Τετάρτη, 21 Δεκεμβρίου 2016

Πρωινός καφές στο Ολλανδικό Ινστιτούτο για τον Καρκίνο


Κάθε πρωί περνάω από την καφετέρια του νοσοκομείου στο οποίο εργάζομαι - το Ολλανδικό Ινστιτούτο για τον Καρκίνο - για ένα μεγάλο καυτό καπουτσίνο με γάλα. Η συγκεκριμένη καφετέρια είναι κοινή για γιατρούς, νοσοκόμους, ερευνητές, αλλά και τους ασθενείς και τους συνοδούς τους, και είναι ένα πολύ προσεγμένο αν και μάλλον τσιμπημένο στις τιμές του περιβάλλον, αλλά πολύ φιλικό σαν χώρος και με ιδιαίτερα ευγενικό προσωπικό. Στην ουρά (γιατί εδώ δεν έχουν προτεραιότητα οι εργαζόμενοι αλλά οι ασθενείς, αντίθετα με την ημεδαπή, όπου οι γιατροί σχεδόν σπρώχνουν τον λαουτζίκο στην άκρη για να πάρουν τον φραπέ τους, και είναι σύνηθες το σήμα "Οι Ιατροί Έχουν Προτεραιότητα") παρατηρώ συχνά τον κόσμο. Το νοσοκομείο δουλεύει κυρίως με "ασθενείς μια ημέρας". Φτάνεις το πρωί για την (χημειο)θεραπεία σου ή τις εξετάσεις, και αποχωρείς αυθημερόν. Οι τυπικοί Ολλανδοί πάντα πιο νωρίς στα σημαντικά ραντεβού, και πάντα υπάρχει λίγη ώρα για καφέ και ίσως ένα γλυκό. Ζευγάρια στην ηλικία μου που κρατιούνται χέρι με χέρι συχνά με μια συγκινητική αποφασιστικότητα στο ύφος τους, άλλα ζευγάρια με ένα ύφος απόγνωσης ή  απορίας, νέοι που συνοδεύουν τους γονείς τους, ηλικιωμένα ζευγάρια με αργές κινήσεις, άλλοι τρυφεροί, άλλοι απόμακροι. Ένα ανθρώπινο μωσαϊκό. Με τα χρόνια το συνηθίζεις, παρατηρώ με απλή περιέργεια, χωρίς να με επηρεάζουν οι εικόνες, ίσως και με μια δόση μεσογειακής αδιακρισίας.

Σήμερα μπήκα κάπως βιαστικά - και με αρκετά νεύρα από διάφορες ανοησίες - ξεπάγιασα στους μηδέν με το ποδήλατο, ξέχασα την κάρτα για το μετρό, κατέβηκα στην λάθος στάση. Έφτασα σχεδόν τρέχοντας, και κατευθύνθηκα στην ουρά έτοιμος να προσπεράσω έναν ηλικιωμένο κύριο. Κοντοστάθηκα και του έγνεψα ότι προηγείται. Μου χαμογέλασε και αρνήθηκε ευγενικά, λέγοντας μου ότι περιμένει τον γιο του και δεν βιάζεται. Τον παρατήρησα - καλοζωισμένος με κοιλίτσα, με ένα παχύ λευκό περιποιημένο μουστάκι, ένα κοκκινωπό μάλλινο μπλουζάκι πάνω από το πουκάμισο, ένας σωματότυπος που παρέπεμπε στην Μεσόγειο και όχι στους ψηλούς ξερακιανούς Ολλανδούς. Δεν μου φάνηκε άρρωστος - περίεργο σκέφτηκα, θα είναι στις πρώτες θεραπείες ή για διάγνωση - αλλά αυτοί έρχονται πιο αργά. Σε λίγα λεπτά είχα πάρει τον καφέ μου και γύρισα να του πω φεύγοντας μια "καλημέρα". Είδα δίπλα του τον γιο του - στην ηλικία μου. Ψηλός, λεπτός, καλοντυμένος, με το αποφασιστικό ύφος που έχουν στις διαφημίσεις οι νεαροί και δυναμικοί δήθεν διευθυντές που οδηγούν γρήγορα αυτοκίνητα και κατά κανόνα συνοδεύονται από μια ψηλή ξανθιά . Κρατούσε τον σιδερένιο στύλο με τον ορό της χημειοθεραπείας του λίγο στο πλάι, κάπως διακριτικά, σα να ντρεπόταν, και προχωρούσε με μικρά, προσεχτικά και αδύναμα βήματα. Ο πατέρας του μου χαμογέλασε, πήρε αυτός τους δύο καφέδες τους, έναν σε κάθε χέρι χωρίς δίσκο, ο γιος του τον κοίταξε σχεδόν απολογητικά που δεν μπορούσε να βοηθήσει, ο πατέρας του έκανε ένα αδιάφορο νεύμα "δεν πειράζει", γύρισε από την άλλη κοιτώντας για ένα ελεύθερο τραπεζάκι, το χέρι του έχασε για λίγο την σιγουριά του και η κούπα του καφέ έκανε ένα θόρυβο στο πιατάκι για δύο δευτερόλεπτα, και για μια στιγμή μπορούσες να δεις μια σκιά απελπισίας στον βλέμμα του. Για μια μόνο στιγμή, και μετά πήραν και οι δύο το αποφασιστικό ύφος: "σήμερα βγήκαμε απλά μαζί παρέα για καφέ".

