Τετάρτη, 21 Δεκεμβρίου 2016

Πρωινός καφές στο Ολλανδικό Ινστιτούτο για τον Καρκίνο


Κάθε πρωί περνάω από την καφετέρια του νοσοκομείου στο οποίο εργάζομαι - το Ολλανδικό Ινστιτούτο για τον Καρκίνο - για ένα μεγάλο καυτό καπουτσίνο με γάλα. Η συγκεκριμένη καφετέρια είναι κοινή για γιατρούς, νοσοκόμους, ερευνητές, αλλά και τους ασθενείς και τους συνοδούς τους, και είναι ένα πολύ προσεγμένο αν και μάλλον τσιμπημένο στις τιμές του περιβάλλον, αλλά πολύ φιλικό σαν χώρος και με ιδιαίτερα ευγενικό προσωπικό. Στην ουρά (γιατί εδώ δεν έχουν προτεραιότητα οι εργαζόμενοι αλλά οι ασθενείς, αντίθετα με την ημεδαπή, όπου οι γιατροί σχεδόν σπρώχνουν τον λαουτζίκο στην άκρη για να πάρουν τον φραπέ τους, και είναι σύνηθες το σήμα "Οι Ιατροί Έχουν Προτεραιότητα") παρατηρώ συχνά τον κόσμο. Το νοσοκομείο δουλεύει κυρίως με "ασθενείς μια ημέρας". Φτάνεις το πρωί για την (χημειο)θεραπεία σου ή τις εξετάσεις, και αποχωρείς αυθημερόν. Οι τυπικοί Ολλανδοί πάντα πιο νωρίς στα σημαντικά ραντεβού, και πάντα υπάρχει λίγη ώρα για καφέ και ίσως ένα γλυκό. Ζευγάρια στην ηλικία μου που κρατιούνται χέρι με χέρι συχνά με μια συγκινητική αποφασιστικότητα στο ύφος τους, άλλα ζευγάρια με ένα ύφος απόγνωσης ή  απορίας, νέοι που συνοδεύουν τους γονείς τους, ηλικιωμένα ζευγάρια με αργές κινήσεις, άλλοι τρυφεροί, άλλοι απόμακροι. Ένα ανθρώπινο μωσαϊκό. Με τα χρόνια το συνηθίζεις, παρατηρώ με απλή περιέργεια, χωρίς να με επηρεάζουν οι εικόνες, ίσως και με μια δόση μεσογειακής αδιακρισίας.

Σήμερα μπήκα κάπως βιαστικά - και με αρκετά νεύρα από διάφορες ανοησίες - ξεπάγιασα στους μηδέν με το ποδήλατο, ξέχασα την κάρτα για το μετρό, κατέβηκα στην λάθος στάση. Έφτασα σχεδόν τρέχοντας, και κατευθύνθηκα στην ουρά έτοιμος να προσπεράσω έναν ηλικιωμένο κύριο. Κοντοστάθηκα και του έγνεψα ότι προηγείται. Μου χαμογέλασε και αρνήθηκε ευγενικά, λέγοντας μου ότι περιμένει τον γιο του και δεν βιάζεται. Τον παρατήρησα - καλοζωισμένος με κοιλίτσα, με ένα παχύ λευκό περιποιημένο μουστάκι, ένα κοκκινωπό μάλλινο μπλουζάκι πάνω από το πουκάμισο, ένας σωματότυπος που παρέπεμπε στην Μεσόγειο και όχι στους ψηλούς ξερακιανούς Ολλανδούς. Δεν μου φάνηκε άρρωστος - περίεργο σκέφτηκα, θα είναι στις πρώτες θεραπείες ή για διάγνωση - αλλά αυτοί έρχονται πιο αργά. Σε λίγα λεπτά είχα πάρει τον καφέ μου και γύρισα να του πω φεύγοντας μια "καλημέρα". Είδα δίπλα του τον γιο του - στην ηλικία μου. Ψηλός, λεπτός, καλοντυμένος, με το αποφασιστικό ύφος που έχουν στις διαφημίσεις οι νεαροί και δυναμικοί δήθεν διευθυντές που οδηγούν γρήγορα αυτοκίνητα και κατά κανόνα συνοδεύονται από μια ψηλή ξανθιά . Κρατούσε τον σιδερένιο στύλο με τον ορό της χημειοθεραπείας του λίγο στο πλάι, κάπως διακριτικά, σα να ντρεπόταν, και προχωρούσε με μικρά, προσεχτικά και αδύναμα βήματα. Ο πατέρας του μου χαμογέλασε, πήρε αυτός τους δύο καφέδες τους, έναν σε κάθε χέρι χωρίς δίσκο, ο γιος του τον κοίταξε σχεδόν απολογητικά που δεν μπορούσε να βοηθήσει, ο πατέρας του έκανε ένα αδιάφορο νεύμα "δεν πειράζει", γύρισε από την άλλη κοιτώντας για ένα ελεύθερο τραπεζάκι, το χέρι του έχασε για λίγο την σιγουριά του και η κούπα του καφέ έκανε ένα θόρυβο στο πιατάκι για δύο δευτερόλεπτα, και για μια στιγμή μπορούσες να δεις μια σκιά απελπισίας στον βλέμμα του. Για μια μόνο στιγμή, και μετά πήραν και οι δύο το αποφασιστικό ύφος: "σήμερα βγήκαμε απλά μαζί παρέα για καφέ".

Κυριακή, 18 Δεκεμβρίου 2016

Με αφορμή μια συνέντευξη.


Έχουν περάσει χρόνια από τότε που διάβασα συνέντευξη Υπουργού Παιδείας χωρίς να με πιάσει μαύρη απελπισία. Η συνέντευξη του κ. Γαβρόγλου είναι απόδειξη του ότι οι σωστοί άνθρωποι στις σωστές θέσεις μπορεί να είναι αυτό που μετράει: ακόμα και στον θίασο εφαρμοσμένου σουρεαλισμού που υποδύεται την κυβέρνηση, άνθρωποι με γνώσεις, ηρεμία, και διάθεση μπορούν να κάνουν κάτι θετικό - όπως π.χ. έκανε ο κ. Φωτάκης και ελπίζω να καταφέρει να κάνει και ο κ. Γαβρόγλου. Όλες του οι διαπιστώσεις είναι σωστές, και η νηφαλιότητα της φράσης "πρέπει βεβαίως να περιμένουμε να δούμε τι θα εισηγηθεί το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής" μου δίνει ελπίδα ότι θετικές θα είναι και οι λύσεις που ίσως καταφέρει να προτείνει.

Η συναίνεση της τότε Βουλής στο νόμο Διαμαντοπούλου, ήταν μεγάλη στιγμή. Δυστυχώς το γκρουπούσκολο της σημερινής κυβέρνησης απεμπόλησε αυτή την ευκαιρία, για καθαρά μικροκομματικές επιδιώξεις και αρνήθηκε να δει τα θετικά μέσα από εμμονές ψευδεπίγραφης "δημοκρατικότητας". Εάν ο νόμος που θα φέρει ο Γαβρόγλου συζητηθεί με ειλικρινή διάθεση από όλες τις πλευρές στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων, θέλω να ελπίζω ότι θα είναι μια αφετηρία για να αλλάξει κάτι επιτέλους στον τρόπο πρόσβασης στην ανώτατη εκπαίδευση, ένα μέτρο που ίσως να έχει και την δυναμική να αλλάξει τον ίδιο το χώρο της ανώτατης εκπαίδευσης αλλά και την κοινωνίας μας με την ευρύτερη έννοια ...

Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε άμεσα το εξής: το σύστημα του σχολείου, φτιάχτηκε πριν από πάνω από έναν αιώνα, και σωστά βασίστηκε στην ιδέα της "ύλης": στο ότι οι μαθητές όφειλαν να αφομοιώσουν έναν όγκο δεξιοτήτων και πληροφορίας, απαραίτητο για την επιστημονική και επαγγελματική τους κατάρτιση. Η έκρηξη του όγκου της πληροφορίας και η ελεύθερη ουσιαστικά πρόσβαση σε αυτή μέσω του διαδικτύου, οφείλουν να αλλάξουν τον ρόλο του σχολείου. Το σχολείο πλέον καλείται να καλλιεργήσει την δυνατότητα να θέτουμε τα ερωτήματα που θα είναι ικανά να αξιολογούν την πληροφορία, τα ρωτήματα που θα αποσκοπούν στην παραγωγή νέας γνώσης, και τα ερωτήματα που θα οδηγούν στη συνεχή επαγγελματική αυτοβελτίωση, μέσω της κριτικής πρόσβασης στην πληροφορία. 

Λέγοντας φυσικά ότι το σχολείο, αλλά και η ανώτατη εκπαίδευση, πρέπει να επικεντρωθούν στην καλλιέργεια κριτικής σκέψης και όχι στην αφομοίωση της "ύλης", σε καμία περίπτωση δεν εννοώ την παντελή απουσία "μηχανικής γνώσης": κάποια βασικά, όπως π.χ. η προπαίδεια, ή οι νομοί της Ελλάδος και οι χώρες της Ευρώπης με τις πρωτεύουσες τους στο Δημοτικό, είναι απαραίτητα. Αλλά η χρησιμότητα της απομνημόνευσης της Δυναστείας των Ισαύρων (που στο σχολείο είχα τολμήσει να αρθρώσω σε προφορική εξέταση ότι δεν έμαθα τα ονόματα των αυτοκρατόρων γιατί αν δεν τα θυμάμαι και τα χρειάζομαι θα ανοίξω ένα βιβλίο για να τα βρω - πόσο λάθος έκανα) είναι μηδενική. 

Θέλουμε ένα σχολείο, ως ολοκληρωμένο χώρο διαμόρφωσης των προϋποθέσεων για την απόκτηση γνώσης και την δημιουργική αφομοίωση της, και όχι ανάθεσης έργου στου γονείς για "διάβασμα στο σπίτι"; 

Θέλουμε ένα σχολείο, χώρο δημιουργικής απασχόλησης, χώρο δημιουργίας συνειδητοποιημένων πολιτών με όραμα για την ενήλικη ζωή τους, και όχι εξεταστικό κέντρο για την ανώτατη εκπαίδευση; 

Θέλουμε ανώτατη εκπαίδευση με διακριτό ρόλο στην τεχνική, επαγγελματική, και επιστημονική προετοιμασία, και όχι ως προθάλαμο της ανεργίας και χώρο αναμονής για την εκτύπωση πτυχίου; 

Θέλουμε ενιαίο χώρο στην ανώτατη εκπαίδευση για την επίτευξη της υψηλότερης δυνατής ποιότητας στην έρευνα και την υψηλή τεχνική και επιστημονική εξειδίκευση, πέρα από μικρότητες "ισότητας" πτυχίων και μικρονοϊκών ανταγωνισμών; 

Πέραν από την ανάγκη της ριζικής αναμόρφωσης και του εκσυγχρονισμού του πελατειακού κράτους, της γραφειοκρατίας, της δικαιοσύνης, του φορολογικού συστήματος, της παραγωγικής βάσης, (και αρκετών άλλων), τίποτε μα τίποτε δεν θα υπάρξει χωρίς την αναμόρφωση και τον εκσυγχρονισμό του εκπαιδευτικού μας συστήματος, πέραν από ιδεοληψίες και σκοπιμότητες. Ο κ. Γαβρόγλου με αυτή την συνέντευξη, μου δίνει μια μικρή ελπίδα ότι ίσως μπορέσει να αποτελέσει τον καταλύτη μιας τελευταίας ίσως προσπάθειας λογικής και συνεννόησης του πολιτικού χώρου.

Η αναμόρφωση του εκπαιδευτικού μας συστήματος παραμένει η πραγματική μας εθνική προτεραιότητα.

ΥΓ Αυτή η συνέντευξη από μόνη της, με κάνει - ίσως επιπόλαια - να συνεχίσω να μην θέλω εκλογές, γιατί σκέφτομαι στην θέση Γαβρόγλου - Φωτάκη κάτι σε Στυλιανίδη, Σπηλιωτόπουλο, Αρβανιτόπουλο, και αρχίζει να μην με ενοχλεί ο Ζουράρις, ο οποίος στο κάτω κάτω "σε ένα δημοκρατικό πλαίσιο έχει το δικαίωμα να δοκιμάζει τα όρια ανοχής και αντοχής των άλλων." 

ΥΓ2 Ευχαριστώ την φίλη Δάφνη Μανουσάκη με την τεράστια ευαισθησία στα θέματα Παιδείας και το τεράστιο έργο στον έντονα δημιουργικό αντίστοιχο τομέα στο Ποτάμι (που ειρήσθω εν παρόδω δεν πιστεύω ότι του δόθηκε η σημασία που του αρμόζει), που μου επισήμανε την συνέντευξη. 

ΥΓ3 Η φωτογραφία από το Κυριακάτικο Σχολείο Μεταναστών, για έναν βασικό λόγο: η εκπαίδευση των παιδιών των μεταναστών και η κατά συνέπεια αφομοίωση τους στον πληθυσμό, πρέπει να είναι βασική μας επιδίωξη. 'Ένας Γιάνναρος στο ΝΒΑ, ερωτευμένος με την Ελλάδα, δεν φτάνει.


Παρασκευή, 9 Δεκεμβρίου 2016

Γιατί οι εκλογές δεν είναι λύση;


Εάν το συνόψιζα, σε μια φράση: "Οι εκλογές δεν είναι λύση επειδή δεν προσφέρουν κάποια πραγματικά αξιόπιστη εναλλακτική προοπτική".

