Κυριακή, 22 Απριλίου 2018

Συνήγορος του Αβαδδών


Από την Αποκάλυψη του Albrecht Dürer
που βρίσκεται επίσης στην βιβλιοθήκη μου,
από τις εκδόσεις "επικαιρότητα". 
Κάτι δεκαετίες πριν, αποφάσισα να στείλω την πρώτη μου επιστολή στον Διόδωρο Κυψελιώτη για το περίφημο Επταήμερο, λίγους μήνες μετά που αντικατέστησε τον θρυλικό Βοκκάκιο στην προτελευταία σελίδα στο ΒΗΜΑ. Μια και οι επιστολογράφοι στην τέταρτη στήλη του Επταήμερου ήταν ανώνυμοι, όπως άλλωστε και ο κύριος συντάκτης, χρειαζόμουν ένα ψευδώνυμο. Η πρώτη σκέψη ήταν φυσικά το απλό "Συνήγορος του Διαβόλου". Θα ταίριαζε μια χαρά με το πνεύμα των σχολίων μου, που με την έπαρση αυτών που διανύουν την τρίτη μόλις δεκαετία της ζωής τους, ήμουν βέβαιος ότι θα ήταν δηκτικά και ανατρεπτικά, και θα εξέφραζαν τα επιχειρήματα της "άλλης πλευράς". Μια και αυτή την εποχή όμως είχα βαλθεί να διαβάζω την Αποκάλυψη του Ιωάννη (την υπέροχη έκδοση της ΙΚΑΡΟΣ με την μεταγραφή του Σεφέρη αντικριστά με το πρωτότυπο σε άκοπο χαρτί), σκέφτηκα να γίνω ο Συνήγορος του Αβαδδών, αμφιλεγόμενου Αγγέλου της Καταστροφής ή της Αβύσσου, του Απολλύωντος: "ἔχουσι βασιλέα ἐπ ̓ αὐτῶν τὸν ἄγγελον τῆς ἀβύσσου· ὄνομα αὐτῷ ̔Εβραῑστὶ ̓Αβαδδών ἐν δὲ τῇ ̔Ελληνικῇ ὄνομα ἔχει ̓Απολλύων". Τον χαρακτηρίζω αμφιλεγόμενο, διότι ενώ οι περισσότεροι μελετητές τον ταυτίζουν με τον αντίχριστο, άλλοι θεωρούν ότι είναι ο ίδιος ο Χριστός.

Ο Συνήγορος του Αβαδδών ξεκίνησε λοιπόν το 1999, και με μεγάλα διαλείμματα ανάμεσα, τελείωσε το 2012, οπότε και άρχισε και η επώνυμη παρουσία μου με μεγαλύτερες επιστολές στο ΒΗΜΑ.  Φαντάζομαι ότι ο Αβαδδών τελείωσε οριστικά την παραμονή της Πρωτοχρονιάς του 2017, στο καφέ των εκδόσεων Γαβριηλίδη, σε μια πολύωρη συνάντηση του Διόδωρου με τον Αββαδών.

Η διάθεση του συνήγορου του Διαβόλου όμως συνεχίζεται. Αλλά από εκεί που συνήθως ο Συνήγορος του Αβαδδών είχε τον ρόλο της Πολιτικής Αγωγής, καταγγέλλοντας τα κακώς κείμενα για τα οποία ευθυνόταν μια πλειάδα "σεβάσμιων" συμπολιτών μας, βρέθηκε στον ρόλο της υπεράσπισης τριών διαφορετικών συμπολιτών. Χωρίς να μπω στις λεπτομέρειες, τις τελευταίες ημέρες  πήρα θέση υπέρ της Μπαζιάνα (που απλά συνεχίζει την καριέρα της όπως εκατοντάδες άλλοι που τους το επέτρεψε η νομοθεσία χωρίς φαντασιακούς "διορισμούς" από φωτογραφικά νομοσχέδια), του Κωστόπουλου (που ξεβλάχεψε και ξεψάρωσε αρκετούς που ξαφνικά έγιναν τιμητές της ηθικής που κυρίως καθρέφτισαν - και δεν δημιούργησαν - τα έντυπα του), και της Τζιτζίκου (που βοήθησε να ξεσκεπαστεί η κακοδιαχείριση της UNICEF και είναι τουλάχιστον αμφίβολο ότι είναι συνυπεύθυνη).