Κυριακή, 18 Δεκεμβρίου 2016

Με αφορμή μια συνέντευξη.


Έχουν περάσει χρόνια από τότε που διάβασα συνέντευξη Υπουργού Παιδείας χωρίς να με πιάσει μαύρη απελπισία. Η συνέντευξη του κ. Γαβρόγλου είναι απόδειξη του ότι οι σωστοί άνθρωποι στις σωστές θέσεις μπορεί να είναι αυτό που μετράει: ακόμα και στον θίασο εφαρμοσμένου σουρεαλισμού που υποδύεται την κυβέρνηση, άνθρωποι με γνώσεις, ηρεμία, και διάθεση μπορούν να κάνουν κάτι θετικό - όπως π.χ. έκανε ο κ. Φωτάκης και ελπίζω να καταφέρει να κάνει και ο κ. Γαβρόγλου. Όλες του οι διαπιστώσεις είναι σωστές, και η νηφαλιότητα της φράσης "πρέπει βεβαίως να περιμένουμε να δούμε τι θα εισηγηθεί το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής" μου δίνει ελπίδα ότι θετικές θα είναι και οι λύσεις που ίσως καταφέρει να προτείνει.

Η συναίνεση της τότε Βουλής στο νόμο Διαμαντοπούλου, ήταν μεγάλη στιγμή. Δυστυχώς το γκρουπούσκολο της σημερινής κυβέρνησης απεμπόλησε αυτή την ευκαιρία, για καθαρά μικροκομματικές επιδιώξεις και αρνήθηκε να δει τα θετικά μέσα από εμμονές ψευδεπίγραφης "δημοκρατικότητας". Εάν ο νόμος που θα φέρει ο Γαβρόγλου συζητηθεί με ειλικρινή διάθεση από όλες τις πλευρές στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων, θέλω να ελπίζω ότι θα είναι μια αφετηρία για να αλλάξει κάτι επιτέλους στον τρόπο πρόσβασης στην ανώτατη εκπαίδευση, ένα μέτρο που ίσως να έχει και την δυναμική να αλλάξει τον ίδιο το χώρο της ανώτατης εκπαίδευσης αλλά και την κοινωνίας μας με την ευρύτερη έννοια ...

Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε άμεσα το εξής: το σύστημα του σχολείου, φτιάχτηκε πριν από πάνω από έναν αιώνα, και σωστά βασίστηκε στην ιδέα της "ύλης": στο ότι οι μαθητές όφειλαν να αφομοιώσουν έναν όγκο δεξιοτήτων και πληροφορίας, απαραίτητο για την επιστημονική και επαγγελματική τους κατάρτιση. Η έκρηξη του όγκου της πληροφορίας και η ελεύθερη ουσιαστικά πρόσβαση σε αυτή μέσω του διαδικτύου, οφείλουν να αλλάξουν τον ρόλο του σχολείου. Το σχολείο πλέον καλείται να καλλιεργήσει την δυνατότητα να θέτουμε τα ερωτήματα που θα είναι ικανά να αξιολογούν την πληροφορία, τα ρωτήματα που θα αποσκοπούν στην παραγωγή νέας γνώσης, και τα ερωτήματα που θα οδηγούν στη συνεχή επαγγελματική αυτοβελτίωση, μέσω της κριτικής πρόσβασης στην πληροφορία. 

Λέγοντας φυσικά ότι το σχολείο, αλλά και η ανώτατη εκπαίδευση, πρέπει να επικεντρωθούν στην καλλιέργεια κριτικής σκέψης και όχι στην αφομοίωση της "ύλης", σε καμία περίπτωση δεν εννοώ την παντελή απουσία "μηχανικής γνώσης": κάποια βασικά, όπως π.χ. η προπαίδεια, ή οι νομοί της Ελλάδος και οι χώρες της Ευρώπης με τις πρωτεύουσες τους στο Δημοτικό, είναι απαραίτητα. Αλλά η χρησιμότητα της απομνημόνευσης της Δυναστείας των Ισαύρων (που στο σχολείο είχα τολμήσει να αρθρώσω σε προφορική εξέταση ότι δεν έμαθα τα ονόματα των αυτοκρατόρων γιατί αν δεν τα θυμάμαι και τα χρειάζομαι θα ανοίξω ένα βιβλίο για να τα βρω - πόσο λάθος έκανα) είναι μηδενική. 

Θέλουμε ένα σχολείο, ως ολοκληρωμένο χώρο διαμόρφωσης των προϋποθέσεων για την απόκτηση γνώσης και την δημιουργική αφομοίωση της, και όχι ανάθεσης έργου στου γονείς για "διάβασμα στο σπίτι"; 

Θέλουμε ένα σχολείο, χώρο δημιουργικής απασχόλησης, χώρο δημιουργίας συνειδητοποιημένων πολιτών με όραμα για την ενήλικη ζωή τους, και όχι εξεταστικό κέντρο για την ανώτατη εκπαίδευση; 

Θέλουμε ανώτατη εκπαίδευση με διακριτό ρόλο στην τεχνική, επαγγελματική, και επιστημονική προετοιμασία, και όχι ως προθάλαμο της ανεργίας και χώρο αναμονής για την εκτύπωση πτυχίου; 

Θέλουμε ενιαίο χώρο στην ανώτατη εκπαίδευση για την επίτευξη της υψηλότερης δυνατής ποιότητας στην έρευνα και την υψηλή τεχνική και επιστημονική εξειδίκευση, πέρα από μικρότητες "ισότητας" πτυχίων και μικρονοϊκών ανταγωνισμών; 

Πέραν από την ανάγκη της ριζικής αναμόρφωσης και του εκσυγχρονισμού του πελατειακού κράτους, της γραφειοκρατίας, της δικαιοσύνης, του φορολογικού συστήματος, της παραγωγικής βάσης, (και αρκετών άλλων), τίποτε μα τίποτε δεν θα υπάρξει χωρίς την αναμόρφωση και τον εκσυγχρονισμό του εκπαιδευτικού μας συστήματος, πέραν από ιδεοληψίες και σκοπιμότητες. Ο κ. Γαβρόγλου με αυτή την συνέντευξη, μου δίνει μια μικρή ελπίδα ότι ίσως μπορέσει να αποτελέσει τον καταλύτη μιας τελευταίας ίσως προσπάθειας λογικής και συνεννόησης του πολιτικού χώρου.

Η αναμόρφωση του εκπαιδευτικού μας συστήματος παραμένει η πραγματική μας εθνική προτεραιότητα.