"Μα η ΝΔ του πολλά υποσχόμενου Κυριάκου Μητσοτάκη"; ρωτάνε καλοπροαίρετα αρκετοί φίλοι ... Η Νέα Δημοκρατία - ατυχέστατα - δεν είναι του Κυριάκου. Είναι και κάτι κυρίων που κρατάγανε τσεκούρια στα μικράτα τους, και άλλων που τραγουδάγανε ότι έρχονται και τρέμει όλη η γη. Κυρίων και κυριών βαθιά ομοφοβικών και διαπλεκόμενων με την εκκλησιαστική νομενκλατούρα, για να μην ξεχάσω την βασική ανθρωπογεωγραφία της ΝΔ. Είναι φυσικά και η ΝΔ του Κυριάκου (που όσο πάει και απογοητεύει με την στάση του και τις δηλώσεις του) και πολλών σοβαρών αξιόλογων ανθρώπων. Που θα εξαφανιστούν κάτω από την μπότα της βαθιάς ΝΔ των πελατειακών σχέσεων και της αδιαφάνειας, τη ΝΔ των τελευταίων σαράντα χρόνων. Θα παραμεριστούν από τα στελέχη της ΝΔ των "δικών μας παιδιών" της καταστροφικής λαίλαπας του Καραμανλή Β' του Μικρού. Η ΝΔ δεν είναι ο φιλελεύθερος, κοσμοπολίτης Κυριάκος. Είναι η ΝΔ από τα αλλεπάλληλα Ζάππεια και την έλλειψη συναίνεσης στις έστω και σπασμωδικές προσπάθειες του ΓΑΠ. Είναι η κυβέρνηση του ολίγιστου εθνοκάπηλου Σαμαρά που εκλέχθηκε και αυτός από τον σοφό Ελληνικό λαό, όπως ο λαοφίλητος (και σέξυ) πρωθυπουργός μας Αλέξης Τσίπρας, για να σκίσει τα Μνημόνια - ας μην τα ξεχνάμε και αυτά - και αντί να μοιράσει τα "πλεονάσματα" τουλάχιστον στους φτωχούς συνταξιούχους τα μοίρασε στα σώματα ασφαλείας. Είναι η ΝΔ που μας έδωσε Υπουργούς Παιδείας (προσωπικές ευαισθησίες) επιπέδου Στυλιανίδη, Σπηλιωτόπουλου, Αρβανιτόπουλου - που ο τελευταίος κατάντησε εξάμβλωμα το νόμο Διαμαντοπούλου για να ικανοποιήσουν την ακαδημαϊκή τους πελατεία. Ο Μητσοτάκης θα τα αλλάξει αυτά; Μακάρι για την χώρα να τα αλλάξει, αλλά εγώ για την ώρα βλέπω τη ΝΔ να αλλάζει τον Κυριάκο, και όχι τον Κυριάκο να αλλάζει τη ΝΔ. Πίσω από τις καλές προθέσεις υπάρχουν πολλά καλά και μεγάλα συμφέροντα. 

Πολλοί κατηγορούν το Ποτάμι για καιροσκοπισμό. "Εάν γίνουν τώρα εκλογές δεν μπαίνετε στην Βουλή". Πρώτα από όλα είμαι αισιόδοξος ότι εάν γίνονταν τώρα εκλογές το Ποτάμι θα έμπαινε στην Βουλή με σχετική άνεση. Αλλά αυτό δεν μπορούν να το καταλάβουν αυτοί που υποστηρίζουν την θεωρία του καιροσκοπισμού, γιατί είναι συνηθισμένοι να σκέφτονται καιροσκοπικά. Το Ποτάμι - το δικό μου Ποτάμι (ναι, ναι, γιατί κι εγώ είμαι το Ποτάμι) - δεν λειτούργησε και ούτε θα λειτουργήσει καιροσκοπικά. Κάναμε λάθη, αστοχίες, και θα κάνουμε και άλλα, είμαι βέβαιος. Όπως καταφέραμε πολλά πράγματα, αποτύχαμε σε άλλα. Κυρίως όμως, όλοι μας, ο καθένας μέσα από τις προσλαμβάνουσες παραστάσεις του με τις δυνατότητες του και τις αδυναμίες του, δεν υπήρξαμε και δεν θα υπάρξουμε καιροσκόποι και λαϊκιστές. Οι αποφάσεις στο Ποτάμι, σωστές ή λάθος, είναι ειλικρινείς και για το καλό της πατρίδας μας, όπως εμείς το αντιλαμβανόμαστε με ειλικρίνεια.

Τέλος, ας μην ξεχνάμε και κάτι άλλο: Ο ΣΥΡΙΖΑ παίρνει μέτρα πλέον, που εάν ήτανε στην αντιπολίτευση και τα έπαιρνε άλλο κόμμα θα είχε καεί το σύμπαν. Αφήστε τους λίγο ακόμα. Είναι πλέον στον ρόλο των παγιδευμένων χρήσιμων ηλίθιων - αν και είναι υπερβολικά άχρηστοι στην συντριπτική τους πλειοψηφία για να μπορέσουν να παίξουν έστω και στοιχειωδώς καλά έστω και αυτόν τον ρόλο. Ας κλείσει η αξιολόγηση και ας κάνουνε αυτά που δεσμευτήκανε να κάνουν με την υπογραφή τους, και βλέπουμε.


ΥΓ Η φωτογραφία, ηθελημένα προκλητική για αυτούς που μας κατηγορούν για πολιτικό δεκανίκι του Σύριζα, είναι με τον φίλο και συνάδελφο Γιάννη Η., τραβηγμένη στην ταβέρνα Ονήσιμοc στα Πεζά, τέσσερις μέρες πριν τις εκλογές του Σεπτεμβρίου, όπου είχαμε βρεθεί σε ένα μικρό διάλειμμα με μια συναδελφική και όχι κομματική παρέα. Δύο κυρίες μας είδαν με λάθος χρώμα μπλουζάκια και μας πλησίασαν με τα φυλλάδια του ΣΥΡΙΖΑ ... με αναγνώρισαν από κοντά (λίγες ώρες πριν ήμουνα στην τηλεόραση) , και ο Keel Bill δεν έχασε την ευκαιρία ... το πλατύ ευδαιμονικό χαμόγελο ίσως έχει να κάνει και κάτι και με τις ρακές.

Σάββατο, 3 Δεκεμβρίου 2016

BioRχiv


Το άρθρο αυτό ξεκίνησε από τα Αγγλικά στο Facebook, μια και ως αρκετά εξειδικευμένο, σκέφτηκα ότι αφορούσε περισσότερο τους συναδέλφους μου στην έρευνα, με τους οποίους επικοινωνούμε προφανώς στα Αγγλικά. Σκέφτηκα όμως ότι με λίγες τροποποιήσεις και μια εισαγωγή, θα μπορούσε να έχει και ευρύτερο ενδιαφέρον. Ας μην ξεχνάμε, "τα πάντα είναι πολιτική".

Η επιτυχία στην έρευνα, έρχεται μέσα από τις επιστημονικές δημοσιεύσεις σε αναγνωρισμένα διεθνή περιοδικά. Η δημοσίευση μίας επιστημονικής εργασίας σε αυτά τα περιοδικά προσθέτει κύρος, και αυξάνει τις πιθανότητες να διαβάσουν οι συνάδελφοι σε σχετικούς ερευνητικούς τομείς την εργασία αυτή. Ο δρόμος προς μια τέτοια δημοσίευση είναι όμως δύσκολος,  και η επιτυχής έκβαση της προσπάθειας δεν εξαρτάται μόνον από το περίφημο peer review, την αξιολόγηση από ομότιμους συναδέλφους, που ειρήσθω εν παρόδω έχει και αυτή τα προβλήματα της. Το 95% των δημοσιεύσεων στα "τρία μεγάλα περιοδικά" Nature, Science, Cell (Φύση, Επιστήμη, Κύτταρο, που θα αναφέρω εδώ με τις διεθνείς του ονομασίες) εξαρτάται από την απόφαση επαγγελματιών εκδοτών-συντακτών (editors). Οι εκδότες αυτοί, έχουν επιστημονική εμπειρία σε επίπεδο συνήθως αρκετών χρόνων μεταδιδακτορικής πορείας, αλλά αποφάσισαν ή αναγκάστηκαν να γίνουν εκδότες και να αφήσουν την ενεργή έρευνα. Στα μεγάλα περιοδικά, είναι υπεύθυνοι για να διαλέγουν να στείλουν για λεπτομερή αξιολόγηση μόνον τις καλύτερες εργασίες. Σε γενικές γραμμές, είναι σκληρά εργαζόμενοι, με εξαιρετική επιστημονική κατάρτιση, και ειλικρινή διάθεση για να κάνουν αντικειμενικές κρίσεις. Ο φόρτος εργασίας, η πίεση από κοινωνικές δομές (παλιούς γνωστούς, π.χ.), και άλλοι παράγοντες, κάνουν όμως το έργο τους πολύ δύσκολο, και αυτούς συχνά αντιπαθείς. Η δημοσίευση ένα από αυτά τα περιοδικά, και κάποια άλλα που εξαρτώνται από τον τομέα της έρευνας (π.χ. στην Ιατρική το Lancet και το New England Journal of Medicine) είναι κομβικά σημεία για την ερευνητική επιτυχία ενός επιστήμονα και ενός εργαστηρίου.

Η επιτυχία ενός ερευνητή συνηθίζεται να μετριέται με ορισμένους "αντικειμενικούς" δείκτες αξιολόγησης: ο πρώτος από  αυτούς είναι ο δείκτης επιρροής του περιοδικού - για αυτό και ο ανταγωνισμός για τα καλύτερα περιοδικά που έχουν ιστορικά τους μεγαλύτερους δείκτες επιρροής. Οι δυο επόμενοι πιο κοινοί δείκτες είναι η συχνότητα αναφοράς της εργασίας (που δείχνει την επιρροή της στην βιβλιογραφία και στην μετέπειτα έρευνα) και το λεγόμενο h-index που αξιολογεί την επιρροή ενός ερευνητή μετρώντας την αναφορά όλων των εργασιών του σε βάθος χρόνου. Οι δύο τελευταίοι δείκτες δεν είναι όμως άμεσοι, αλλά παίρνουν λίγα χρόνια (δύο-τρία) μέχρι να μπορούν να μετρηθούν αξιόπιστα. Στην ουσία λοιπόν, το περιοδικό στο οποίο δημοσιεύεις είναι καταλυτικό για την χρηματοδότηση του εργαστηρίου σου και για το εάν θα βρουν δουλειές οι φοιτητές σου - πέραν από την αναγνώριση και το "πρεστίζ".  Τέλος είναι σημαντικό να σημειώσω, ότι τα περιοδικά είναι επιχειρήσεις, και για να διαβάζουμε τις εργασίες που δημοσιεύονται σε αυτά πληρώνουμε μεγάλες συνδρομές. Τα περιοδικά βγάζουν αρκετά χρήματα και από διαφημίσεις, αλλά και από την χρέωση για τις υπηρεσίες τους προς τους συγγραφείς.

Είμαι εδώ και χρόνια οπαδός της ανάγκης αλλαγής σε αυτό το σύστημα δημοσίευσης και αξιολόγησης.  Αλλά από δράση τίποτε. Μια φορά τόλμησα να εμφανιστώ σε μια μεγάλη εκδήλωση με ένα μπλουζάκι "θάφτε τον δείκτη αξιολόγησης" ("Ditch the IF", στην φωτό ο εκκολαπτόμενος επιστήμονας της οικογένειας με παρόμοιο μπλουζάκι) . Ωστόσο, ποτέ δεν τόλμησα μέχρι τώρα να κάνω το μεγάλο βήμα και να δημοσιεύσω στο BioRχiv, μια νέα διαδικτυακή αφιλοκερδή υπηρεσία όπου τα ερευνητικά αποτελέσματα αναρτώνται πριν την αξιολόγηση τους για να είναι ελεύθερα προσβάσιμα σε όλους, και είναι συνέχεια του arXiv.org που είναι καθιερωμένο στα Μαθηματικά και στην Φυσική.

Έχω και πολλές καλές δικαιολογίες για αυτό: δουλεύω σε ένα Ινστιτούτο και μια χώρα που λατρεύουν τους δείκτες αξιολόγησης. Η χρηματοδότηση της έρευνας μου και του ίδιου του Ινστιτούτου, εξαρτάται από τις επιδοτήσεις, και οι επιδοτήσεις εξαρτώνται από τις δημοσιεύσεις στα "μεγάλα" περιοδικά.  Οι μελλοντική επαγγελματική αποκατάσταση των μελών της ομάδας μου εξαρτάται επίσης από τις δημοσιεύσεις στα "μεγάλα" περιοδικά.

Τα τελευταία δύο χρόνια, μαζί με τους συνεργάτες μου, είχαμε την τύχη να έχουμε εξαιρετικές δημοσιεύσεις, με το περιεχόμενο των οποίων δεν θα σας κουράσω, αλλά δημοσιεύτηκαν (ή θα δημοσιευτούν σύντομα) στο Nature, Science και Cell. Όταν η τελευταία εργασία μας ήταν έτοιμη, αρχικά την στείλαμε στο Nature, αλλά απορρίφτηκε χωρίς αξιολόγηση από ομότιμους ερευνητές, με απόφαση του εκδότη, μετά από μερικές εβδομάδες. Αυτό δεν είναι ασυνήθιστο: 19 στις 20 εργασίες σε αυτά τα περιοδικά απορρίπτονται με αυτόν ακριβώς τον τρόπο. Αλλά συγκεκριμένα για αυτή την εργασία, αυτό μας εκνεύρισε ιδιαίτερα. Η εργασία μας εξηγεί κάποιες αρχές της κλινικής πρακτικής και ανοίγει τρόπους για νέες μεθόδους διάγνωσης και θεραπείας, αλλά κυρίως δείχνει έναν νέο εγγενή κυτταρικό μηχανισμό για τον τρόπο αλλαγής συμπεριφοράς των κυττάρων.

