-related macular disease: a randomized controlled trial.
6. Resveratrol levels and all-cause mortality in older community-dwelling adults.
7. Effects of a combination of beta carotene and vitamin A on lung cancer and cardiovascular disease.
8. Antioxidant supplementation increases the risk of skin cancers in women but not in men.
9. A randomized trial of beta carotene supplementation and cognitive function in men: the Physicians' Health Study II.
10. A randomized, placebo-controlled, clinical trial of high-dose supplementation with vitamins C and E, beta carotene, and zinc for age-related macular degeneration and vision loss: AREDS report no. 8.