ΥΓ Αυτή η συνέντευξη από μόνη της, με κάνει - ίσως επιπόλαια - να συνεχίσω να μην θέλω εκλογές, γιατί σκέφτομαι στην θέση Γαβρόγλου - Φωτάκη κάτι σε Στυλιανίδη, Σπηλιωτόπουλο, Αρβανιτόπουλο, και αρχίζει να μην με ενοχλεί ο Ζουράρις, ο οποίος στο κάτω κάτω "σε ένα δημοκρατικό πλαίσιο έχει το δικαίωμα να δοκιμάζει τα όρια ανοχής και αντοχής των άλλων." 

ΥΓ2 Ευχαριστώ την φίλη Δάφνη Μανουσάκη με την τεράστια ευαισθησία στα θέματα Παιδείας και το τεράστιο έργο στον έντονα δημιουργικό αντίστοιχο τομέα στο Ποτάμι (που ειρήσθω εν παρόδω δεν πιστεύω ότι του δόθηκε η σημασία που του αρμόζει), που μου επισήμανε την συνέντευξη. 

ΥΓ3 Η φωτογραφία από το Κυριακάτικο Σχολείο Μεταναστών, για έναν βασικό λόγο: η εκπαίδευση των παιδιών των μεταναστών και η κατά συνέπεια αφομοίωση τους στον πληθυσμό, πρέπει να είναι βασική μας επιδίωξη. 'Ένας Γιάνναρος στο ΝΒΑ, ερωτευμένος με την Ελλάδα, δεν φτάνει.


Παρασκευή, 9 Δεκεμβρίου 2016

Γιατί οι εκλογές δεν είναι λύση;


Εάν το συνόψιζα, σε μια φράση: "Οι εκλογές δεν είναι λύση επειδή δεν προσφέρουν κάποια πραγματικά αξιόπιστη εναλλακτική προοπτική".

"Μα η ΝΔ του πολλά υποσχόμενου Κυριάκου Μητσοτάκη"; ρωτάνε καλοπροαίρετα αρκετοί φίλοι ... Η Νέα Δημοκρατία - ατυχέστατα - δεν είναι του Κυριάκου. Είναι και κάτι κυρίων που κρατάγανε τσεκούρια στα μικράτα τους, και άλλων που τραγουδάγανε ότι έρχονται και τρέμει όλη η γη. Κυρίων και κυριών βαθιά ομοφοβικών και διαπλεκόμενων με την εκκλησιαστική νομενκλατούρα, για να μην ξεχάσω την βασική ανθρωπογεωγραφία της ΝΔ. Είναι φυσικά και η ΝΔ του Κυριάκου (που όσο πάει και απογοητεύει με την στάση του και τις δηλώσεις του) και πολλών σοβαρών αξιόλογων ανθρώπων. Που θα εξαφανιστούν κάτω από την μπότα της βαθιάς ΝΔ των πελατειακών σχέσεων και της αδιαφάνειας, τη ΝΔ των τελευταίων σαράντα χρόνων. Θα παραμεριστούν από τα στελέχη της ΝΔ των "δικών μας παιδιών" της καταστροφικής λαίλαπας του Καραμανλή Β' του Μικρού. Η ΝΔ δεν είναι ο φιλελεύθερος, κοσμοπολίτης Κυριάκος. Είναι η ΝΔ από τα αλλεπάλληλα Ζάππεια και την έλλειψη συναίνεσης στις έστω και σπασμωδικές προσπάθειες του ΓΑΠ. Είναι η κυβέρνηση του ολίγιστου εθνοκάπηλου Σαμαρά που εκλέχθηκε και αυτός από τον σοφό Ελληνικό λαό, όπως ο λαοφίλητος (και σέξυ) πρωθυπουργός μας Αλέξης Τσίπρας, για να σκίσει τα Μνημόνια - ας μην τα ξεχνάμε και αυτά - και αντί να μοιράσει τα "πλεονάσματα" τουλάχιστον στους φτωχούς συνταξιούχους τα μοίρασε στα σώματα ασφαλείας. Είναι η ΝΔ που μας έδωσε Υπουργούς Παιδείας (προσωπικές ευαισθησίες) επιπέδου Στυλιανίδη, Σπηλιωτόπουλου, Αρβανιτόπουλου - που ο τελευταίος κατάντησε εξάμβλωμα το νόμο Διαμαντοπούλου για να ικανοποιήσουν την ακαδημαϊκή τους πελατεία. Ο Μητσοτάκης θα τα αλλάξει αυτά; Μακάρι για την χώρα να τα αλλάξει, αλλά εγώ για την ώρα βλέπω τη ΝΔ να αλλάζει τον Κυριάκο, και όχι τον Κυριάκο να αλλάζει τη ΝΔ. Πίσω από τις καλές προθέσεις υπάρχουν πολλά καλά και μεγάλα συμφέροντα. 