Μαζί με τον Wouter, το εβδομήντα χρονών νέο συνεργάτη μου, έναν καταξιωμένο επιστήμονα αλλά και πιανίστα, αποφασίσαμε να ξεκινήσουμε την μικρή μας επανάσταση. Η τελευταία δημοσίευση μας (η τελευταία του Wouter ως  "κύριος συγγραφέας" κατά πάσα πιθανότητα) είναι η πρώτη των εργαστηρίων μας στο BioRχiv, χωρίς εκδότες, αξιολόγηση, δείκτες επιρροής.

Οι καλύτερες επαναστάσεις είναι αυτές που αρχίζουν από κάτι μικρό.

Πέμπτη, 1 Δεκεμβρίου 2016

Zωή μπορεί να υπάρξει και μαζί με τον HIV - Το Ποτάμι


Θυμάμαι συχνά με νοσταλγία τις διαφημίσεις των αρχών της δεκαετίας του ’80, όπου εικοσιένα κατασκευαστές πλυντηρίων και σαράντα οδοντίατροι,  συνέστηναν απορρυπαντικά και οδοντόκρεμες. Ήταν η εποχή που παίρναμε στα σοβαρά τους «ειδικούς». Αν και τους επιστήμονες, ως ειδικούς σε πολλά, ποτέ δεν τους πήρε κανείς στα σοβαρά στην Ελλάδα, ακόμα και όταν φόραγαν λευκές μπλούζες με κουμπάκια (μπροστά) - που μπορώ να σας εγγυηθώ ότι κανείς σοβαρός επιστήμονας δεν φοράει πλέον εκτός αυστηρά εξειδικευμένων χώρων εργαστηρίου.

Την ίδια περίπου εποχή μπήκε στην ζωή μας και το AIDS. Στην περίπτωση μου, το AIDS μπήκε στην ζωή μου μαζί με το σεξ – για την ακρίβεια μαζί με τις σκέψεις περί σεξ, γιατί το δεύτερο περίμενε (καθόλου υπομονετικά) τα τέλη της δεκαετίας. Πέραν από την παράνοια και την απίστευτη παραπληροφόρηση της εποχής, μου είχε κάνει εντύπωση η πλήρης άγνοια και απίστευτη αδυναμία των επιστημόνων για να αντιμετωπίσουν τον ιό HIV, (τον Χιβ του κ. Πολάκη) που λίγο πριν τα μέσα της δεκαετίας του ’80, συνδέθηκε με το AIDS. Για λίγα χρόνια οι επιστήμονες φάνταζαν σαν να μην είναι πλέον ειδικοί – η πρώτη απομυθοποίηση του επαγγέλματος που έμελλε να διαλέξω για τις επόμενες δεκαετίες.

Πλέον φυσικά και υπάρχουν ειδικοί – και σίγουρα εγώ δεν είμαι ένας από αυτούς. Αλλά υπάρχουν ειδικοί στην διάγνωση, στην φαρμακολογική αντιμετώπιση, στην ψυχολογική υποστήριξη, στην ενημέρωση, στην έρευνα για νέες θεραπείες. Αναζητήστε τους. Το AIDS μπορεί να αποφευχθεί με βασικές προφυλάξεις – και αυτό είναι το 99%. Αλλά ζωή μπορεί να υπάρξει όμως και μαζί με τον HIV χωρίς νόσο, αλλά και μαζί με το AIDS, χάρη στις νέες θεραπείες. Ειδικά στις Δυτικές κοινωνίες.

Στην Αφρική η εικόνα είναι όμως δραματική: το 70% των ασθενών με AIDS είναι στην Αφρική, ενώ η ήπειρος αυτή έχει μόνον το 15% του παγκόσμιου πληθυσμού. Σε πολλές Αφρικανικές χώρες τουλάχιστον ένας στους τέσσερις κατοίκους είναι μολυσμένος από τον ιό. Τεράστιες οι ευθύνες της εμμονής της Καθολικής εκκλησίας για την μη χρήση του προφυλακτικού, κατά πολύ μεγαλύτερες από τις φαρμακευτικές που δύσκολα διαθέτουν τα φάρμακα που καθυστερούν την εμφάνιση της νόσου σε προσβάσιμες τιμές, σκάνδαλα για παράτυπες κλινικές δοκιμές.

Αλλά άρχισα να σας μιλάω σαν ειδικός χωρίς να είμαι. Σας αφήνω αν και επιφυλάσσομαι να γράψω άλλη μια φορά για ρετροϊούς, αλλά για το πολύ πιο βαρετό κοινό κρυολόγημα.

Πέμπτη, 17 Νοεμβρίου 2016

Η κρίση ως ευκαιρία;


Την περασμένη Δευτέρα έπρεπε να βρεθώ σε μία συνάντηση που οργάνωνε στις Βρυξέλλες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, για να συζητήσει με τους συντονιστές διαφόρων ερευνητικών υποδομών το μέλλον των Ευρωπαϊκών προγραμμάτων στήριξης τους. Όλες αυτές οι υποδομές - συνολικής αξίας δισεκατομμυρίων που έχουν επενδυθεί από εθνικούς κυρίως πόρους - έχουν τα εργαλεία που είναι απαραίτητα για την επιστημονική έρευνα και την καινοτομία υψηλού επιπέδου στην Ευρώπη. Από το 1990 περίπου και μετά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρέχει χρηματοδότηση για την διακρατική πρόσβαση ερευνητών όλων των κρατών μελών σε αυτές τις υποδομές,  για κοινή έρευνα για την ανάπτυξη των δυνατοτήτων των υποδομών, και για δράσεις συνεργασίας (ανταλλαγές προσωπικού, συνέδρια, και άλλα).

Η προδιάθεση μου ήταν αρνητική: άλλη μια βαρετή αλλά υποχρεωτική συνάντηση. To πρωινό ξύπνημα την έκανε ακόμα χειρότερη: εξίμισι το πρωί με το θερμόμετρο στους -2 με το ποδήλατο για το μετρό, ένας αγουροξυπνημένος οδηγός παραβίασε το κόκκινο και παραλίγο να βρεθώ στον σταθμό πρώτων βοηθειών αντί του σταθμού του τρένου, σημαντικές καθυστερήσεις στο μετρό λόγω μια αυτοκτονίας στις γραμμές (συχνό φαινόμενο το Νοέμβρη στα βόρεια ...), δύο ευγενικοί αλλά ακόμα μαστουρωμένοι Γάλλοι είχανε κάνει κατάληψη στις θέσεις μας στο Thalys - το υπέροχο τρένο που προέκυψε από Ευρωπαϊκή συνεργασία και καλύπτει τα 200 χιλιόμετρα ανάμεσα στις Βρυξέλλες και στο Άμστερνταμ σε λιγότερο από μιάμιση ώρα. Φτάσαμε στις Βρυξέλλες στην ώρα μας, χωρίς άλλα απρόοπτα.

Το απρόοπτο ήτανε η συνάντηση. Συντονιστές από υποδομές και δίκτυα υποδομών όπως ο μεγάλος επιταχυντής αδρονίων, ωκεανογραφικά και σεισμολογικά ινστιτούτα, εργαστήρια λέϊζερ, εξελιγμένων οπτικών, υλικών νανοτεχνολογίας, υπερυπολογιστών, αστρονομικών υποδομών, αρχαιολογικών ευρημάτων, δεν τα θυμάμαι όλα. Και εμείς, αντιπροσωπεύοντας την πρόσβαση σε επιταχυντές σωματιδίων για παραγωγή ακτίνων Χ, ηλεκτρονικά μικροσκόπια και μονάδες φασματοσκοπίας παραμαγνητικού συντονισμού. Οι υπάλληλοι της επιτροπής ενημερωμένοι, οργανωμένοι, με διάθεση να μας ακούσουν - ο χρόνος παρουσιάσεων δεν υπερέβηκε το 20%, το 80% ήτανε τοποθετήσεις των προσκεκλημένων. Ενδιαφέρουσα και πολύτιμη εμπειρία, επιστημονικά και πολιτικά.

Η συζήτηση ήτανε προσανατολισμένη προς την διαχείριση μιας εμφανούς κρίσης, κρίσης οικονομικής αλλά και κρίσης εσωστρέφειας. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι όλο και λιγότερο πρόθυμο να συμβάλλει οικονομικά στην ισότιμη πρόσβαση των κρατών-μελών σε υποδομές, κατ' ουσία δηλαδή να ενισχύει τις δυνατότητες αναδιανομής προς τις φτωχότερες χώρες. Και τα κράτη-μέλη είναι όλο και λιγότερο πρόθυμα να βλέπουν εθνικές επενδύσεις να χρησιμοποιούνται ισότιμα από όλα τα άλλα κράτη μέλη, κατ' ουσία δηλαδή να ενισχύουν και πάλι τις δυνατότητες πρόσβασης σε εξελιγμένες υποδομές τις φτωχότερες χώρες.  Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, και το γραφείο των υποδομών συγκεκριμένα, σαφέστατα ανησυχεί για το μέλλον, ειδικά μετά το 2020: προετοιμάζεται και μας προετοιμάζει.

Προς το τέλος, μας ρώτησαν εάν έχουμε να προσθέσουμε κάτι. Δεν άντεξα και εγκατέλειψα την μάλλον διακριτική στάση που είχα κρατήσει μέχρι αυτή τη στιγμή (κάπως κομπλαρισμένος μια και ο μικρότερος σε ηλικία και σε εμπειρίες στην αίθουσα). "Απαντήσαμε σε πολλές ερωτήσεις οργανωτικού χαρακτήρα, σε πολλές ερωτήσεις για το πως θα μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε μια πιθανή μείωση κονδυλίων για την ενίσχυση της διακρατικής πρόσβασης σε μεγάλες υποδομές, για το πως θα πείσουμε το Κοινοβούλιο για την αναγκαιότητα των προγραμμάτων Ευρωπαϊκής πρόσβασης και Ευρωπαϊκής διαχείρισης εθνικών υποδομών, πως θα διατηρήσουμε αυτά που με κόπο έχουν κτιστεί εδώ και τρεις δεκαετίες. Δεν μας ρωτήσατε τι πρέπει να γίνει για να κάνουμε την κατάσταση καλύτερη". Δεν πήρα απάντηση, και έμεινα το σκέφτομαι το "πως" η κρίση μπορεί να γίνει ευκαιρία για κάτι καλύτερο στο τομέα της επιστημονικής έρευνας και της καινοτομίας.

Μια πιθανή έμμεση απάντηση ήρθε απρόσμενα, από ένα διαδικτυακό φίλο. Ο συνάδελφος Χ. Ν. έγραψε πάνω-κάτω στο Facebook:

"Συγχαρητήρια στον Μπαράκ Ομπάμα που είπε μια μεγάλη αλήθεια σε αυτόν το ξεχασμένο από το Θεό τόπο: «Η καινοτομία μπορεί να ενεργοποιηθεί μόνον μέσα σε μια πραγματικά ευημερούσα οικονομία» ("Innovation is unleashed when economies truly flourish"). 

Συγχαρητήρια, διότι είναι γελοίο να μιλάμε για "καινοτομία" όταν υπάρχει συνεχής μείωση των διαθέσιμων πόρων.  Τα τελευταία χρόνια, οι νέοι στην Ελλάδα (και αλλού) έχουν βομβαρδιστεί με συνθήματα του είδους «η κρίση φέρνει ευκαιρίες», ή «ο δρόμος προς την ανάκαμψη είναι η καινοτομία», τα οποία είναι κραυγαλέες λογικές πλάνες. Η καινοτομία είναι εξ ορισμού μια πολυτέλεια που γίνεται εφικτή όταν όλα τα βασικά έχουν διευθετηθεί. Όλες οι τεχνολογικές αλλά και οι περισσότερες θεωρητικές καινοτομίες, εντοπίζουν τις ρίζες τους σε περιόδους πλούτου και γενικής ευημερίας, επειδή αυτοί ήταν οι καιροί που επέτρεψαν στους ανθρώπους να διαφοροποιηθούν και να εξερευνήσουν, λιγότερο περιορισμένοι από τις κακουχίες της καθημερινής επιβίωσης.

Έτσι, την επόμενη φορά που θα ακούσετε κάποιον σας λέει ότι «η κρίση είναι ευκαιρία» μπορείτε να τον αντιμετωπίσετε με τα δεδομένα: οι κρίσεις είναι τα σημεία συμφόρησης. Δεν μπορούν να πυροδοτήσουν την καινοτομία, αλλά να επιλέξουν από την προϋπάρχουσα ποικιλομορφία. Με αυτή την έννοια, οι κρίσεις φέρνουν "ευκαιρίες" για την επιλογή του καλ ύτερα προσαρμοσμένου. Είναι, εν τέλη, ευκαιρία για τον ισχυρότερο, τον πλουσιότερο, τον καλύτερα προετοιμασμένο, για να επιβιώσει εις βάρος των αδύναμων, των φτωχών και των μη προνομιούχων."

Θα διαφωνήσω μόνον εν μέρη. Η κρίση είναι σίγουρα ευκαιρία. Αλλά όχι για καινοτομία, αλλά ούτε απλά για "φυσική επιλογή" και αλληλοεξόντωση. Είναι ευκαιρία για συνοχή, για αλληλεπίδραση, αλληλοβοήθεια και αλληλεγγύη. Και εντός της Ελλάδας, αλλά και εντός της Ευρώπης.