Για αυτή την ανάρτηση δεν έχει σημασία εάν έχω δίκιο ή όχι . Σημασία έχει ο διαχωρισμός των διαδικτυακών φίλων μου σε ομάδες, σε σχέση με αυτές τις τρεις θέσεις:

  1. Η πρώτη ομάδα είναι αυτοί που θεωρούν ότι η Μπαζιάνα "διορίστηκε χαριστικά", ο Κωστόπουλος είναι εκμαυλιστής την νεολαίας, και η Τζιτζίκου μια Συριζαία απατεώνας. Εντάξει, κάποιοι είναι λιγότερο και κάποιοι περισσότερο φανατικοί, αλλά η κεντρική ιδέα είναι ότι διαφωνούν σε όλα. Σε όλα γενικά, όχι μόνον σε αυτά τα τρία θέματα.
  2. Η δεύτερη, αυτοί που συμφωνούν για την Μπαζιάνα και την Τζιτζίκου, αλλά "πέφτουν απο τα σύννεφα" που πήρα θέση υπέρ του Κωστόπουλου. Αυτοί είναι κατά τεκμήριο οι αριστεροί φίλου, που διάβαζαν Αυγή όταν κυκλοφορούσε σε λιγότερα αντίτυπα από την Εστία και δεν δημοσίευε ισολογισμούς.
  3. Στην τρίτη ομάδα τέλος, είναι οι φίλοι που συμφωνούν για τον Κωστόπουλο, αλλά διαφωνούν είτε για την Μπαζιάνα είτε για την Τζιτζίκου, και βρίσκονται - οποία έκπληξις - στα "κεντροδεξιά" του πολιτικού φάσματος.

Απουσιάζουν οι φίλοι που πιστεύουν ότι έχω και στα τρία δίκιο - τουλάχιστον εν μέρει. Και λέω εν μέρει, επειδή ούτε η Περιστέρα είναι Αγία, ούτε ο Πετράν πρότυπο προς μίμηση, ούτε η κ. Τζιτζίκου άμοιρη ευθυνών. Αλλά η ανθρωποφαγική διάθεση και προς τους τρεις βρε παιδιά, με έχει αηδιάσει. Και συνειδητοποιώ ότι παραμένω Συνήγορος του Αβαδδών, ή ίσως πιο απλά φτωχός και μόνος καουμπόι.

Σάββατο, 31 Μαρτίου 2018

"Helicopter view"


Μετά από δύο συζητήσεις για το πως μεταφράζεται σωστά η έκφραση "η θέα από το ελικόπτερο" στα Ελληνικά, αποφάσισα να έχω μία ακόμα"πρώτη φορά" για το ιστολόγιο, αυτήν του αμιγώς Αγγλικού τίτλου.

"Η θέα από το ελικόπτερο" έχει χρησιμοποιηθεί ως όρος στην ψυχολογία αλλά και στο μάνατζμεντ ("αδρή εικόνα, "εποπτική εικόνα" είναι δύο από τις μεταφράσεις που μου μεταφέρθηκαν) αλλά και σε πολλές άλλες περιπτώσεις, για να εκφράσει την απόκτηση μιας εποπτικής εικόνας του γενικότερου πλαισίου μέσα στο οποίο εξελίσσονται τα γεγονότα. 

Στο μάνατζμεντ αλλά και στην έρευνα το ίδιο εκφράζεται ως η ικανότητα "να βλέπεις το δάσος και όχι τα δέντρα", η ικανότητα να εστιάζεις στο συνολικό πρόβλημα, και όχι στα επιμέρους. Θυμάμαι μάλιστα την συζήτηση με ένα διακεκριμένο αν και λίγο εγωκεντρικό συνάδελφο, που πριν από χρόνια μου είχε εξηγήσει με περισπούδαστο ύφος ότι η επιτυχία του εστιάζεται στο γεγονός ότι εστιάζει στο δάσος και όχι στα δέντρα, και θα πρέπει να διορθώσω την επιστημονική μου εστίαση και να δω και εγώ το δάσος. Σκέφτηκα τότε να του απαντήσω με Ελύτη και το σχετικά άγνωστο "άξιον εστί το μικρό γιατί που έμεινε αναπάντητο" αλλά προτίμησα να τον τρολάρω με μια πιο μακρόσυρτη απάντηση για το πως η συνολική εικόνα του δάσους θα σε εμποδίσει να δεις το μοναχικό δέντρο στην πιο υγρή γωνιά που συμβιώνει με δεκάδες είδη μούχλας, όπου ένα από αυτά θα μπορούσε να σου έχει επιτρέψει να βρεις την δράση των αντιβιοτικών λίγους αιώνες πριν τον 20ό... φυσικά αυτή η ανακάλυψη δεν θα σε άφηνε απλά χωρίς χρηματοδότηση όπως όσους από εμάς κοιτάμε τα δέντρα την εποχή των -όμικς (genomics, proteomics, metabolomics, ...), αλλά τότε θα σου εξασφάλιζε και μια θέση ως κεντρική ατραξιόν στην επόμενη πυρά στην κεντρική πλατεία της πόλης (βελτιωνόμαστε ως κοινωνία). 

