Κυριακή, 6 Αυγούστου 2017

Νομοθετώντας για την Ανώτατη Παιδεία - Ελεύθερο Πνεύμα


Το τεράστιο πρόβλημα του νέου νόμου για την Ανώτατη Παιδεία, είναι υπερβολικά απλό: αντί να λειτουργήσει συνθετικά, αποφεύγοντας τη χρονοβόρα ένταση που προκάλεσε στα Πανεπιστήμια ο περίφημος πλέον 4009, λειτουργεί ήδη οξύνοντας υπάρχουσες αντιθέσεις, σχεδόν εκδικητικά προς το «νόμο Διαμαντοπούλου». Θέτει δε τους πρώην πολιορκητές ως υπερασπιστές του Υπουργικού κάστρου, «επί των επάλξεων», πρετοιμάζοντας μία νέα ακαδημαϊκή σύρραξη ενάντια στον «όχλο αριστείας» [sic], η οποία μακροπρόθεσμα θα αποδειχθεί εν πολλοίς άνευ ουσίας. Για τη νέα αυτή πόλωση, το Υπουργείο φέρει μέγιστη ευθύνη. Ο Ακαδημαϊκός κόσμος είναι έτοιμος για συναινέσεις, και εάν ο Υπουργός αμφέβαλλε, θα μπορούσε απλά να δει το παράδειγμα της Έρευνας και το έργο του ομόσταβλου του κ. Φωτάκη, που τυγχάνει ευρύτατης αποδοχής και αναγνώρισης.

Η ουσιαστική κριτική, συνοψίζεται στην πρόταση του κ. Μητσοτάκη για αντίθεση στα άρθρα 3 (άσυλο), 15 (πρυτάνεις), και 32-34-36 (μεταπτυχιακά). Ο κ. Μητσοτάκης είναι φιλελεύθερος, ο κ. Γαβρόγλου σοσιαλιστής, και αν συμφωνούσαν σε αυτά, προσωπικά θα με ανησυχούσε. Ο νόμος ψηφίστηκε, και απλά θα χάσουμε 2-3 χρόνια ακόμα να τον αμφισβητούμε. Και περίπου τότε, όπως ο κ. Τσίπρας χρησιμοποιεί το νόμο για να δημιουργήσει έαν «αριστερό άλλοθι» της συγκυβέρνησης με την εθνικοπατριωτική θρησκόληπτη δεξιά, ο κ. Μητσοτάκης όταν εκλεγεί θα αλλάξει πάλι τον νόμο στην κατεύθυνση της δικής του πολιτικής.

Ο νόμος, σε κάποια σημεία θα μπορούσε να δεχτεί ηπιότερη κριτική, σε κάποια άλλα όμως φαίνεται να ρυθμίζει θέματα ουσίας με αποδεκτό τρόπο. Σε άλλα σημεία αστοχεί: χαρακηριστικότερο όλων η πολιτικάντικη επιλογή της εκλογής αντιπρυτάνεων με χωριστό ψηφοδέλτιο, που θα φέρει χάος και ακυβερνησία και θα ευνοήσει τον πολιτικό έλεγχο. Το σύστημα είναι φτιαγμένο ώστε να εκλέγεται πάντα ένας αντιπρύτανης από μια συσπειρωμένη κομματική μειοψηφία και να κωλυσιεργεί συστηματικά τα πάντα.

Για το άσυλο, πιστεύουν αλήθεια στο Υπουργείο Παιδείας, ότι τα πλημμελήματα είναι αποδεκτές δραστηριότητες για τον Πανεπιστημιακό χώρο; Ίσως π.χ. μια απλή επίθεση που δεν προκαλεί μόνιμη βλάβη ή και κακουργήματα που δεν είναι ευθέως κατά της ζωής, όπως η διακίνηση και χρήση ναρκωτικών, να είναι και απαραίτητα συστατικά για την κατοχύρωση των δημοκρατικών αξιών;

Αλήθεια, ποιες είναι αυτές οι δημοκρατικές αξίες στις οποίες συνεχίζει να αναφέρεται το Άρθρο 3; Οι δημοκρατικές αξίες της ψευδεπίγραφης Αριστεράς του κ. Τσίπρα ή αυτές της Εθνολαϊκής Δεξιάς του κ. Καμένου;

Πέραν αυτών,  και παρότι ο νόμος σε αρκετά ακαδημαϊκά (αλλά όχι σε διοικητικά) θέματα είναι ανεκτός, αποτυγχάνει ολοκληρωτικά σε τρία κρίσιμα ακαδημαϊκά σημεία.