Πολλοί κατηγορούν το Ποτάμι για καιροσκοπισμό. "Εάν γίνουν τώρα εκλογές δεν μπαίνετε στην Βουλή". Πρώτα από όλα είμαι αισιόδοξος ότι εάν γίνονταν τώρα εκλογές το Ποτάμι θα έμπαινε στην Βουλή με σχετική άνεση. Αλλά αυτό δεν μπορούν να το καταλάβουν αυτοί που υποστηρίζουν την θεωρία του καιροσκοπισμού, γιατί είναι συνηθισμένοι να σκέφτονται καιροσκοπικά. Το Ποτάμι - το δικό μου Ποτάμι (ναι, ναι, γιατί κι εγώ είμαι το Ποτάμι) - δεν λειτούργησε και ούτε θα λειτουργήσει καιροσκοπικά. Κάναμε λάθη, αστοχίες, και θα κάνουμε και άλλα, είμαι βέβαιος. Όπως καταφέραμε πολλά πράγματα, αποτύχαμε σε άλλα. Κυρίως όμως, όλοι μας, ο καθένας μέσα από τις προσλαμβάνουσες παραστάσεις του με τις δυνατότητες του και τις αδυναμίες του, δεν υπήρξαμε και δεν θα υπάρξουμε καιροσκόποι και λαϊκιστές. Οι αποφάσεις στο Ποτάμι, σωστές ή λάθος, είναι ειλικρινείς και για το καλό της πατρίδας μας, όπως εμείς το αντιλαμβανόμαστε με ειλικρίνεια.

Τέλος, ας μην ξεχνάμε και κάτι άλλο: Ο ΣΥΡΙΖΑ παίρνει μέτρα πλέον, που εάν ήτανε στην αντιπολίτευση και τα έπαιρνε άλλο κόμμα θα είχε καεί το σύμπαν. Αφήστε τους λίγο ακόμα. Είναι πλέον στον ρόλο των παγιδευμένων χρήσιμων ηλίθιων - αν και είναι υπερβολικά άχρηστοι στην συντριπτική τους πλειοψηφία για να μπορέσουν να παίξουν έστω και στοιχειωδώς καλά έστω και αυτόν τον ρόλο. Ας κλείσει η αξιολόγηση και ας κάνουνε αυτά που δεσμευτήκανε να κάνουν με την υπογραφή τους, και βλέπουμε.


ΥΓ Η φωτογραφία, ηθελημένα προκλητική για αυτούς που μας κατηγορούν για πολιτικό δεκανίκι του Σύριζα, είναι με τον φίλο και συνάδελφο Γιάννη Η., τραβηγμένη στην ταβέρνα Ονήσιμοc στα Πεζά, τέσσερις μέρες πριν τις εκλογές του Σεπτεμβρίου, όπου είχαμε βρεθεί σε ένα μικρό διάλειμμα με μια συναδελφική και όχι κομματική παρέα. Δύο κυρίες μας είδαν με λάθος χρώμα μπλουζάκια και μας πλησίασαν με τα φυλλάδια του ΣΥΡΙΖΑ ... με αναγνώρισαν από κοντά (λίγες ώρες πριν ήμουνα στην τηλεόραση) , και ο Keel Bill δεν έχασε την ευκαιρία ... το πλατύ ευδαιμονικό χαμόγελο ίσως έχει να κάνει και κάτι και με τις ρακές.

