Τετάρτη, 5 Ιουλίου 2017

«Ασύλου σύληση» - Huffington Post Greece


Προ λίγων εβδομάδων, μετά τις πρώτες αντιδράσεις για το νέο νόμο για την ανώτατη εκπαίδευση και την έρευνα, είχα διατυπώσει στο άρθρο μου στη HuffPost Greece την εξής θέση:
Με άλλα λόγια ο νέος νόμος επαναφέρει την έννοια «ακαδημαϊκό άσυλο», μια έννοια συνυφασμένη όπως είπαμε με την ιστορία του Πανεπιστημίου παγκοσμίως. Έχει και σημειολογικό ενδιαφέρον μάλιστα, ότι ο νέος νόμος αναφέρει και το «δικαίωμα στην εργασία», μια παράλειψη του παλαιού νόμου, και σαφώς «φιλελεύθερη στροφή». Στα θετικά του και ο σαφέστερος ορισμός της δυνατότητας και αυτεπάγγελτης παρέμβασης δημόσιας δύναμης.

Θεώρησα τότε και συνεχίζω να θεωρώ, ότι η έννοια του ασύλου είναι ένα ιστορικό κεκτημένο για το Πανεπιστήμιο, και έχει μια βαρύνουσα σημειολογία, διότι ήταν ιστορικά μια από τις βάσεις του διαχωρισμού της Επιστήμης από την Εκκλησία, και ένας εκ των θεμέλιων λίθων που επέτρεψαν στα Πανεπιστήμια «να προστατεύσουν την ελεύθερη διακίνηση ιδεών, την απρόσκοπτη έρευνα, τις νέες ιδέες και τις τολμηρές νέες αξίες ζωής που οδήγησαν στην Αναγέννηση και στον Διαφωτισμό» (Κ. Γεωργουσόπουλος, «Ασύλου σύληση», 24 Γράμματα, από όπου αντιγράφηκε και ο τίτλος του παρόντος άρθρου).

To Υπουργείο Παιδείας φρόντισε να διαψεύσει τις οποιεσδήποτε προσδοκίες μου και την καλή μου διάθεση «να δω το ποτήρι μισογεμάτο». Το νέο κείμενο για το Άρθρο 3 έχει ως εξής :
Άρθρο 3
Ακαδημαϊκές Ελευθερίες
1. Στα Α.Ε.Ι. κατοχυρώνεται η ακαδημαϊκή ελευθερία στην έρευνα και στη διδασκαλία, καθώς και η ελεύθερη έκφραση και διακίνηση των ιδεών. Το ακαδημαϊκό άσυλο αναγνωρίζεται για την κατοχύρωση των δημοκρατικών αξιών, των ακαδημαϊκών ελευθεριών στην έρευνα και στη διδασκαλία, την ελεύθερη διακίνηση των ιδεών, την προστασία του δικαιώματος στη γνώση και τη μάθηση και την εργασία έναντι οποιουδήποτε επιχειρεί να το καταλύσει.
2. Επέμβαση δημόσιας δύναμης σε χώρους των Α.Ε.Ι. λαμβάνει χώρα σε περιπτώσεις πλημμελημάτων και κακουργημάτων και εγκλημάτων κατά της ζωής αυτεπαγγέλτως και σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση μετά από απόφαση του Πρυτανικού Συμβουλίου. Οι ως άνω περιορισμοί δεν ισχύουν για το Πυροσβεστικό Σώμα.

Με άλλα λόγια, διαγράφηκαν και προστέθηκαν φράσεις που ακυρώνουν ακριβώς αυτά που είχα θεωρήσει ως προσπάθεια σύγκλισης και πραγματικής διασφάλισης του ασύλου ιδεών. Ελπίζω να πρόκειται περί απλής σύμπτωσης και ο κ. Γαβρόγλου και το γραφείο του να μην παρακολουθούν με τόση προσήλωση την HuffPost Greece και τις προσπάθειες αρθρογραφίας μου και να αντέδρασαν αντανακλαστικά με άρνηση σε οτιδήποτε μπορεί να θεωρηθεί - φευ - «φιλελεύθερη στροφή»... παρόλο που η προσοχή τους θα τιμούσε τη ματαιοδοξία μου, η πιθανότητα είναι τρομακτική.