1.     Δεν κάνει καμία κίνηση για να ενισχύσει το αυτοδιοίκητο: αντίθετα, τμήματα και σχολές θα καταργούνται πλέον με Προεδρικό Διάταγμα (πολύ δημοκρατικό αυτό αγαπητοί δημοκράτες συνάδελφοι ...),  και τα πάντα (πέραν ίσως του χρώματος του χαρτιού υγείας) ρυθμίζονται ασφυκτικά. Η ρυθμίσεις αυτές είναι γενικόλογες, και δεν αφήνουν κανένα περιθώριο για την  ανάπτυξη εκπαιδευτικών στρατηγικών από κάθε ίδρυμα, και κυρίως δεν λαμβάνουν υπόψιν τις ιδιαιτερότητες ακαδημαϊκών κλάδων. Αποτέλεσμα να μην μπορεί π.χ. ένα τμήμα να επιλέξει την δημιουργία ενός ξενόγλωσσου προπτυχιακού σε ένα σχετικό θέμα, αλλά και να εξισώνονται οι απαιτήσεις για ένα μεταπτυχιακό στην διοίκηση επιχειρήσεων, στην βιοτεχνολογία, και στην κοινωνιολογία.
2.     Δεν διευκολύνει την κινητικότητα φοιτητών και καθηγητών, ανάμεσα σε Τμήματα, Σχολές, αλλά και Ιδρύματα. Ειδικά η αναχρονιστική συνέχιση της αδυναμίας αλλαγής ακαδημαϊκής στόχευσης με πρωτοβουλία του φοιτητή, παρατείνει ένα διαχρονικό όνειδος για τα Ελληνικά Πανεπιστήμια.
3.     Δεν υπάρχει μέριμνα για την προσέλκυση ή τουλάχιστον τον προσεταιρισμό του Ελληνικού επιστημονικού δυναμικού που βρίσκεται εκτός Ελλάδος. Το τέλος των «αντιδημοκρατικών» Συμβουλίων, αποκλείει τους λίγους αιθεροβάμονες που θυσίασαν προσωπικό χρόνο για να κατηγορηθούν σήμερα για συμμετοχή σε «μακαρθικά» όργανα διοίκησης, και δεν προσφέρει ούτε κίνητρα ούτε το νομικό πλαίσιο για συνεργασίες είτε διοικητικές, είτε εκπαιδευτικές, είτε ερευνητικές.

Και κάτι για την πολύπαθη Αριστεία. Η Αριστεία είναι εξαίρεση, η σημαντική και προφανής απόκλιση από τον μέσο όρο. Τα Ελληνικά Πανεπιστήμια δεν είχαν και δεν θα έχουν (λόγω αυτού του νόμου) έλλειμα Αριστείας. Τα Ελληνικά Πανεπιστήμια αποτυγχάνουν τραγικά και διαχρονικά να έχουν αξιόλογο «μέσο επίπεδο». Και αυτό, χωρίς αυτονομία, χωρίς κινητικότητα, και χωρίς διασύνδεση με όλους τους «μετέχοντες της Ελληνικής Παιδείας» δεν θα το επιτύχουν ποτέ.

Θα κλείσω παραφράζοντας την τελευταία παράγραφο ενός αξιόλογου άρθρου απο έναν εξαίρετο και ειλικρινή Πανεπιστημιακό που ανήκει ιδεολογικά στον χώρο του ΣΥΡΙΖΑ, του καθ. κ. Σ. Γεωργάτου: «Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι η επόμενη ημέρα στο Πανεπιστήμιο θα είναι κάπως καλύτερη από τη σημερινή, ιδίως όταν τα νέα μέτρα αρχίσουν να δίνουν καρπούς. Όμως, να μη έχουμε αυταπάτες: Το μείζον πρόβλημα του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος είναι η χρόνια υπό-χρηματοδότησή του. Και μέχρι να λυθεί αυτό το πρόβλημα θα πρέπει να είναι κανείς ιδιαίτερα επιφυλακτικός».



ΥΓ. Αντί να συζητάμε για την κατάργηση των παρελάσεων συζητάμε για την διαδικασία επιλογής σημαιοφόρου – εδώ σταματάει το μυαλό μου αλλά και το μυαλό των περισσότερων αυτοπροσδιοριζόμενων αριστερών φίλων και συναδέλφων.