Οι πολιτικές μας ηγεσίες, σε Εθνικό και Ευρωπαϊκό επίπεδο, έχουν αποτύχει πλήρως στο να αξιολογήσουν αυτή την οπτική. Η διαχείριση της κρίσης μόνον μέσα από τους περίφημους "νόμους της αγοράς" είναι πιθανότατα απλά το τελικό αδιέξοδο. Η ευθύνη για αυτό το αδιέξοδο, είναι δυστυχώς διάχυτη σε όλο τον Ευρωπαϊκό πολιτικό χώρο: η Ελλάδα είναι απλά το μεγαλύτερο - για την ώρα - θύμα αυτής της έλλειψης ρηξικέλευθης πολιτικής γραμμής, της απουσίας πολιτικού οράματος σε Εθνικό και Ευρωπαϊκό πλαίσιο. Η ανατροπή της κρίσης, με πρωτοβουλίες που ξεφεύγουν από το διαχειριστικό πλαίσιο, και περνάνε στην ανατροπή των δεδομένων που δημιούργησαν και συντηρούν την κρίση - δηλαδή την επικράτηση μια ελάχιστα ρυθμιζόμενης οικονομίας με κοινό νόμισμα χωρίς πραγματική ένωση στην Ευρώπη  - είναι πιθανόν η ευκαιρία μας.

Οι λύσεις για την ανατροπή, κατά την άποψη μου, είναι δύο: είτε η ανατροπή του κοινού νομίσματος και ο εθνικός απομονωτισμός (και σύντομα οι πολεμικές και οικονομικές συρράξεις), είτε η πολιτική ένωση και μια Ομοσπονδιακή Ευρώπη. Προτιμώ την δεύτερη λύση. 

Σάββατο, 5 Νοεμβρίου 2016

Αγαπητέ Κυριάκο,


Παρακολουθώ την πορεία σου με ενδιαφέρον, από τότε που μπλέχτηκες με την πολιτική. Με την οικειότητα αλλά και τον θαυμασμό του μικρότερου συμμαθητή, με την συμπάθεια του περιστασιακού συμπαίκτη σου στο μπάσκετ, με την περιέργεια του νεόκοπου ερασιτέχνη πολιτικού.

Αντίθετα με πολλούς δεν αμφισβητώ την ειλικρίνεια σου. Ούτε και την τιμιότητα σου, κάτι ατασθαλίες με την Siemens και κάτι δάνεια, συμβαίνουν στις παλιές καλές οικογένειες - το λέω ειλικρινά ότι είμαι βέβαιος ότι δεν είχες καμία υστερόβουλη πρόθεση. Ούτε τις σπουδές σου αμφισβητώ - οι διακρίσεις σου στα καλύτερα Πανεπιστήμια δεν αγοράζονται. Είμαι βέβαιος ότι διακρίθηκες με την αξία σου - με την αδιαμφισβήτητη ευφυΐα σου για να είμαι πιο ακριβής - πιθανόν και χωρίς καν να δουλέψεις πολύ. Όσο για τις πρώτες σου δουλειές, εντάξει δεν θα τις είχες αν δεν σε λέγανε Μητσοτάκη, αλλά και τα προσόντα είχες, και καλά τις έκανες. Και βουλευτής δεν θα έβγαινες τόσο εύκολα αν δεν σε λέγανε Μητσοτάκη, αλλά η παρουσία σου στην κοινοβουλευτική ομάδα ήτανε ανάσα νεωτερικότητας.

Ξέρεις, είχα μια τρελή ελπίδα: εάν έχανες την ηγεσία της ΝΔ, θα έφευγες. Θα συσπείρωνες γύρω σου την φιλελεύθερη ΝΔ, την ΔΡΑΣΗ, ίσως και το Ποτάμι, ακόμα και κάποιους ανθρώπους που κάποτε ήτανε ΠΑΣΟΚ, ακόμα και τα "ορφανά της σοσιαλδημοκρατίας" και θα είχαμε ένα μεγάλο Προοδευτικό Ευρωπαϊκό Συνασπισμό. Σκέφτομαι, ότι αν τελικά δεν σε λέγανε Μητσοτάκη, σοσιαλδημοκράτης θα ήσουνα, σου ταιριάζει πιο πολύ. Οικονομικά φιλελεύθερος, κοινωνικά σοσιαλιστής.

Έγινες ο ηγέτης της ΝΔ όμως και είσαι πλέον, εκτός συνταρακτικού απροόπτου, ο επόμενος πρωθυπουργός. Παλιοί φίλοι από το σχολείο μας, παλιοί μου φίλοι από την μετέπειτα ζωή μου, αλλά και νέοι φίλοι που βρεθήκαμε πιο πρόσφατα, είναι μαζί σου. Φίλοι που εκτιμώ ειλικρινά, και είναι μαζί σου γιατί πιστεύουν σε εσένα, και όχι από υστεροβουλία. Φυσικά, κάποιοι έρχονται μαζί σου από καιροσκοπισμό και συμφέρον, αλλά και αυτό ανθρώπινο είναι - αυτοί εμένα δεν ήτανε ποτέ φίλοι μου, ευκαιριακοί συνοδοιπόροι ήτανε στην πολιτική μου καριέρα - αλλά τους καταλαβαίνω, και ελπίζω να τους "καταλαβαίνεις" και εσύ.

Δεν θα το ξέρεις αυτό - ασχολήθηκα εδώ και δύο χρόνια με την πολιτική! Με το Ποτάμι! Αστείο δεν είναι; Στο σχολείο, όχι στο δεκαπενταμελές, ούτε στο τριμελές του τμήματος δεν είχα εκλεγεί ποτέ. Στο Πανεπιστήμιο την ώρα μου την έτρωγα στα εργαστήρια, μετά στο εξωτερικό. Παρέμεινα πολίτης, διάβαζα εφημερίδες, και ... μετά ήρθε το Ποτάμι.

Το Ποτάμι που φυλλορροεί προς εσένα - σχεδόν προσωπικά - λένε οι εφημερίδες. Δεν είναι ψέματα. Αρκετοί φύγανε για χάρη σου. Θα φύγουνε και άλλοι, είμαι βέβαιος.

Εγώ δεν θα φύγω, αλλά καταλαβαίνω ότι αυτό λίγο σε ενδιαφέρει. Ένας ερασιτέχνης υποψήφιος σε διεδρική, ούτε με θυμάσαι από το 'πράσινα' γήπεδα των δεκαοκτώ μας. Ήθελα να σου εξηγήσω όμως γιατί δεν θα είμαι μαζί σου στη ΝΔ, και το έβρισκα δύσκολο. Το κατάλαβα όμως χθες. Διάβασα για την οργή σου και την καθαίρεση του Κώστα Τασούλα από τη θέση εκπροσώπου της ΝΔ στην Επιτροπή Κοινοβουλευτικής Δεοντολογίας ... Οι περισσότεροι το είδανε θετικά, και θετικό είναι. Εγώ όμως κατάλαβα, ότι όταν κυβερνήσεις θα οργίζεσαι συχνά. Θα έχεις πολλούς από αυτούς παντού. Όχι πρωτοκλασάτους υπουργούς - αυτούς θα τους διαλέξεις προσωπικά. Αλλά, ξέρεις τώρα, ισορροπίες, παραχωρήσεις, λάθη. Και για να μην οργίζομαι κι εγώ συχνά, δεν θα είμαι μαζί σου.

Η πολιτική πραγματικότητα στην ημεδαπή, με έχει ξεπεράσει πλέον σε μεγάλο βαθμό. Πριν από έξι χρόνια, το μέλλον αν και ζοφερό, ήταν πιο απτό, πιο πραγματικό, πιο άμεσο, συγχρόνως αναπόφευκτο αλλά με έναν περίεργο τρόπο λιγότερο απειλητικό λόγω της αμείλικτης αμεσότητας του. Ήταν προβλέψιμο. Ο Ζουράρις ως υπουργός Παιδείας σε Αριστερή κυβέρνηση, είναι το απρόβλεπτο. Πέρα και από τα όρια που έχει άτυπα θεσμοθετήσει ακόμα και ο Θίασος Εφαρμοσμένου Σουρεαλισμού που έχει καταλάβει την Κυβέρνηση, θα μου πεις. Δεν πάμε πουθενά με αυτούς. Η επερχόμενη διακυβέρνηση της ΝΔ με τον Κυριάκο, είναι η λύση.

Αλλά ξέρεις κάτι για την επερχόμενη διακυβέρνησή σου Κυριάκο;

Είναι προβλέψιμη.

ΥΓ βρε Κυριάκο, πες σε αυτούς με το "καλύτερο βιογραφικό της χώρας" να λένε κάτι άλλο. Χάνεις ψήφους από καλά βιογραφικά.

Σάββατο, 29 Οκτωβρίου 2016

Hic Rhodus, hic salta ...


Ο μικρόκοσμος που έχω χτίσει στο διαδίκτυο και επικοινωνεί στα Ελληνικά, χωρίζεται σε τρεις κατηγορίες.

Η πρώτη κατηγορία είναι οι πρώην συμμαθητές μου από το Κολέγιο. Χωρίς επαφή με κανέναν από αυτούς για σχεδόν δύο δεκαετίες (δεν μου είχατε λείψει, σόρυ παίδες), φτάνοντας τα σαράντα βρεθήκαμε με το γύρισμα της χιλιετίας διαδικτυακά - αρχικά στο Yahoo και μετά στο Facebook. Είχαμε αλλάξει όλοι. Κι εγώ. Συζητάμε με τις εντάσεις και την πόλωση των πάλε ποτέ τινέιτζερ εαυτών μας και περιστασιακά μόνον με την εμπειρία των μάλλον ευκατάστατων λευκών αρσενικών που φτάνουν τα πενήντα. Έχω τσακωθεί με παιδιά που τα εκτιμώ ειλικρινά από τότε που ήμασταν εφτά χρονών, έχω βρεθεί για ευχάριστη παρέα με έναν-δυο που σαν έφηβοι ποτέ δεν κολλήσαμε, τους περισσότερους απλά τους παρακολουθώ με νοσταλγία και συμπάθεια, με περιστασιακό χιούμορ, με χαρές για τις χαρές τους, με αποστασιοποίηση και αμηχανία στις λύπες τους.

Κάπου ανάμεσα, οι φιλίες από το Πανεπιστήμιο. Φίλοι στενοί και πραγματικοί οι περισσότεροι από αυτούς, επιλεγμένοι με την αμφισβητήσιμη σοφία των 18 μας χρόνων, άλλοι ακόμα κολλητοί σε πορεία ζωής, άλλοι πιο μακρινοί, επικοινωνία χωρίς εντάσεις, χωρίς πόλωση, με νοσταλγία, χιούμορ, και μεγαλύτερη ειλικρίνεια.

Η τρίτη κατηγορία είναι οι νεόκοποι πρώην και νυν συνοδοιπόροι της βραχύβιας πολιτικής μου διαδρομής. Αυτοί οι φίλοι δεν είναι μόνο από το Ποτάμι. Φυσικά πρώην και νυν Ποτάμιοι και Παραποτάμιοι, συμφωνούντες, διαφωνούντες, ονειροπόλοι, ονειροπαρμένοι, ρεαλιστές, κυνικοί, συμβιβαστικοί, άθεοι, ένθεοι, αθεόφοβοι, πολιτευόμενοι, επιστήμονες, επιχειρηματίες, μπλοκάκηδες, σοσιαλιστές, σοσιαλδημοκράτες, μενσεβίκοι, μπολσεβίκοι, αριστεριστές, φιλελεύθεροι, συντηρητικοί, προοδευτικοί, απ΄’ολα έχει αυτός ο μπαξές. Σκεφτόμουνα τι έχουμε κοινό με όλους αυτούς. Δεν είναι το Ποτάμι. Ούτε καν το περίφημο “όλοι ΠΑΣΟΚ ήμασταν” - δεν ήμουνα. Αλλά πάω στοίχημα ότι κάποτε όλοι μας είχαμε πιστέψει είτε λίγο είτε πολύ, σε αυτό που - ίσως σπασμωδικά και αντικειμενικά μάλλον αποτυχημένα με βάση το εκλογικό μέτρο - προσπάθησε να εκφράσει ο Συνασπισμός της Αριστεράς και της Προόδου του ’90 - μην σας πω ότι οι περισσότεροι τον είχαμε ψηφίσει στις αρχές του ’90. Αλλάξαμε πορείες από τότε, αλλάξαμε παραστάσεις, αλλάξαμε προτεραιότητες, αλλάξαμε, εμείς.

Με όλες τις κατηγορίες φίλων όμως, υπήρξαμε κάποτε παρέα. Είχαμε διαφορές με τους συμμαθητές, αλλά κρατάμε το ότι μεγαλώσαμε μαζί, δεν κοιτάμε τις διαφορετικές πορείες. Είχαμε πολλά κοινά με τους συμφοιτητές, χτίζουμε σε αυτά, και όχι στις διαφορές μας. Με τους “συναγωνιστές” λοιπόν τι θα κοιτάμε σε λίγα χρόνια από τώρα; Τις διαφωνίες μας για το ότι οι πολιτικές μας πορείες απέκλιναν; Ή θα κοιτάμε αυτά που μας ενώνουν; Θα επιμείνουμε στην διαφωνία μας για το ακριβές ισοζύγιο ανάμεσα στην ιδιωτική πρωτοβουλία και την κρατική εποπτεία, το φορολογικό μοντέλο, και άλλα που φαντάζουνε ουσιώδη; Ή θα βλέπουμε την πίστη μας σε ένα Κοινωνικό Κράτος, σε Παιδεία και Υγεία για όλους, στην Ισονομία, σε μια Ευρώπη όπως την φανταστήκαμε και όχι όπως πορεύεται, και σε άλλα που κανείς δεν μπορεί να χαρακτηρίσει επουσιώδη

Αλλά θα μου πείτε πάλι, καλά τα λέω “απ’έξω”. Μου ταιριάζει ίσως το παρακάτω ...