Μήπως όμως η πραγματικότητα, ότι έκαναν ανεξάρτητα την διόρθωση, είναι ακόμα πιο τρομακτική;

Πιστεύουν στο Υπουργείο Παιδείας, ότι το δικαίωμα στην εργασία είναι λιγότερο σημαντικό από το δικαίωμα στην γνώση και τη μάθηση, ή πιστεύουν ότι η εργασία δεν είναι απαραίτητη για την κατάκτηση της γνώσης και απαραίτητο συστατικό της διαδικασίας της μάθησης;

Πιστεύουν στο Υπουργείο Παιδείας, ότι τα πλημμελήματα είναι αποδεκτές δραστηριότητες για τον Πανεπιστημιακό χώρο; Ίσως π.χ. μια απλή επίθεση που δεν προκαλεί μόνιμη βλάβη, οι παραβάσεις του κώδικα οδικής κυκλοφορίας ή και κακουργήματα που δεν είναι ευθέως κατά της ζωής, όπως η διακίνηση και χρήση ναρκωτικών, να είναι και απαραίτητα συστατικά για την κατοχύρωση των δημοκρατικών αξιών; Αλήθεια, ποιες είναι αυτές οι δημοκρατικές αξίες στις οποίες συνεχίζει να αναφέρεται το Άρθρο 3; Οι δημοκρατικές αξίες της ψευδεπίγραφης Αριστεράς του κ. Τσίπρα ή αυτές της Εθνολαϊκής Δεξιάς του κ. Καμένου;



Θα μπορούσα να «ελπίζω» ότι η Κυβέρνηση έχοντας ξεπουλήσει για ελάχιστα αργύρια το υπόλοιπο του μανδύα αριστερής πολιτικής σε όλα τα υπόλοιπα μέτωπα, κρατάει στην Παιδεία το «αριστερό της προσωπείο»... αλλά και αυτό το προσωπείο το εκθέτει προς έγκριση στην Εκκλησία: κατά τραγική ειρωνεία η Εκκλησία είναι ο φορέας από τον οποίο το Πανεπιστήμιο των «κουτόφραγκων» ιστορικά αισθάνθηκε ότι οφείλει να προστατευθεί, και επέτυχε την δημιουργία του Πανεπιστημιακού Ασύλου. Αλήθεια, είναι ο δρόμος από το «κόψιμο» της Συννεφούλας μέχρι τυχόν απαιτήσεις του Ιερατείου για την διδασκαλία της Θεωρίας της Εξέλιξης (που στην ουσία ατύπως υφίστανται μια και η Εξέλιξη παρότι περιέχεται στα σχολικά βιβλία τίθεται συστηματικά εκτός ύλης) μακρύς;

Η Κυβέρνηση τέλος, την ίδια στιγμή που δήθεν προστατεύει την αυτονομία του Πανεπιστημίου «επαναφέροντας το άσυλο», εξευτελίζει την πραγματική αυτονομία και την αυτοδιοίκηση με παγκόσμιες πρωτοτυπίες: π.χ. την διαδικασία αντισφαίρισης σημαντικών κονδυλίων έρευνας μεταξύ διαφόρων λογαριασμών, αλλά και την εν δυνάμει ανάθεση της Πρυτανείας σε αναπληρωτές καθηγητές (οι οποίοι μπορεί και μέσα στην διάρκεια της θητείας τους να κριθούν για το ακαδημαϊκό, ερευνητικό, αλλά και το... διοικητικό τους έργο από τους ... υφισταμένους τους). Πεδίον δόξης λαμπρό για διάφορες μορφές συναλλαγής.