Τετάρτη, 5 Ιουλίου 2017

«Ασύλου σύληση» - Huffington Post Greece


Προ λίγων εβδομάδων, μετά τις πρώτες αντιδράσεις για το νέο νόμο για την ανώτατη εκπαίδευση και την έρευνα, είχα διατυπώσει στο άρθρο μου στη HuffPost Greece την εξής θέση:
Με άλλα λόγια ο νέος νόμος επαναφέρει την έννοια «ακαδημαϊκό άσυλο», μια έννοια συνυφασμένη όπως είπαμε με την ιστορία του Πανεπιστημίου παγκοσμίως. Έχει και σημειολογικό ενδιαφέρον μάλιστα, ότι ο νέος νόμος αναφέρει και το «δικαίωμα στην εργασία», μια παράλειψη του παλαιού νόμου, και σαφώς «φιλελεύθερη στροφή». Στα θετικά του και ο σαφέστερος ορισμός της δυνατότητας και αυτεπάγγελτης παρέμβασης δημόσιας δύναμης.

Θεώρησα τότε και συνεχίζω να θεωρώ, ότι η έννοια του ασύλου είναι ένα ιστορικό κεκτημένο για το Πανεπιστήμιο, και έχει μια βαρύνουσα σημειολογία, διότι ήταν ιστορικά μια από τις βάσεις του διαχωρισμού της Επιστήμης από την Εκκλησία, και ένας εκ των θεμέλιων λίθων που επέτρεψαν στα Πανεπιστήμια «να προστατεύσουν την ελεύθερη διακίνηση ιδεών, την απρόσκοπτη έρευνα, τις νέες ιδέες και τις τολμηρές νέες αξίες ζωής που οδήγησαν στην Αναγέννηση και στον Διαφωτισμό» (Κ. Γεωργουσόπουλος, «Ασύλου σύληση», 24 Γράμματα, από όπου αντιγράφηκε και ο τίτλος του παρόντος άρθρου).

To Υπουργείο Παιδείας φρόντισε να διαψεύσει τις οποιεσδήποτε προσδοκίες μου και την καλή μου διάθεση «να δω το ποτήρι μισογεμάτο». Το νέο κείμενο για το Άρθρο 3 έχει ως εξής :
Άρθρο 3
Ακαδημαϊκές Ελευθερίες
1. Στα Α.Ε.Ι. κατοχυρώνεται η ακαδημαϊκή ελευθερία στην έρευνα και στη διδασκαλία, καθώς και η ελεύθερη έκφραση και διακίνηση των ιδεών. Το ακαδημαϊκό άσυλο αναγνωρίζεται για την κατοχύρωση των δημοκρατικών αξιών, των ακαδημαϊκών ελευθεριών στην έρευνα και στη διδασκαλία, την ελεύθερη διακίνηση των ιδεών, την προστασία του δικαιώματος στη γνώση και τη μάθηση και την εργασία έναντι οποιουδήποτε επιχειρεί να το καταλύσει.
2. Επέμβαση δημόσιας δύναμης σε χώρους των Α.Ε.Ι. λαμβάνει χώρα σε περιπτώσεις πλημμελημάτων και κακουργημάτων και εγκλημάτων κατά της ζωής αυτεπαγγέλτως και σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση μετά από απόφαση του Πρυτανικού Συμβουλίου. Οι ως άνω περιορισμοί δεν ισχύουν για το Πυροσβεστικό Σώμα.

Με άλλα λόγια, διαγράφηκαν και προστέθηκαν φράσεις που ακυρώνουν ακριβώς αυτά που είχα θεωρήσει ως προσπάθεια σύγκλισης και πραγματικής διασφάλισης του ασύλου ιδεών. Ελπίζω να πρόκειται περί απλής σύμπτωσης και ο κ. Γαβρόγλου και το γραφείο του να μην παρακολουθούν με τόση προσήλωση την HuffPost Greece και τις προσπάθειες αρθρογραφίας μου και να αντέδρασαν αντανακλαστικά με άρνηση σε οτιδήποτε μπορεί να θεωρηθεί - φευ - «φιλελεύθερη στροφή»... παρόλο που η προσοχή τους θα τιμούσε τη ματαιοδοξία μου, η πιθανότητα είναι τρομακτική.