Η λαϊκή νεοελληνική σοφία, θίγει το ίδιο θέμα από μια άλλη σκοπιά: "όποιος είναι έξω από το χορό πολλά τραγούδια ξέρει". Το τελευταίο, το ακούω συχνά-πυκνά, ιδιαίτερα όταν εκφράζω άποψη για το πολιτικό γίγνεσθαι η οποία αντιβαίνει στα, συχνά σκληρά, προσωπικά βιώματα φίλων και γνωστών. Έχω δοκιμάσει να εξηγήσω φυσικά ότι όποιος χορεύει καλό είναι να μην τραγουδάει συγχρόνως, και για αυτό άλλωστε άλλος ξέρει τα (πολλά) τραγούδια και τραγουδά, και άλλος χορεύει. Και καλό είναι αυτός που χορεύει να ακούει αυτόν που ξέρει τα πολλά τραγούδια, και ούτω καθεξής.

Το άρθρο όμως ξεκίνησε να γράφεται ως πολιτικό σχόλιο, οπότε ας επανέλθω. Σκεφτόμουνα λοιπόν, ότι η αξία μου ως πολιτικού - δεν θέλω ειρωνικά χαμόγελα - είναι βέβαιο ότι είναι ετεροπροσδιοριζόμενη. Μια και δεν έχω στο βιογραφικό μου πολιτικούς, συνδικαλιστικούς, ή κοινωνικούς αγώνες, πρέπει να το αντιμετωπίσω αυτό ως δεδομένο. Υποψιάζομαι φυσικά ότι η υπόθεση εργασίας των περισσότερων που με "σταύρωσαν" το μακρινό 2015, είναι ότι ως επιτυχημένος επιστήμονας στο εξωτερικό, ως τεχνοκράτης εάν προτιμάτε, θα μπορώ να γίνω και επιτυχημένος πολιτικός. Λάθος. Οι πολιτικές μου απόψεις ως επιστήμονα δεν θα έπρεπε να αντιμετωπίζονται με τρόπο διαφορετικό από αυτόν οποιουδήποτε άλλου πολίτη. Οι απόψεις μου οφείλουν να κρίνονται απλά από την επιχειρηματολογία που τις συνοδεύει. Αλλά, ομολογώ, ότι θα ήθελα πραγματικά, όσοι από εσάς τις διαβάζετε, να λαμβάνετε υπόψιν σας ένα ετεροπροσδιορισμό: το "helicopter view", που προσπάθησα να εξηγήσω παραπάνω,

Για να επιτύχεις να έχεις την εποπτική εικόνα, είναι απαραίτητο να απεμπλακείς από τα καθημερινά μικρά και μεγάλα προβλήματα. Η προϋπόθεση για να έχεις την εποπτική εικόνα είναι να αποδεσμευθείς από τις λεπτομέρειες του τοπίου, όσο ενοχλητικές και να είναι αυτές. Και, εκ των πραγμάτων, μια και η Ελληνική καθημερινότητα με επηρεάζει ελάχιστα ενώ συγχρόνως η ενημέρωση μου και η επαφή μου είναι συχνή, δικαιωματικά ίσως μπορώ να υποστηρίξω ότι είναι πολύ πιο πιθανόν να έχω κατακτήσει καλύτερα την εποπτική αυτή εικόνα. 

Φυσικά, αν θεωρήσατε όλα αυτά έναν πρόλογο, και τώρα περιμένετε μια βαθυστόχαστη ανάλυση της θέας του πολιτικού και κοινωνικού τοπίου από το ελικόπτερο, θα σας απογοητεύσω.