Χωρίς φυσικά ο νέος νόμος να κάνει οποιοδήποτε βήμα προς την πραγματική αυτονόμηση και αυτοδιοίκηση: π.χ. την εγκαθίδρυση της αυτονομίας καθορισμού των κριτηρίων και του αριθμού των εισακτέων προπτυχιακών φοιτητών και ουσιαστικότερη ανάληψη ευθύνης για τις τόσο απαραίτητες μετακινήσεις προπτυχιακών φοιτητών ανάμεσα σε γνωστικά παιδεία πέραν των «τετελεσμένων» της πραγματικά αδιάβλητης αλλά δήθεν αξιοκρατικής υπάρχουσας διαδικασίας εισαγωγής στα πολύπαθα Α.Ε.Ι.

Παρασκευή, 23 Ιουνίου 2017

Άσυλο ιδεών - Huffington Post Greece


Η έννοια του πολιτισμού είναι σχεδόν συνυφασμένη με την καθ-ιέρωση χώρων αλλά και ιδεών, με την ανακήρυξη τους σε άσυλα. Η έννοια του ασύλου είναι ευρύτατη, αλλά στην σύγχρονη Ελλάδα, είναι σχεδόν συνυφασμένη – ατυχώς πιθανόν – με το Πανεπιστημιακό Άσυλο. Η παράδοση του Πανεπιστημιακού ασύλου με την σειρά της, είναι ταυτόσημη σχεδόν με την ίδια την έννοια του Πανεπιστημίου. Ο κ. Κ. Γεωργουσόπουλος σε ένα εξαιρετικό του άρθρο (24 Γράμματα) το εξηγεί πολύ καλύτερα από οποιαδήποτε απόπειρα θα μπορούσα να κάνω εγώ: “Όταν ιδρύθηκαν τα πρώτα πανεπιστήμια στην Ευρώπη και άρχισε η έρευνα να θεωρείται από το Βατικανό εχθρός της πίστης, τα πανεπιστήμια κήρυξαν τους χώρους τους άσυλα, ώστε να προστατεύσουν την ελεύθερη διακίνηση ιδεών, την απρόσκοπτη έρευνα, τις νέες ιδέες και τις τολμηρές νέες αξίες ζωής που οδήγησαν στην Αναγέννηση και στον Διαφωτισμό και εν συνεχεία στην Αστική Επανάσταση στη Γαλλία.”

Η διαβούλευση  του νομοσχεδίου του Υπουργείου Παιδείας για την Ανώτατη Εκπαίδευση, μεταξύ πολλών σημείων δικαιολογημένης κριτικής (που ατυχώς στην πλειονότητα των περιπτώσεων ακόμα και όταν είναι σωστή εξαντλείται σε κενή ρητορική, απαξίωση του συνόλου της προσπάθειας και απουσία συγκεκριμένων βελτιωτικών προτάσεων) έχει αναδείξει και το θέμα της επαναφοράς του ασύλου. 

Ο χιλιο-ταλαιπωρημένος “νόμος Διαμαντοπούλου (4009/2011) διατύπωνε την έννοια του ασύλου έμμεσα χωρίς να το κατονομάζει, πιθανώς σε μία προσπάθεια να αποφύγει το φορτισμένο λεξιλογικά “άσυλο”, και να επιτύχει ευρεία συναίνεση της τότε Βουλής – πράγμα το οποίο πέτυχε, και μάλιστα με εντυπωσιακό τρόπο.

Άρθρο 3 Ακαδημαϊκή ελευθερία

1. Στα Α.Ε.Ι. κατοχυρώνεται η ακαδημαϊκή ελευθερία στην έρευνα και τη διδασκαλία, καθώς και η ελεύθερη έκφραση και διακίνηση των ιδεών.
2. Σε αξιόποινες πράξεις που τελούνται εντός των χώρων των Α.Ε.Ι. εφαρμόζεται η κοινή νομοθεσία.