Σάββατο, 3 Δεκεμβρίου 2016

BioRχiv


Το άρθρο αυτό ξεκίνησε από τα Αγγλικά στο Facebook, μια και ως αρκετά εξειδικευμένο, σκέφτηκα ότι αφορούσε περισσότερο τους συναδέλφους μου στην έρευνα, με τους οποίους επικοινωνούμε προφανώς στα Αγγλικά. Σκέφτηκα όμως ότι με λίγες τροποποιήσεις και μια εισαγωγή, θα μπορούσε να έχει και ευρύτερο ενδιαφέρον. Ας μην ξεχνάμε, "τα πάντα είναι πολιτική".

Η επιτυχία στην έρευνα, έρχεται μέσα από τις επιστημονικές δημοσιεύσεις σε αναγνωρισμένα διεθνή περιοδικά. Η δημοσίευση μίας επιστημονικής εργασίας σε αυτά τα περιοδικά προσθέτει κύρος, και αυξάνει τις πιθανότητες να διαβάσουν οι συνάδελφοι σε σχετικούς ερευνητικούς τομείς την εργασία αυτή. Ο δρόμος προς μια τέτοια δημοσίευση είναι όμως δύσκολος,  και η επιτυχής έκβαση της προσπάθειας δεν εξαρτάται μόνον από το περίφημο peer review, την αξιολόγηση από ομότιμους συναδέλφους, που ειρήσθω εν παρόδω έχει και αυτή τα προβλήματα της. Το 95% των δημοσιεύσεων στα "τρία μεγάλα περιοδικά" Nature, Science, Cell (Φύση, Επιστήμη, Κύτταρο, που θα αναφέρω εδώ με τις διεθνείς του ονομασίες) εξαρτάται από την απόφαση επαγγελματιών εκδοτών-συντακτών (editors). Οι εκδότες αυτοί, έχουν επιστημονική εμπειρία σε επίπεδο συνήθως αρκετών χρόνων μεταδιδακτορικής πορείας, αλλά αποφάσισαν ή αναγκάστηκαν να γίνουν εκδότες και να αφήσουν την ενεργή έρευνα. Στα μεγάλα περιοδικά, είναι υπεύθυνοι για να διαλέγουν να στείλουν για λεπτομερή αξιολόγηση μόνον τις καλύτερες εργασίες. Σε γενικές γραμμές, είναι σκληρά εργαζόμενοι, με εξαιρετική επιστημονική κατάρτιση, και ειλικρινή διάθεση για να κάνουν αντικειμενικές κρίσεις. Ο φόρτος εργασίας, η πίεση από κοινωνικές δομές (παλιούς γνωστούς, π.χ.), και άλλοι παράγοντες, κάνουν όμως το έργο τους πολύ δύσκολο, και αυτούς συχνά αντιπαθείς. Η δημοσίευση ένα από αυτά τα περιοδικά, και κάποια άλλα που εξαρτώνται από τον τομέα της έρευνας (π.χ. στην Ιατρική το Lancet και το New England Journal of Medicine) είναι κομβικά σημεία για την ερευνητική επιτυχία ενός επιστήμονα και ενός εργαστηρίου.

Η επιτυχία ενός ερευνητή συνηθίζεται να μετριέται με ορισμένους "αντικειμενικούς" δείκτες αξιολόγησης: ο πρώτος από  αυτούς είναι ο δείκτης επιρροής του περιοδικού - για αυτό και ο ανταγωνισμός για τα καλύτερα περιοδικά που έχουν ιστορικά τους μεγαλύτερους δείκτες επιρροής. Οι δυο επόμενοι πιο κοινοί δείκτες είναι η συχνότητα αναφοράς της εργασίας (που δείχνει την επιρροή της στην βιβλιογραφία και στην μετέπειτα έρευνα) και το λεγόμενο h-index που αξιολογεί την επιρροή ενός ερευνητή μετρώντας την αναφορά όλων των εργασιών του σε βάθος χρόνου. Οι δύο τελευταίοι δείκτες δεν είναι όμως άμεσοι, αλλά παίρνουν λίγα χρόνια (δύο-τρία) μέχρι να μπορούν να μετρηθούν αξιόπιστα. Στην ουσία λοιπόν, το περιοδικό στο οποίο δημοσιεύεις είναι καταλυτικό για την χρηματοδότηση του εργαστηρίου σου και για το εάν θα βρουν δουλειές οι φοιτητές σου - πέραν από την αναγνώριση και το "πρεστίζ".  Τέλος είναι σημαντικό να σημειώσω, ότι τα περιοδικά είναι επιχειρήσεις, και για να διαβάζουμε τις εργασίες που δημοσιεύονται σε αυτά πληρώνουμε μεγάλες συνδρομές. Τα περιοδικά βγάζουν αρκετά χρήματα και από διαφημίσεις, αλλά και από την χρέωση για τις υπηρεσίες τους προς τους συγγραφείς.