Μήπως όμως η πραγματικότητα, ότι έκαναν ανεξάρτητα την διόρθωση, είναι ακόμα πιο τρομακτική;

Πιστεύουν στο Υπουργείο Παιδείας, ότι το δικαίωμα στην εργασία είναι λιγότερο σημαντικό από το δικαίωμα στην γνώση και τη μάθηση, ή πιστεύουν ότι η εργασία δεν είναι απαραίτητη για την κατάκτηση της γνώσης και απαραίτητο συστατικό της διαδικασίας της μάθησης;

Πιστεύουν στο Υπουργείο Παιδείας, ότι τα πλημμελήματα είναι αποδεκτές δραστηριότητες για τον Πανεπιστημιακό χώρο; Ίσως π.χ. μια απλή επίθεση που δεν προκαλεί μόνιμη βλάβη, οι παραβάσεις του κώδικα οδικής κυκλοφορίας ή και κακουργήματα που δεν είναι ευθέως κατά της ζωής, όπως η διακίνηση και χρήση ναρκωτικών, να είναι και απαραίτητα συστατικά για την κατοχύρωση των δημοκρατικών αξιών; Αλήθεια, ποιες είναι αυτές οι δημοκρατικές αξίες στις οποίες συνεχίζει να αναφέρεται το Άρθρο 3; Οι δημοκρατικές αξίες της ψευδεπίγραφης Αριστεράς του κ. Τσίπρα ή αυτές της Εθνολαϊκής Δεξιάς του κ. Καμένου;



Θα μπορούσα να «ελπίζω» ότι η Κυβέρνηση έχοντας ξεπουλήσει για ελάχιστα αργύρια το υπόλοιπο του μανδύα αριστερής πολιτικής σε όλα τα υπόλοιπα μέτωπα, κρατάει στην Παιδεία το «αριστερό της προσωπείο»... αλλά και αυτό το προσωπείο το εκθέτει προς έγκριση στην Εκκλησία: κατά τραγική ειρωνεία η Εκκλησία είναι ο φορέας από τον οποίο το Πανεπιστήμιο των «κουτόφραγκων» ιστορικά αισθάνθηκε ότι οφείλει να προστατευθεί, και επέτυχε την δημιουργία του Πανεπιστημιακού Ασύλου. Αλήθεια, είναι ο δρόμος από το «κόψιμο» της Συννεφούλας μέχρι τυχόν απαιτήσεις του Ιερατείου για την διδασκαλία της Θεωρίας της Εξέλιξης (που στην ουσία ατύπως υφίστανται μια και η Εξέλιξη παρότι περιέχεται στα σχολικά βιβλία τίθεται συστηματικά εκτός ύλης) μακρύς;

Η Κυβέρνηση τέλος, την ίδια στιγμή που δήθεν προστατεύει την αυτονομία του Πανεπιστημίου «επαναφέροντας το άσυλο», εξευτελίζει την πραγματική αυτονομία και την αυτοδιοίκηση με παγκόσμιες πρωτοτυπίες: π.χ. την διαδικασία αντισφαίρισης σημαντικών κονδυλίων έρευνας μεταξύ διαφόρων λογαριασμών, αλλά και την εν δυνάμει ανάθεση της Πρυτανείας σε αναπληρωτές καθηγητές (οι οποίοι μπορεί και μέσα στην διάρκεια της θητείας τους να κριθούν για το ακαδημαϊκό, ερευνητικό, αλλά και το... διοικητικό τους έργο από τους ... υφισταμένους τους). Πεδίον δόξης λαμπρό για διάφορες μορφές συναλλαγής.

Χωρίς φυσικά ο νέος νόμος να κάνει οποιοδήποτε βήμα προς την πραγματική αυτονόμηση και αυτοδιοίκηση: π.χ. την εγκαθίδρυση της αυτονομίας καθορισμού των κριτηρίων και του αριθμού των εισακτέων προπτυχιακών φοιτητών και ουσιαστικότερη ανάληψη ευθύνης για τις τόσο απαραίτητες μετακινήσεις προπτυχιακών φοιτητών ανάμεσα σε γνωστικά παιδεία πέραν των «τετελεσμένων» της πραγματικά αδιάβλητης αλλά δήθεν αξιοκρατικής υπάρχουσας διαδικασίας εισαγωγής στα πολύπαθα Α.Ε.Ι.