Ἀνὴρ κομπαστής. Ἀνὴρ πένταθλος ἐπὶ ἀνανδρίᾳ ἑκάστοτε ὑπὸ τῶν πολιτῶν ὀνειδιζόμενος, ἀποδημήσας ποτὲ καὶ μετὰ χρόνον ἐπανελθών, ἀλαζονευόμενος ἔλεγεν ὡς πολλὰ καὶ ἐν ἄλλαις πόλεσιν ἀνδραγαθήσας, ἐν τῇ Ρόδῳ τοιοῦτον ἥλατο πήδημα ὡς μηδένα τῶν Ὀλυμπιονικῶν ἐφικέσθαι· καὶ τούτου μάρτυρας ἔφασκε παρέξεσθαι τοὺς παρατετυχηκότας, ἂν ἄρα ποτὲ ἐπιδημήσωσι. Τῶν δὲ παρόντων τις ὑποτυχὼν ἔφη πρὸς αὐτόν· Ἀλλ', ὦ οὗτος, εἰ τοῦτο ἀληθές ἐστι, οὐδὲν δεῖ σοι μαρτύρων· αὐτοῦ γὰρ καὶ Ῥόδος καὶ πήδημα. Ὁ λόγος δηλοῖ ὅτι ὧν πρόχειρος ἡ δι' ἔργων πεῖρα, περὶ τούτων πᾶς λόγος περιττός ἐστι.

Μπορούμε λοιπόν να αποδείξουμε τι μπορούμε να κάνουμε - ενωμένοι - εδώ και τώρα.

Ora est.

Παρασκευή, 14 Οκτωβρίου 2016

Ελεγεία για την Κεντροαριστερά


Μέχρι και πριν δέκα περίπου χρόνια, την εποχή που γεννήθηκαν τα παιδιά μας, αστειευόμουνα ότι εάν διάβαζα την επιστημονική βιβλιογραφία με την ίδια προσήλωση με την οποία διάβαζα λογοτεχνία και εκλαϊκευμένη επιστήμη, θα ήμουνα ένας πραγματικά εξαίρετος επιστήμονας. Δέκα χρόνια αργότερα, και ενώ η μεγάλη μου αδυναμία επιστημονικά παραμένει η αποσπασματική γνώση της βιβλιογραφίας, την οποία καλύπτω με πολυάριθμες συνεργασίες, συζητήσεις και συμμετοχές σε συνέδρια, ουσιαστικά σταμάτησα να διαβάζω και "έξω-επιστημονικά". Τα τελευταία λίγα χρόνια ειδικά, κατάφερα να διαβάσω ελάχιστα: το κουραστικό αλλά διαφωτιστικό «Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος», μια μνημειώδη προσπάθεια του Antony Beevor να συνοψίσει τα γεγονότα του μεγάλου πολέμου σε όλα τα μέτωπα, τo υπέροχo ιστορικό μυθιστόρημα «Μέμνων» και τον ιδιότυπο αλλά γοητευτικό  «Αύγουστο» του John Williams. Το βιβλίο που διαβάζω αυτές τις μέρες, μετά από μήνες λογοτεχνικής ραστώνης, είναι το “Hillbilly Elegy” («Ελεγεία για τους βλάχους», θα το μετέφραζα, ελπίζοντας να μην παρεξηγηθώ απο τους Βλάχους). Λίγο αυτοβιογραφία, λίγο ιστορία, λίγο κοινωνιολογία, μια «συναρπαστική εξέταση της κοινωνικής τάξης, του πολιτισμού, και του αμερικάνικου ονείρου» - ακριβώς αυτό που έλεγε στο «ηλεκτρονικό εξώφυλλο».

Μα τι σχέση έχει η Γιαγιά με το Μάγκνουμ στο πίσω κάθισμα, η εξαρτημένη μητέρα, η προβληματική αδερφή και ο χαρισματικός Τζέι Ντι (ο συγγραφέας) με την πολύπαθη Κεντροαριστερά; Μικρή, αλλά ενδιαφέρουσα, θα σας απαντούσα. Την δεκαετία του ’60 και του ’70, η «Ζώνη της Σκουριάς» στα Αππαλάχια γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη απο τα ορυχεία και την βιομηχανία ατσαλιού. Στις μέρες μας, η περιοχή έχει βυθιστεί σταδιακά στην φτώχεια και την εξάρτηση. Έχει αφήσει το Δημοκρατικό της παρελθόν, υποστηρίζοντας σε μεγάλα ποσοστά το Ρεπουμπλικανικό κόμμα, και πρόσφατα τον ανεκδιήγητο Ντόναλντ Τραμπ.  Κάτι σαν την Κεντροαριστερά στην Ελλάδα. Το ένδοξο αγωνιστικό και πρωτοποριακό της παρελθόν, έχει βυθιστεί στην μιζέρια της πολυδιάσπασης και της απομόνωσης από τον μεγάλο όγκο του εκλογικού σώματος.

Ο Τζέι Ντι Βανς, έφυγε από την μιζέρια του Κεντάκυ, σπούδασε Νομική στο Γέϊλ, και συνεχίζει μια πολλά υποσχόμενη καριέρα και ζωή. Πως τα κατάφερε; Κατά την γνώμη μου; Απέφυγε να δει στην Γιαγιά την χοντρή γριά με το 45άρι που κάποτε έβαλε φωτιά στον παππού του επειδή γύρισε μεθυσμένος στο σπίτι, και είδε την γυναίκα που θα θυσίαζε τα πάντα για αυτόν και πίστεψε σε αυτόν. Απέφυγε να δει στην μητέρα του την εξαρτημένη από χάπια γυναίκα που άλλαζε συντρόφους μέσα σε μέρες ή βδομάδες, και είδε μια νέα γυναίκα που προσπάθησε σκληρά να σπουδάσει νοσοκόμα και να κάνει τα λίγα που μπορούσε για αυτόν και την αδερφή του. Δεν είδε στον πατέρα του αυτόν που το εγκατάλειψε ως παιδάκι, αλλά αυτόν που τον φιλοξένησε όταν του το ζήτησε ως έφηβος και προσπάθησε άτσαλα να τον βοηθήσει. Δεν επικέντρωσε στην πλειονότητα των άχρηστων δασκάλων του, αλλά ξεχώρισε τους δυο-τρεις που μπορούσαν να τον εμπνεύσουν.

Η Κεντροαριστερά λοιπόν θα φύγει από την μιζέρια της, όταν σταματήσουμε να μιλάμε για τις αδυναμίες της να κρυσταλλώσει σε ένα σώμα με μια συμπαγή ιδεολογία και για την ένδεια της σε μεγάλους ηγέτες.

Η Κεντροαριστερά θα φύγει προς την εξουσία όταν δούμε αυτά που μας ενώνουν: την πίστη μας σε ένα κοινωνικό κράτος που εγγυάται και εποπτεύει, στην παιδεία και στην υγεία για όλους, στην ισονομία, στα εργασιακά δικαιώματα αλλά και στις υποχρεώσεις, στην σημασία της αγοράς και της επιχειρηματικότητας, στον κεντρικό ρόλο της Ευρώπης στην ευημερία, στην συνεργασία και στην ανάπτυξη όλων των πολιτών της.

Η Κεντροαριστερά θα βρει ηγέτη όταν σταματήσει να αναλύει τις αδυναμίες του Σταύρου, της Φώφης, του Γ.Α.Π. , του Βενιζέλου, και άλλων.  Πρέπει να ονειρευτούμε το πρόσωπο με την ενέργεια του Σταύρου, το κομματικό ένστικτο της Φώφης, το επικοινωνιακό χάρισμα του Γιώργου, την ευφυΐα του Βενιζέλου, την οργανωτικότητα του Καμίνη, την επαναστατικότητα του Μπουτάρη,  τις ικανότητες συντονισμού της Διαμαντοπούλου, την επιστημονική επάρκεια του Στουρνάρα, την πατρική φιγούρα του Παπαδόπουλου,  το όραμα του Σημίτη. Αλλά δεν είναι δυνατόν πλέον να ονειρευτούμε αυτούς προσωπικά. Η ηγεσία της Νέας Κεντροαριστεράς θα βρεθεί μέσα από τους τριαντάρηδες του σήμερα, και τους σαραντάρηδες του αύριο – ή έστω του σήμερα. Μέσα από μια ομάδα ή και σε ένα ίσως πρόσωπο στο οποίο θα επενδύσουν καλόπιστα όλοι οι παραπάνω, μέσα από ένα σχήμα έξω από κομματικές ισορροπίες, έξω από εκλογές που θα είναι απλά οι αναμετρήσεις των ηγετών των συνιστωσών ενός νέου πολυσυλλεκτικού κομματικού χώρου.

Ο Μπιλ Κλίντον έγινε πρόεδρος στα 47 του, ο Ομπάμα στα 48, οι Κάμερον, Ρούτε, και Τρυντώ πρωθυπουργοί πριν τα 45. Η δικιά μας κεντροαριστερά ανακυκλώνει πιθανούς ηγέτες που έχουν περάσει εδώ και καιρό τα 50, και άδικα ή δίκαια έχουν φθαρεί μέσα στην παράνοια της κρίσης και των μνημονίων.

Η δήθεν Αριστερά του Υπαρκτού Σουρεαλισμού και της συμπόρευσης με συντηρητικούς μισαλλόδοξους εθνικιστές παραπαίει.  Η δήθεν Κεντροδεξιά του δήθεν «καλύτερου βιογραφικού της χώρας» υποθάλπει την βαθιά συντηρητική Δεξιά των δικών μας παιδιών και παμπάλαιων συμφερόντων μια αστικής τάξης που στην ουσία της δεν υπήρξε ποτέ. Τα μισαλλόδοξα ασπόνδυλα του δήθεν πατριωτισμού μαζεύουν απελπισμένους μαυρίζοντας με βία, μίσος και απαισιοδοξία το μέλλον όλων μας. Οι Κομουνιστές προσηλωμένοι δογματικά σε οικονομικές θεωρίες ενός περασμένου αιώνα και σε μια εργατική τάξη που δεν υπάρχει πλέον παρά μόνον στην φαντασία τους, αδυνατούν να προσφέρουν λύσεις.

Η ηγεσία της σημερινής κεντροαριστεράς παραμένει σχεδόν ιδεοληπτικά περιχαρακωμένη σε ολιγομελείς σχηματισμούς και σε κινήματα που είτε κλείνουν σύντομα μισό αιώνα ζωής είτε στερεύουν σιγά-σιγά μετά από λίγους μήνες ορμητικής παρουσίας. Οι ειλικρινείς και φιλότιμες προσπάθειες ναυαγούν όταν προτάσσονται οι κομματικές σκοπιμότητες και επικρατεί ένας ιδιότυπος πολιτικός αυτισμός, που ακόμα και όταν δεν είναι στενά συμφεροντολογικός, πνίγει την προσπάθεια για κάτι πραγματικά καινούριο.

Μα είναι τελικά αυτό το κείμενο ελεγεία ή νεκρολογία για την Κεντροαριστερά; Θα σας απαντούσα ότι αυτό εξαρτάται από τις μελλοντικές επιλογές όλων μας.

Πέμπτη, 6 Οκτωβρίου 2016

Ένα ακόμα βραβείο Νομπέλ στην Χημεία ...


Πέρσι τέτοια εποχή πάνω κάτω, είχα γράψει αυτό το κείμενο στο blog, περιγράφοντας την σύντομη ή πιο μακρόχρονη γνωριμία μου με διάφορους Νομπελίστες. Μια και είχα παραλείψει μια ιστορία, αλλά έχω και μια καινούρια να διηγηθώ, αποφάσισα να "συμπληρώσω".

Τον Jim Watson δεν τον είχα συμπαθήσει ποτέ. Η ιδιοφυΐα πίσω από την δομή της διπλής έλικας του DNA ήτανε καθαρά ο Francis Crick, και τα πειράματα της Rosalind Franklin (για αυτό και το Νόμπελ το μοιράστηκε με τους   Watson και Crick ο Maurice Wilkins, διευθυντής του εργαστηρίου της  Rosalind, που στο μεταξύ είχε αποβιώσει). Ακόμα και η περίφημη φράση στο τέλος της δημοσίευσης για την δομή του DNA, "It has not escaped our notice that the specific pairing we have postulated immediately suggests a possible copying mechanism for the genetic material", "δεν διέφυγε της προσοχής μας ότι η συγκεκριμένη αντιστοίχιση των βάσεων στην οποία καταλήξαμε, προτείνει άμεσα ένα πιθανό μηχανισμό αντιγραφής για το γενετικό υλικό", οι κακές γλώσσες λένε ότι συμπεριλήφθηκε μόνο με την επιμονή του Crick.