Είμαι εδώ και χρόνια οπαδός της ανάγκης αλλαγής σε αυτό το σύστημα δημοσίευσης και αξιολόγησης.  Αλλά από δράση τίποτε. Μια φορά τόλμησα να εμφανιστώ σε μια μεγάλη εκδήλωση με ένα μπλουζάκι "θάφτε τον δείκτη αξιολόγησης" ("Ditch the IF", στην φωτό ο εκκολαπτόμενος επιστήμονας της οικογένειας με παρόμοιο μπλουζάκι) . Ωστόσο, ποτέ δεν τόλμησα μέχρι τώρα να κάνω το μεγάλο βήμα και να δημοσιεύσω στο BioRχiv, μια νέα διαδικτυακή αφιλοκερδή υπηρεσία όπου τα ερευνητικά αποτελέσματα αναρτώνται πριν την αξιολόγηση τους για να είναι ελεύθερα προσβάσιμα σε όλους, και είναι συνέχεια του arXiv.org που είναι καθιερωμένο στα Μαθηματικά και στην Φυσική.

Έχω και πολλές καλές δικαιολογίες για αυτό: δουλεύω σε ένα Ινστιτούτο και μια χώρα που λατρεύουν τους δείκτες αξιολόγησης. Η χρηματοδότηση της έρευνας μου και του ίδιου του Ινστιτούτου, εξαρτάται από τις επιδοτήσεις, και οι επιδοτήσεις εξαρτώνται από τις δημοσιεύσεις στα "μεγάλα" περιοδικά.  Οι μελλοντική επαγγελματική αποκατάσταση των μελών της ομάδας μου εξαρτάται επίσης από τις δημοσιεύσεις στα "μεγάλα" περιοδικά.

Τα τελευταία δύο χρόνια, μαζί με τους συνεργάτες μου, είχαμε την τύχη να έχουμε εξαιρετικές δημοσιεύσεις, με το περιεχόμενο των οποίων δεν θα σας κουράσω, αλλά δημοσιεύτηκαν (ή θα δημοσιευτούν σύντομα) στο Nature, Science και Cell. Όταν η τελευταία εργασία μας ήταν έτοιμη, αρχικά την στείλαμε στο Nature, αλλά απορρίφτηκε χωρίς αξιολόγηση από ομότιμους ερευνητές, με απόφαση του εκδότη, μετά από μερικές εβδομάδες. Αυτό δεν είναι ασυνήθιστο: 19 στις 20 εργασίες σε αυτά τα περιοδικά απορρίπτονται με αυτόν ακριβώς τον τρόπο. Αλλά συγκεκριμένα για αυτή την εργασία, αυτό μας εκνεύρισε ιδιαίτερα. Η εργασία μας εξηγεί κάποιες αρχές της κλινικής πρακτικής και ανοίγει τρόπους για νέες μεθόδους διάγνωσης και θεραπείας, αλλά κυρίως δείχνει έναν νέο εγγενή κυτταρικό μηχανισμό για τον τρόπο αλλαγής συμπεριφοράς των κυττάρων.

Μαζί με τον Wouter, το εβδομήντα χρονών νέο συνεργάτη μου, έναν καταξιωμένο επιστήμονα αλλά και πιανίστα, αποφασίσαμε να ξεκινήσουμε την μικρή μας επανάσταση. Η τελευταία δημοσίευση μας (η τελευταία του Wouter ως  "κύριος συγγραφέας" κατά πάσα πιθανότητα) είναι η πρώτη των εργαστηρίων μας στο BioRχiv, χωρίς εκδότες, αξιολόγηση, δείκτες επιρροής.

Οι καλύτερες επαναστάσεις είναι αυτές που αρχίζουν από κάτι μικρό.

Πέμπτη, 1 Δεκεμβρίου 2016

Zωή μπορεί να υπάρξει και μαζί με τον HIV - Το Ποτάμι


Θυμάμαι συχνά με νοσταλγία τις διαφημίσεις των αρχών της δεκαετίας του ’80, όπου εικοσιένα κατασκευαστές πλυντηρίων και σαράντα οδοντίατροι,  συνέστηναν απορρυπαντικά και οδοντόκρεμες. Ήταν η εποχή που παίρναμε στα σοβαρά τους «ειδικούς». Αν και τους επιστήμονες, ως ειδικούς σε πολλά, ποτέ δεν τους πήρε κανείς στα σοβαρά στην Ελλάδα, ακόμα και όταν φόραγαν λευκές μπλούζες με κουμπάκια (μπροστά) - που μπορώ να σας εγγυηθώ ότι κανείς σοβαρός επιστήμονας δεν φοράει πλέον εκτός αυστηρά εξειδικευμένων χώρων εργαστηρίου.

Την ίδια περίπου εποχή μπήκε στην ζωή μας και το AIDS. Στην περίπτωση μου, το AIDS μπήκε στην ζωή μου μαζί με το σεξ – για την ακρίβεια μαζί με τις σκέψεις περί σεξ, γιατί το δεύτερο περίμενε (καθόλου υπομονετικά) τα τέλη της δεκαετίας. Πέραν από την παράνοια και την απίστευτη παραπληροφόρηση της εποχής, μου είχε κάνει εντύπωση η πλήρης άγνοια και απίστευτη αδυναμία των επιστημόνων για να αντιμετωπίσουν τον ιό HIV, (τον Χιβ του κ. Πολάκη) που λίγο πριν τα μέσα της δεκαετίας του ’80, συνδέθηκε με το AIDS. Για λίγα χρόνια οι επιστήμονες φάνταζαν σαν να μην είναι πλέον ειδικοί – η πρώτη απομυθοποίηση του επαγγέλματος που έμελλε να διαλέξω για τις επόμενες δεκαετίες.

Πλέον φυσικά και υπάρχουν ειδικοί – και σίγουρα εγώ δεν είμαι ένας από αυτούς. Αλλά υπάρχουν ειδικοί στην διάγνωση, στην φαρμακολογική αντιμετώπιση, στην ψυχολογική υποστήριξη, στην ενημέρωση, στην έρευνα για νέες θεραπείες. Αναζητήστε τους. Το AIDS μπορεί να αποφευχθεί με βασικές προφυλάξεις – και αυτό είναι το 99%. Αλλά ζωή μπορεί να υπάρξει όμως και μαζί με τον HIV χωρίς νόσο, αλλά και μαζί με το AIDS, χάρη στις νέες θεραπείες. Ειδικά στις Δυτικές κοινωνίες.

Στην Αφρική η εικόνα είναι όμως δραματική: το 70% των ασθενών με AIDS είναι στην Αφρική, ενώ η ήπειρος αυτή έχει μόνον το 15% του παγκόσμιου πληθυσμού. Σε πολλές Αφρικανικές χώρες τουλάχιστον ένας στους τέσσερις κατοίκους είναι μολυσμένος από τον ιό. Τεράστιες οι ευθύνες της εμμονής της Καθολικής εκκλησίας για την μη χρήση του προφυλακτικού, κατά πολύ μεγαλύτερες από τις φαρμακευτικές που δύσκολα διαθέτουν τα φάρμακα που καθυστερούν την εμφάνιση της νόσου σε προσβάσιμες τιμές, σκάνδαλα για παράτυπες κλινικές δοκιμές.

Αλλά άρχισα να σας μιλάω σαν ειδικός χωρίς να είμαι. Σας αφήνω αν και επιφυλάσσομαι να γράψω άλλη μια φορά για ρετροϊούς, αλλά για το πολύ πιο βαρετό κοινό κρυολόγημα.