Πριν από δεκαπέντε περίπου χρόνια στο Cold Spring Harbor Laboratory, όπου ήτανε διευθυντής ο Jim Watson για πολλά χρόνια, κάποια στιγμή μετά τα μεσάνυχτα είχαμε καταλήξει στην παραλία, όπου ανάψαμε μια μεγάλη φωτιά, και συνεχίσαμε το πάρτυ της τελευταίας ημέρας του σκληρού πρακτικού μαθήματος στην κρυσταλλογραφία πρωτεϊνών. Ένας ηλικιωμένος κύριος βγήκε στην βεράντα της διπλανής βίλας και μας έβαλε τις φωνές για την φασαρία, όχι και πολύ ευγενικά. Ήτανε η πρώτη μου επαφή με τον Jim Watson.  Η δεύτερη ήταν λίγα χρόνια μετά. Το πάρτυ είχε μεταφερθεί σε κλειστό χώρο από τότε. Είχα πάει για ύπνο νωρίς, και το επόμενο πρωί πριν από τις έξι είχα ξυπνήσει (ελέω jet lag) και είχα πάει στην αίθουσα του μαθήματος, όπου είχε γίνει και το πάρτυ, και τυγχάνει να είναι και η αίθουσα του Συμβουλίου του CSHL. Το μεγάλο τραπέζι σπασμένο, και κόκκινο κρασί στην κρεμ μοκέτα - κάποιοι είχανε παρεκτραπεί. Στις 6:30 έφτασε ένα συνεργείο που άρχισε να αλλάζει τα πάντα με αξιοσημείωτη ταχύτητα, και πριν προλάβω να φύγω, έφτασε ένας έξαλλος  Jim Watson ... "Είσαι από τους κρυσταλλογράφους;" ... δεν πρόλαβα να απαντήσω, αλλά κάθισα και άκουσα ένα αρκετά εμπνευσμένο υβρεολόγιο ... η γνωριμία με τον Francis Crick πρέπει να του είχε αφήσει πολλά απωθημένα για τους κρυσταλλογράφους ...

Η μοναδική φορά που μίλησα με τον Ben Feringa δεν θα μπορούσε να μου αφήσει καλύτερες εντυπώσεις. Ήμασταν καμιά 40αριά επιστήμονες και κάποιοι εκπρόσωποι του Υπουργείου σε μια συνάντηση για την διαμόρφωση των ερευνητικών προτεραιοτήτων στην Ολλανδία. Ο Ben Feringa ήτανε ο προεδρεύων. Ζήτησε από όλους να μιλάνε Αγγλικά για χάρη μου - πράγμα που αρνήθηκα ευγενικά, μια και αφενώς καταλαβαίνω αρκετά καλά Ολλανδικά, αλλά αφετέρου είναι και ένα καλό κόλπο για να λέω ότι θέλω να πω για κάποιο θέμα (π.χ. συγχαίροντας το υπουργείο για ακριβώς το αντίθετο από αυτό που ήθελε να κάνει, και να λέω μετά ότι μάλλον κατάλαβα λάθος τα Ολλανδικά ...). Στο τέλος ενός σύντομου προλόγου ο Ben είπε:

"Εδώ ήρθαμε να συζητήσουμε το μέλλον, το πως θέλουμε να είναι το ερευνητικό τοπίο σε είκοσι χρόνια από σήμερα. Είμαι εξήντα χρονών και σε είκοσι χρόνια δεν θα είμαι ενεργός ερευνητής. Οι νέοι επιστήμονες πρέπει να πάρετε την ευθύνη στα χέρια σας. Και εσείς στο Υπουργείο να ακούτε τους νέους επιστήμονες και όχι τους δεινόσαυρους άνω των εξήντα χρονών όπως εγώ".

Με αυτά και με άλλα,  βγήκα από το εργαστήριο και εκτέθηκα στην πολιτική, και στην κεντρική σκηνή στην Ελλάδα, αλλά κυρίως όπου μπορώ σε θέματα ερευνητικής και επιστημονικής πολιτικής στην Ελλάδα, στην Ολλανδία, στην Ευρώπη.

Ευχαριστώ Μπενόσαυρε. Είμαι σίγουρος ότι θα είσαι ένα τεράστιο κεφάλαιο για την επιστημονική έρευνα στην Ολλανδία και  την Ευρώπη για τα επόμενα πολλά χρόνια!

Κυριακή, 26 Ιουνίου 2016

Τι να σπουδάσω;


Το θέμα της Παιδείας, μαζί με αυτό της Έρευνας, είναι φυσιολογικά τα αγαπημένα μου. Οι απόψεις μου για αυτά δεν είναι ούτε επαναστατικές, αλλά ούτε και ενταγμένες σε αυτά που ατυχώς θεωρούνται δεδομένα στην Ελλάδα των τελευταίων δεκαετιών.

Έχω αποφασίσει ότι προτιμάω για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια εκπαίδευση ένα υβριδικό σύστημα, συνδυασμό τυχαιότητας και εξεταστικής επίδοσης, με σκοπό την αποκλιμάκωση της έντασης του εξεταστικού συστήματος (περισσότερα εδώ). Επίσης, θεωρώ την κινητικότητα ανάμεσα στα Τμήματα των Σχολών, αλλά και ανάμεσα στις Σχολές, απολύτως απαραίτητη, κυρίως γιατί είναι υπερβολικά άδικο να ζητάμε από  νέους 18 χρονών να κάνουν σχεδόν τελεσίδικες επιλογές ζωής (περισσότερα εδώ).

Καταλαβαίνετε λοιπόν, ότι η παράκληση ενός γνωστού μου να συζητήσω με αυτόν και την κόρη του για την επιλογή του τμήματος προτίμησης της στον χώρο των επιστημών ζωής, μου φάνηκε αφενός ειλικρινά τιμητική για την εμπιστοσύνη του, όσο και ενδιαφέρουσα, αλλά και … αγχωτική. Η εμπειρία της κουβέντας μας για μια ώρα, ήτανε  πιθανότατα πιο χρήσιμη σε εμένα από ότι στον φίλο και την κόρη του, αλλά αποφάσισα ότι αξίζει να “δημοσιοποιήσω” το τελικό μας συμπέρασμα.

Πριν φτάσω σε αυτό, φυσικά και θα σας πω μια προσωπική ιστορία. 

Είμαστε στην δεκαετία του ’80. Δέσμες, τέσσερα μαθήματα στις εξετάσεις, και η βαθμολογία του Λυκείου μετράει στα μόρια το 1987! Και μάλιστα γερά: 5% η Α’ Λυκείου, 8% η Β’, και 12% η Γ’. Μαζί με το γεγονός ότι η Γ’ Λυκείου είχε 12 μαθήματα, άριστα ήτανε το 20 και τα 2,000 μόρια, αυτό μας διευκολύνει και στα μαθηματικά: η διαφορά του 18 από το 19 σε ένα οποιοδήποτε μάθημα της Γ’ Λυκείου στον έλεγχο, είναι ένα μόριο! Παρά την ‘θεωρία συνομωσίας’ που επικρατεί, στο Κολέγιο Αθηνών οι βαθμοί δεν χαρίζονταν. Με ένα 16.7 μέσο όρο στην Α’ Λύκειου, 17.4 στην Β’ Λύκειου, μπαίνω στο “Ιατρικό” (Β’ δέσμη τότε) με ένα τεράστιο μειονέκτημα. Άριστος στην Φυσική και στην Χημεία, με πολύ καλά Νέα Ελληνικά ώστε να μην με ανησυχεί η Έκθεση, αποφασισμένος να μάθω “απέξω” το βιβλίο Βιολογίας (γιατί αυτό ήταν τότε το ζητούμενο). Χωρίς φροντιστήρια (μόνον ‘Εκθεση μετά τα Χριστούγεννα) και ένα χαλαρό ιδιαίτερο στην Χημεία (έμαθα πολλά για την Όπερα και λιγότερα για την Χημεία), μηδενίζω την έτσι και αλλιώς σχεδόν ανύπαρκτη κοινωνική μου ζωή, περιορίζω δραματικά τις ώρες προγραμματισμού του ZX Spectrum, κοιμάμαι καλά χωρίς ξενύχτια, και ξεδίνω με μια πορτοκαλί μπάλα. Αυτή η μπάλα είναι και η σωτηρία μου από το θέμα του άγχους: όταν την Παρασκευή γράφω Φυσική και έχει ημιτελικό στο Ευρωμπάσκετ το βράδυ, σκέφτομαι αν θα αντέξει ο Φάνης, όταν την Κυριακή δεν έχει υποκύψει από το άγχος ο Καμπούρης, δεν μασάω την Δευτέρα στην Χημεία. Απολογισμός 18 Φυσική, 17 Έκθεση, 19 Χημεία, 18.5 Βιολογία. Καθόλου άσχημα. 1812 μόρια.

Οι βάσεις ανακοινώθηκαν τον Αύγουστο, τις είδα στο teletext της Philips της Μαρίνας, στo Κάτω Χωριό. Η ονειρεμένη Ιατρική Κρήτης στα 1813 μόρια. Για ένα μόριο ρε πούστη μου, για ένα μόριο. Ένα 18 να ήτανε 19, το 12 των Αγγλικών 13! Για ένα μόριο. Η Βιολογία Αθηνών άνετη, μπήκα από τους πρώτους (3ος).

Και εδώ ξεκινάει το κωμικοτραγικό της ιστορίας. Το όνειρο του πατέρα μου ήτανε να μπω Οδοντιατρική! Καθότι βαριά άρρωστος, και η μικρή του αδερφή οδοντίατρος, το σκέφτεται απλά: ως οδοντίατρος έχω έτοιμη δουλειά! Την Ιατρική την δέχεται, αλλά το όνειρο του για εμένα είναι η Οδοντιατρική. Τα “μηχανογραφικά” (επιλογή τμημάτων) τότε συμπληρώνονταν πριν τις εξετάσεις. Το είχα συμπληρώσει μαζί με τον πατέρα μου: Ιατρική Αθηνών, Ιατρική Ηρακλείου, Οδοντιατρική Αθηνών, Βιολογία Αθηνών, Βιολογία Ηρακλείου. Ούτε είχα τολμήσει να του πω ότι με τίποτε δεν θα γινόμουνα οδοντίατρος. Απλά το επόμενο πρωί έσκισα το μηχανογραφικό, ζήτησα ένα άλλο, και το συμπλήρωσα χωρίς την Οδοντιατρική!

Όπως φυσικά καταλαβαίνετε, όταν βγήκαν οι βάσεις, ήτανε σαφές ότι έμπαινα στην Οδοντιατρική Αθηνών, εάν θυμάμαι καλά ήτανε λίγο πάνω ή λίγο κάτω από τα 1800 μόρια. Περιχαρής ο πατέρας μου, κέρασε τους φίλους, αύξησε το χαρτζιλίκι, και εγώ απλά δεν είπα κουβέντα, κερδίζοντας άλλες τρεις εβδομάδες διακοπών.


Πέρασαν οι τρεις εβδομάδες και βρεθήκαμε στην Αθήνα. Με το που έφτασε το καράβι, ανακοίνωσα ότι παίρνω το λεωφορείο και πάω να δω τους πίνακες εισαγωγής, και πέρασα δυο τρεις ώρες απόλυτου πανικού. Πως το λένε στον πατέρα μου; Όταν γύρισα σπίτι καθότανε στο τραπέζι της κουζίνας, η μάνα μου με το καλό της φουστάνι, πρέπει και να έκλαιγε πιο πριν, είχε προφανώς πάει με ταξί για να επιβεβαιώσει τον θρίαμβο. Δεν χρειάστηκε να μου το πουν, προφανώς είχαν δει ότι είχα εισαχθεί στο Βιολογικό.

Το καταφύγιο μου ήτανε οι φωνές. “Ε, τι στο διάολο, δεν θέλω να γίνω οδοντίατρος! Με τίποτε! Δεν το καταλαβαίνετε; Δεν με ενδιαφέρει!”. Ο πατέρας μου δοκίμασε να με κοιτάξει άγρια. Ξέσπασε όμως σε δυνατά γέλια. Μου έδωσε μια φιλική σφαλιάρα, και είπε ένα “Μπράβο αγόρι μου”. Μάλλον κάπου εκεί κατάλαβε ότι μπορούσε να φύγει σχετικά ήσυχος. Είχα μεγαλώσει αρκετά. Έφυγε, λίγους μήνες αργότερα. 

Εγώ από τότε πήρα πτυχίο, διδακτορικό, δεν μετάνιωσα. Κάποια στιγμή συγχώρησα και τον καθηγητή των Αγγλικών για το 12 και τον Γυμναστή για το 15. Για καλό ήτανε.

Πίσω στο 2016,  Skype.

“Τελικά κύριε Περράκη, με βάση αυτά που είπαμε για όλες αυτές τις Σχολές, και για τα μελλοντικά επαγγέλματα, και για τα μεταπτυχιακά, και όλα ήτανε πολύ χρήσιμες πληροφορίες, αλλά εσείς τελικά τι με συμβουλεύετε να σπουδάσω;”.


Χαμογέλασα για λίγο. Τι λένε τώρα; 

- “Αυτό που πραγματικά θέλεις. Κάτι που θα το κάνεις με κέφι και όρεξη, σε ένα χώρο που θα είσαι άνετα και θα νομίζεις ότι μαθαίνεις κάτι που πραγματικά σε ενδιαφέρει.”

Κάτι τέτοιο νομίζω είπα.

Την είδα να χαμογελάει την μελλοντική φοιτήτρια. 



Θα πάει καλά όπου και να πάνε οι βάσεις.

Σάββατο, 25 Ιουνίου 2016

Για την Ευρώπη ρε γαμώτο ...


Από την Ελλάδα έφυγα το 1992. 


Με ένα κόκκινο Ρενώ 5 βαρυφορτωμένο, για Αμβούργο. Φέρρυ από την Πάτρα για Ανκόνα, με το που ξεμπάρκαρα με σανιδωμένο το γκάζι για να πιάνω τα 130 στους απίστευτους για εμένα δρόμους, βγαίνοντας από την Ιταλία πλήρωσα διόδια και βενζίνη με κάτι δεκάδες χιλιάδες Λίρες (ποιος θα έβγαζε τότε σε έναν 22χρονο πιστωτική ...), με Φράγκα την "βινιέτα" στην Ελβετία, μετά με μάρκα στην Γερμανία, πεντέξι έλεγχοι στα σύνορα. Δεκαπέντε χρόνια και τρεις χώρες μετά, έκανα την αντίθετη διαδρομή, με ένα Ρόβερ 214 - αναπληρωτής καθηγητής πλέον, οικογενειάρχης, με χρυσή Μάστερκαρντ και Ευρώ στο πορτοφόλι: το σανίδωσα μόνο στην Κορίνθου-Αθηνών, 190-195, πέντε λωρίδες, οι οτοστράντες και οι ότομπαν μοιάζανε (και ήτανε) παλιές μπροστά της - και είχανε και παγίδες ταχύτητας. Απλά μου έκανε εντύπωση όταν μου ζήτησαν να εκτελωνίσω το Ρόβερ για να μείνει στην Αθήνα - μα δεν είμαστε Ενωμένη Ευρώπη; 

Είκοσι-τόσα χρόνια στην Ευρώπη, σπουδές, καριέρα, οικογένεια, παιδιά, χαρές πολλές, λύπες λίγες. 

Γνώρισα τον Μίκαελ απο την Ανατολική Γερμανία πρόσφυγα μέσα στην χώρα του που μας πήγαινε βόλτες στο Βερολίνο το '93, την Κατιούσα από την Κροατία που σπουδάζοντας έστελνε βοήθημα στους σχετικά νέους γονείς της και σπούδαζε τον αδερφό της, τον Ζμπύτσεκ που με έναν μισθό έτρεφε οικογένεια στην Γερμανία και βοήθαγε τον αδερφό του να ξεκινήσει μια δουλειά στην Πολωνία, την Ιβάνα που μου έλεγε ιστορίες από τα καταφύγια που τρέχανε με όλη την τάξη του σχολείου όταν ήτανε δέκα χρόνων στην Σερβία, την Γκάλυα που μου εξηγούσε πως έβαζε πείραμα και πήγαινε στην ουρά τρεις ώρες για βούτυρο στην Μόσχα και μετά γύρναγε να το τελειώσει, τον Βασιλι που η μάνα του γιατρός στην Σοφία ζει με 200 Ευρώ, τον Γκαρίμπ που μου λέει ιστορίες από το πως ήτανε να είσαι Αζέρος φοιτητής στην Μόσχα το '80, την Κάρλα που σπούδαζε με υποτροφία του κομουνιστικού κόμματος Πορτογαλίας στην Μόσχα την εποχή που έπεφτε το παραπέτασμα.

Με ρωτάγανε πως αισθάνομαι και εγώ ως μετανάστης.

Παιδιά τους έλεγα, εγώ δεν είμαι μετανάστης.

Είμαι Ευρωπαίος επιστήμονας που κάνει καριέρα στην χώρα του, την Ευρώπη.

Κοιτάω την ερευνητική μου ομάδα, στην Ολλανδία. Τέσσερεις Ολλανδοί, δύο Έλληνες, μια Γερμανίδα, μια Ελβετίδα, ένας Ισπανός, ένας Γιαπωνέζος, ένας Πακιστανός από το Κασμίρ, ένας Ρώσο-Ισραηλινός, μια Πολωνέζα. Οι μισοί με οικογένειες, άλλοι μόνοι, άλλοι με παιδιά, άλλοι χωρίς, οι περισσότεροι στρέϊτ, δυο-τρεις δεν βάζω και στοίχημα, οι περισσότεροι άθεοι ή αδιάφοροι, αλλά και ένας Μουσουλμάνος, ένας Καθολικός, και ένας Βουδιστής που το έχουνε ζεστά. Θα την είχα την ομάδα αυτή στην Ευρώπη, χωρίς την Ευρωπαϊκή Ένωση; Όχι. Εκτός φυσικά εάν έκανα έρευνα σε στρατόπεδο συγκέντρωσης και δεν τους είχα για συνεργάτες αλλά για πειραματόζωα. Σκληρό, ε; Υπερβολικό σίγουρα. Αλλά για σκεφτείτε το και μου λέτε.

Έχω περάσει πάνω από την μισή μου ζωή στην Ευρώπη που “κατάφερε να αντιστρέψει κάθε έννοια και να απαξιώσει κάθε ιδανικό και αξία, με αποτέλεσμα να εγκλωβιστεί μέσα στην αδιέξοδη πολιτική της απομύζησης των ανθρώπων της και των πατρίδων τους με γνώμονα το συμφέρον των Αγορών”. Την Ευρώπη που “μετατράπηκε έτσι σε απόλυτα συντηρητική και κυβερνήθηκε από τους πλέον διεφθαρμένους και χυδαίους πολιτικούς, αντάξιους φυσικά των πολιτικών που ακολούθησαν”. Τάδε έφη κάποιος ημιμαθής εκκολαπτόμενος μικρονοϊκός γκεμπελίσκος, που δεν θα του δώσω κλικ.

Γιατί εγώ συνεχίζω να πιστεύω σε μια Ευρώπη Ενωμένη, στην Ευρώπη που δεν χρειάστηκα άδεια παραμονής όταν άρχισα τις δουλειές μου, στην Ευρώπη που βλέπω τους φοιτητές να μένουν σε μια πόλη με άλλη γλώσσα και άλλη κουλτούρα και βλέπω την γενιά της νέας πραγματικά Ενωμένης Ευρώπης,  στην Ευρώπη που ήμουνα πέντε χρόνια χωρίς διαβατήριο, στην Ευρώπη που είναι το προτιμώμενο καταφύγιο όλων των κατατρεγμένων του πλανήτη. Αυτή την Ευρώπη. Έστω και αν είναι η Ευρώπη των αστέγων, των ανέργων, των κακοπληρωμένων μισθωτών, των κλειστών συνόρων για πολλούς πρόσφυγες, της ελλειμματικής αλληλεγγύης προς πολλά μέλη. Να την κάνουμε καλύτερη. Ναι. Πραγματικά Ομοσπονδιακή Ευρώπη, με ευθυγράμμιση αμοιβών και κόστους ζωής, με κοινή οικονομική και αμυντική πολιτική. Αυτή είναι λύση. Όχι η λιγότερη Ευρώπη.


Σημ. Αυτό το κείμενο είχε βγει σε μια αρχική μορφή στο Ποτάμι πριν το Ελληνικό δημοψήφισμα. Το ξανάγραψα μετά το Αγγλικό δημοψήφισμα.

Κυριακή, 19 Ιουνίου 2016

Η Σία και η Τζο ...


Μα τι σχέση έχει η αναπληρωτής υπουργός της Ελλάδας για την Εκπαίδευση, και προηγουμένως αναπληρωτής υπουργός Ευρωπαϊκής Πολιτικής, με την πολιτική δολοφονία της βουλευτή των Εργατικών στην Βρεττανία Τζο Κοξ;

Ιδού τι μας είπε η κ. Αναγνωστοπούλου ως μέρος μίας συνέντευξης που μπορείτε να βρείτε αυτούσια στον σύνδεσμο που ακολουθεί.

"Ο δολοφόνος της [Τζο Κοξ] αντιπροσωπεύει τον εφιάλτη που η Ευρωπαϊκή Ένωση δημιούργησε μέσα από τις πολιτικές της."

Στον ελληνικό Τύπο σήμερα το πρωί αναρωτιούνται πόσο μακριά είναι αυτή η ερμηνεία  από το: «Ο βιαστής αντιπροσωπεύει την αντίδραση στις γυναίκες που κυκλοφορούν με μίνι φούστες και μπικίνι». Πιο γενικά εάν θέλετε, πόσο απέχει αυτή η δήλωση από την εξίσωση του θύματος και του θύτη.

Ίσως αρκετά, ίσως ελάχιστα. Εάν δεχτούμε όμως ότι όσο να 'ναι δεν απέχουν και πολύ οι δύο δηλώσεις, θα πρέπει να αναρωτηθούμε, πόσο μακριά θα ήταν από αυτή την δήλωση: «Ο Χίτλερ και το Ολοκαύτωμα είναι το αποτέλεσμα του εφιάλτη που δημιούργησαν οι νικητές του Α 'Παγκοσμίου Πολέμου τροφοδοτώντας την ύφεση στην μεσοπολεμική Γερμανία». Περιμένετε - αυτό είναι σωστό, έτσι δεν είναι; Η άνοδος των εθνικοσοσιαλιστών στην εξουσία - μέσω της λαϊκής ψήφου και με μικρή γενικά κατάχρηση της δημοκρατικής διαδικασίας - ήταν σε μεγάλο βαθμό συνέπεια της ύφεσης που επιβλήθηκε από τις παράλογες πολεμικές αποζημιώσεις που απαιτήθηκαν από τους Γερμανούς. Δεν είναι αλήθεια; Ναι είναι. Αλλά δεν είναι το θέμα μας! Ή μήπως είναι;

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αρκετά προβλήματα. Ίσως, πολλά. Αλλά η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι θεμελιωδώς λανθασμένη.

Είναι ο φασισμός, ηλίθιε.

Οι πολιτικές της ΕΕ μπορεί να είναι λάθος, αλλά η ιδέα δεν είναι λάθος.

Μπορεί η ΕΕ να είναι καλή ή κακή για την  οικονομία, αλλά η ιδέα δεν είναι λάθος. Δύναμη στην Ένωση. Και, όχι, δεν είναι η ΕΕ που δημιούργησε τους πρόσφυγες ή την παγκόσμια ύφεση. Οι κυρίαρχες δημοκρατικές κυβερνήσεις μας, οι οποίες ειρήσθω εν παρόδω εκλέγονται ακριβώς όπως και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις Βρυξέλλες με καθολική ψηφοφορία, θα είχαν κάνει ακριβώς το ίδιο. Στην πραγματικότητα, ορισμένες από αυτές τις κυβερνήσεις έχουν πολύ μεγαλύτερη ευθύνη σε σχέση με τους τυχόν γραφειοκράτες της ΕΕ στις Βρυξέλλες. Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή τροφοδοτήθηκε από την πολιτική της Γαλλίας και της Βρετανίας, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο έχει το μερίδιο της ευθύνης του για την ασυδοσία των παγκόσμιων αγορών, και η Γερμανία είναι η κυρίως υπεύθυνη για τις αυτιστικές πολιτικές για την καταπολέμησή της ύφεσης.

Η θλιβερή μικρονοϊκή φανατική κυρία που έχουμε στο υπουργείο Παιδείας, αδυνατεί να καταλάβει το βασικό: ότι η δολοφονία της Jo Cox αντιπροσωπεύει ακριβώς αυτό που δεν είναι η Ευρώπη.

Παρασκευή, 17 Ιουνίου 2016

Airbus ...


Η ιστορία έχει – εν περιλήψη - ως εξής:


Δύο αεροσκάφη Airbus A340-300 της πρώην Ολυμπιακής, πωλήθηκαν για 4,2 εκατομμύρια δολάρια από το ΤΑΙΠΕΔ. Αυτή ήταν η τρίτη απόπειρα πώλησης, ενώ η πρώτη είχε γίνει στα τέλη του 2011 αντί 40 εκατομμυρίων δολαρίων. Η τεχνική επιθεώρηση των δύο αεροπλάνων έδειξε βλάβες στους κινητήρες και τελικά η τιμή είχε κλείσει στα 9 εκατ. δολάρια ανά αεροσκάφος. Αλλά αυτή η σύμβαση κατατέθηκε στο Ελεγκτικό Συνέδριο, το οποίο την απέρριψε τον Σεπτέμβριο του 2013.  Το κόστος συντήρησης και ελλιμενισμού των δύο αεροπλάνων στο «Ελευθέριος Βενιζέλος» άγγιζε το 1 εκατομμύριο ευρώ ετησίως, με αποτέλεσμα την παράπλευρη απώλεια άλλων 4-5 εκατομμυρίων στο μεσοδιάστημα. Δεν τα λες και λίγα.

Σύσωμη σχεδόν η αντιπολίτευση,  χρησιμοποιεί αυτή την ιστορία ως δείγμα της ανικανότητας του (ανίκανου, πράγματι) ΣΥΡΙΖΑ. Ο ΣΥΡΙΖΑ φταίει, επειδή φώναζε τότε εναντίον της συμφωνίας! Αυτοί σταμάτησαν την συμφωνία! Ορισμένοι, μεγαλόθυμα προσθέτουν ότι φταίει και το Ελεγκτικό Συνέδριο που ακύρωσε την συμφωνία.

Πάτε καλά ωρέ παιδιά; Ποιος ήτανε κυβέρνηση τότε; 

Από το 2009 μεχρι το τελος του 2011 στην κυβέρνηση ήτανε ο Γ.Α.Π. και έκλεισε την συμφωνία για 40 εκατομμύρια δολάρια. Πάμε παρακάτω.

Από το 2012 και μετά, κυβέρνηση ήτανε Παπαδήμος Πικραμένος –Σαμαροβενιζέλος. Σε αυτό το διάστημα, όλες αυτές οι κυβερνήσεις στάθηκαν ανίκανες να ολοκληρώσουν την αρχική συμφωνία, αλλά ακόμα και να παρουσιάσουν μια σωστή τροποποιημένη συμφωνία στο Ελεγκτικό Συνέδριο, με συνέπεια το Ελεγκτικό Συνέδριο να την απορρίψει.

Μήπως, λέω μήπως, πρέπει να σκεφτείτε την ανικανότητα αυτών των κυβερνήσεων του 2012-2013-2014; Μήπως αυτοί είναι οι κατεξοχήν υπεύθυνοι που δεν φτιάξανε μια συμφωνία που να μπορεί να περάσει από το Ελεγκτικό Συνέδριο, και μετά επί δύο ακόμα χρόνια δεν κάνανε άλλη συμφωνία;

Μα, θα μου πείτε, φώναζε ο ΣΥΡΙΖΑ! Ε, και; Αντιπολίτευση ήτανε, καραγκιόζηδες λαϊκιστές ήτανε (και είναι) και φώναζαν. Περίεργο είναι; Η κυβέρνηση είναι για να κυβερνά, και η αντιπολίτευση για να φωνάζει. Αν δεν το έχετε εμπεδώσει αυτό, να κάτι που μπορείτε να μάθετε φίλτατοι απο την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. #Παραιτηθήτε εσείς, μεσοπρόθεσμο αυτοί.

Έχω αρχίσει και σκέφτομαι ότι καλύτερα άλλα τρία χρόνια Σύριζα, γιατί οι άλλοι που "ξέρανε από διαχείριση της εξουσίας", σε αντίθεση με τον Ερασιτεχνικό Θίασο Εφαρμοσμένου Σουρεαλισμού που είναι σήμερα στην κυβέρνηση, όχι μόνον ήτανε συγκρίσιμα άχρηστοι, παραμένουν συγκρίσιμα άχρηστοι και λαϊκιστές, αν και ξεπεράσανε το στάδιο της Aρχέγονης Προβιοτικής Σούπας (Ζάππεια) και βρίσκονται στο στάδιο της Καινοζωικής περιόδου, όπου πλησιάζει η εξαφάνιση της μεγαφάουνας. Αλλά αυτή είναι απλά η αισιόδοξη άποψη.

Τρίτη, 31 Μαΐου 2016

#Παραιτηθείτε


Η συγκέντρωση "παραιτηθειτε" χωρίς χρώματα, κόμματα και συνδικάτα , πρέπει να είναι η πιο ανόητη πρόσκληση που έχει υπάρξει εδώ και καιρό, από τότε που κάλεσε ο Όφις την Εύα σε παρτούζα, και να με συγχωρείτε για το αήθες της εισαγωγής, αλλά κάπου διάβασα ότι εάν η πρώτη παράγραφος μιλάει για σεξ, ο μέσος αναγνώστης θα διαβάσει και παρακάτω.
Η ανατροπή μιας κυβέρνησης (εν προκειμένω μιας παντελώς αντιπαραγωγικής, άχρηστης, άβουλης κυβέρνησης που κινείται ανάμεσα στον αυτισμό και τον σουρεαλισμό) γίνεται με δύο τρόπους.
Α. Με Επανάσταση. Οι συνθήκες για επανάσταση δεν υπάρχουν, δεν θα δημιουργηθούν στο διαδίκτυο, και δεν υπάρχουν ούτε επαναστατικοί πυρήνες, ούτε ηγεσία. Μια καλή επανάσταση τέλος υποκινείται επιδέξια και βασίζεται σε ανθρώπους που δεν έχουν να χάσουν και πολλά εάν πάει στράφι. Καταλήγουμε εκεί που αρχίσαμε, ότι επανάσταση δεν γίνεται και θέλουμε Πλαν Μπι.
Β. Με Πολιτική. Οι προϋποθέσεις υπάρχουν: μείζων αντιπολίτευση με νέο ηγέτη και καλή δημοσκοπική πορεία, και αναγνωρίσιμα μαχητικά αντιπολιτευόμενα κόμματα.
Η Πολιτική μπορεί όμως να οδηγήσει σε ανατροπές μόνον με την πραγματική ένταξη των Πολιτών στην Πολιτική, με την συστράτευση τους σε πολιτικά κόμματα και συνδικάτα, με την συλλογική δράση για κοινούς σκοπούς. 
Με ατομικές επιδιώξεις, το "μόνο πολίτες" εκφράζει απλά ένα σύνολο από άτομα, όχι ένα σύνολο ατόμων που μπορεί να εξελιχθεί σε μια κρίσιμη μάζα με καταλυτική δράση.
Να πάμε Σύνταγμα με σύνθημα "Παραιτηθήτε". Αλλά με τα σημαιάκια της ΝΔ, και του ΠΑΣΟΚ, (σημαιάκια ρε παιδιά δεν έχουμε στο Ποτάμι, αλλά αν είναι να τυπώσουμε, αλλά όχι πλαστικά, κάτι σε ανακυκλώσιμο). Και κονκάρδες με την φλόγα, τον πράσινο ήλιο, αλλα και το Ποτάμι. Και με όποιον άλλον πιστεύει στην Δημοκρατία και στην Ευρώπη. 
Να έχουμε χρώματα, σημαίες, συνδικάτα, κόμματα. Να μετρηθούμε, να φωνάξουμε, να απαιτήσουμε. Με ατομική αλλά κυρίως με συλλογική ταυτότητα.

Πέμπτη, 26 Μαΐου 2016

Όχι, δεν θέλω να απολυθούν δημόσιοι υπάλληλοι! - liberal.gr


Ο κ. Ζαμπούκας, έθεσε στην ιστοσελίδα σας το ερώτημα «θέλεις ή όχι να απολυθούν δημόσιοι υπάλληλοι;» και λόγω του προσωπικού τόνου του τίτλου αισθάνομαι την ανάγκη να ζητήσω την φιλοξενία σας για να του απαντήσω.

Πριν συνεχίσω, και επειδή ήδη έχω απαντήσει στο ερώτημα, θα μου επιτρέψετε να σας συστηθώ, κυρίως για να κατανοήσετε την οπτική μου. Λείπω από την Ελλάδα λίγο πάνω από την μισή μου ζωή. Έχω σπουδάσει και εργασθεί (παράλληλα αυτά τα δύο για μεγάλο διάστημα) σε πέντε χώρες της Ευρώπης: Ελλάδα, Γερμανία, Αγγλία, Γαλλία, Ολλανδία. Οι σπουδές μου δεν έχουνε να κάνουνε τίποτε με την δημόσια διοίκηση, ούτε με τα οικονομικά, ούτε με τις πολιτικές επιστήμες, δεν είμαι ούτε "ειδικός", ούτε τεχνοκράτης. Πολιτικός από απελπισία και αγανάκτηση, αλλά και από πίστη στο Ποτάμι αλλά και στον Σταύρο Θεοδωράκη, που με τίμησε με την εμπιστοσύνη του και την φιλία του, πού τα ανταποδίδω. Μέλος της Επιτροπής Διαλόγου, υποψήφιος Λασιθίου (πρώτος σε σταυρούς, με το Ποτάμι στην τρίτη θέση τοπικά και με το πέμπτο καλύτερο αποτέλεσμα για το Ποτάμι Πανελλαδικά, σε δύο εκλογικές αναμετρήσεις), ιδρυτικό μέλος της Κοινότητας Ολλανδίας, μέλος της ΜΕΣΥΑ, Ποτάμι. Τα λέω όλα αυτά μια και οι θέσεις μου θα πάρουν κάποια απόσταση από θέσεις που έχει εκφράσει το Ποτάμι; αλλά στο Ποτάμι ξέρουμε να συζητάμε ακόμα και όταν δεν συμφωνούμε στα πάντα, αλλά οι πολλοί μένουμε Ποτάμι, και αυτό παρακαλώ τον αναγνώστη να το θυμάται. Θα μου επιτρέψετε να συνεχίσω τώρα.

Ο κ. Ζαμπούκας ρωτάει: «Δέχεται κύριε το κόμμα σας, να καταργήσει φορείς και να απολύσει δημοσίους υπαλλήλους (μόνο έτσι ξεπερνιέται το κώλυμα της μονιμότητας); Θα μειώσετε τις δαπάνες του κράτους ή θα βάλετε φόρους;». Θα απαντήσω στα επιμέρους ερωτήματα, αν και ανούσια για μένα ερώτηση.

1. Η κατάργηση φορέων είναι αυτονόητη, με βάση αξιολογικά κριτήρια. Τα διοικητικά συμβούλια τους δεν με ενδιαφέρουν. Οι υπάλληλοι θα πρέπει να έχουν 6-12 μήνες για μετεκπαίδευση και τοποθέτηση σε νέες θέσεις του Δημοσίου, σύμφωνα με τις ανάγκες του Δημοσίου (που υπάρχουν!), και με κανόνες για μετακίνηση εντός του νομού εργασίας τους, η σε άλλη επιλογή τους, και κίνητρα για μετακίνηση στην επαρχία (π.χ. απαλλαγή από φορολογία μέρους του εισοδήματος τους για μια πενταετία!).

2. Οριζόντιες απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων είναι απαράδεκτες και αντιπαραγωγικές. Εκτός από κοινωνικά επιζήμιες, είναι υφεσιακό μέτρο που οδηγεί σε μείωση της κατανάλωσης. Καταργήσεις θέσεων μπορούν φυσικά να υπάρξουν, με μετακίνηση των υπαλλήλων σε άλλες ανάγκες, όπως για υπαλλήλους υπό κατάργηση φορέων. Συγχρόνως, αμείλικτη εφαρμογή του υπαλληλικού κώδικα και απόλυση σε υπαλλήλους που δεν εμφανίζονται στην δουλειά τους, έχουν πλαστά πιστοποιητικά, δεν συμμορφώνονται στους ανωτέρους τους, με βάση μια σύγχρονη διαδικασία.

3. Μείωση των δαπανών του κράτους μέσω της κατάργησης γραφειοκρατίας, πολυνομίας, και αύξησης αποδοτικότητας με πιο σωστή διακυβέρνηση. Καμία μείωση σε απόλυτες τιμές όμως, απλά αύξηση της ανταποδοτικότητας των δαπανών, ώστε το κράτος να βοηθά και να μην παρασιτεί.

4. Μείωση των φόρων, άμεσων και έμμεσων, ενσωμάτωση φόρων περιουσίας στο φορολογητέο εισόδημα με συντελεστές, μείωση εισφορών επαγγελματιών αλλά και εργοδοτών, φορολογικά κίνητρα επανεπένδυσης κερδών επιχειρήσεων, φορολόγηση κεφαλαίου και όχι της απόδοσης του (ως κίνητρο αξιοποίησης του!). Μείωση φόρων μπορεί να οδηγήσει σε ίδιες απόλυτες τιμές εισπράξεων εάν γίνει σωστά. Παραδειγματικά: αν μπει ΦΠΑ 6-7% στην οικοδομή, απλά θα βγαίνουν ολόκληρα τα τιμολόγια που βγαίνουν τώρα στο 1/3 της πραγματικής αξίας.

Βασίζω αυτό το σκεπτικό, σε δύο εκτιμήσεις.

Η πρώτη είναι αντικειμενική: Η Ελλάδα έχει γύρω στους 650,000 δημόσιους υπαλλήλους (http://apografi.yap.gov.gr ), χονδρικά το 6% του πληθυσμού. Η Ολλανδία, όπου κατοικώ, με τους φιλελεύθερους στην κυβέρνηση για χρόνια, έχει περίπου 950,000 δημόσιους υπαλλήλους (https://www.dropbox.com/s/62pn75kwemlayws/the-dutch-public-service.pdf?dl=0, σελ. 34), χονδρικά το 6% του πληθυσμού. Και τα δύο νούμερα, μπορούν να αμφισβητηθούν, ανάλογα με την προσμέτρηση διαφόρων φορέων, αλλά με βάση τους επιμέρους τίτλους, τα θεωρώ συγκρίσιμα.

Η δεύτερη εκτίμηση είναι υποκειμενική: υπάρχει μια γενιά δημοσίων υπαλλήλων στο Δημόσιο, νέων, καταρτισμένων, με όρεξη. Τους έχω δει στις λίγες συναλλαγές μου. Μένουν εγκλωβισμένοι σε μια λάθος νοοτροπία των γηραιότερων προϊσταμένων τους, και δέσμιοι σε κανόνες που δεν τους επιτρέπουν να εργαστούν αποδοτικά. Το κλειδί είναι η αξιοποίηση τους. Με λίγη φαντασία, και με βάση την διεθνή εμπειρία: π.χ. υπάλληλος των 40 και 50 με αντικείμενο "σφραγιδοφύλακας" μπορεί με μια μικρή μετεκπαίδευση να στελεχώσει έναν βρεφονηπιακό σταθμό (ειδικά εάν έχει εμπειρία από δικά του παιδιά), ή ακόμα και να μετεκπαιδευτεί ως δάσκαλος ή νηπιαγωγός (πολύ κοινό και πάλι στην Ολλανδία, η μετεκπαίδευση πτυχιούχων ΑΕΙ/ΑΤΕΙ σε δασκάλους) ή ακόμα ως βοηθός νοσοκόμου. Μπορούμε ακόμα και να μετεκπαιδεύσουμε κάποιες γραμματείς δικαστηρίων σε καθαρίστριες ...

Το βασικό είναι να ξεπεράσουμε τις εγκεφαλικές μας αγκυλώσεις, και ψευδεπίγραφα ερωτήματα του τύπου "ναι ή όχι σε απολύσεις", "ναι ή όχι σε νέους φόρους, "ναι ή όχι σε κεκτημένα", "ναι ή όχι στην ιδιωτική παιδεία", κτλ. Κάνουμε τις λάθος ερωτήσεις και έτσι δεν θα έχουμε ποτέ απαντήσεις που να βοηθούν πραγματικά.