Ο νέος νόμος, "νόμος Γαβρόγλου" όπως έχω την υποψία ότι θα τον ονομάσουμε, προτείνει:

Άρθρο 3  Ακαδημαϊκές Ελευθερίες

1. Στα Α.Ε.Ι. κατοχυρώνεται η ακαδημαϊκή ελευθερία στην έρευνα και στη διδασκαλία, καθώς και η ελεύθερη έκφραση και διακίνηση των ιδεών. Το ακαδημαϊκό άσυλο αναγνωρίζεται για την κατοχύρωση των δημοκρατικών αξιών, των ακαδημαϊκών ελευθεριών στην έρευνα και στη διδασκαλία, την ελεύθερη διακίνηση των ιδεών, την προστασία του δικαιώματος στη γνώση, τη μάθηση και την εργασία, έναντι οποιουδήποτε επιχειρεί να το καταλύσει.
2. Επέμβαση δημόσιας δύναμης σε χώρους των Α.Ε.Ι. λαμβάνει χώρα σε περιπτώσεις πλημμελημάτων και κακουργημάτων αυτεπαγγέλτως και σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση μετά από απόφαση του Πρυτανικού Συμβουλίου. Οι ως άνω περιορισμοί δεν ισχύουν για το Πυροσβεστικό Σώμα.

Με άλλα λόγια ο νέος νόμος επαναφέρει την έννοια "ακαδημαϊκό άσυλο", μια έννοια συνυφασμένη όπως είπαμε με την ιστορία του Πανεπιστημίου παγκοσμίως. Έχει και σημειολογικό ενδιαφέρον μάλιστα, ότι ο νέος νόμος αναφέρει και το "δικαίωμα στην εργασία", μια παράλειψη του παλαιού νόμου, και σαφώς "φιλελεύθερη στροφή". Στα θετικά του και ο σαφέστερος ορισμός της δυνατότητας και αυτεπάγγελτης παρέμβασης δημόσιας δύναμης. 

Η διατύπωση αυτή, εάν εφαρμοστεί, έχει την δυνατότητα να εξαφανίσει τα περιστατικά παραβατικής συμπεριφοράς στον Χώρο των ΑΕΙ. Η θέση του αρχηγού της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης ότι “επανέρχεται ένα καθεστώς βίας και ανομίας” είναι αβάσιμη και ένα απλό ρητορικό σχήμα εντυπωσιασμού που δεν συνάδει με το πνεύμα της πρότασης του Υπουργείου στο θέμα του ασύλου.

Το παράδοξο φυσικά είναι ότι η νέα πρόταση του Υπουργείου δεν συνάδει ούτε με την άποψη του (υπουργού!) κ. Γαβρόγλου περί της αναγκαιότητας περιφρούρησης του χώρου από ''ένα ρωμαλέο φοιτητικό κίνημα" ούτε και με την απαξία του Πολιτικού Ασύλου που επέδειξε η Κυβέρνηση στο θέμα αιτούντων Τούρκων Πολιτών.

Κυριακή, 4 Ιουνίου 2017

Ένα πολιτικό ταξίδι τριών χρόνων …


Το πρώτο κομμάτι είναι ένας προσωπικός απολογισμός που αισθάνθηκα την ανάγκη να καταθέσω. Για πολιτικά συμπεράσματα ... στο τέλος! Η τελευταία παράγραφος διαβάζεται και μόνη της.

Όταν ο Σταύρος ανακοίνωσε την ίδρυση του Ποταμιού, γράφτηκα μέσα σε λίγα λεπτά μετά που διάβασα την είδηση στο Protagon. Πολιτική χωρίς πολιτικούς - να μια ιδέα. Το ίδιο βράδυ αποφάσισα να μην επικυρώσω την εγγραφή μου από το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο - που να μπλέκω τώρα, για να δούμε ... Ψήφισα Ποτάμι στις Ευρωεκλογές, παρότι κάποια ονόματα στο ψηφοδέλτιο δεν μου άρεσαν, αλλά είχε και πολλούς εξαιρετικούς ανθρώπους.

Λίγες εβδομάδες μετά, τέλη Μαΐου του '14 στο συνέδριο της Ελληνικής Εταιρίας Φαρμακολογίας στην Αθήνα, συζητώντας με τον Αχιλλέα για τα επιστημονικά, τον ρώτησα πως πάει η κίνηση των “58”. “Μιλάω - μιλάμε - με τον Σταύρο: το Ποτάμι είναι αξιόλογη προσπάθεια Αναστάση μου! Θέλεις να μιλήσω στον Σταύρο για εσένα; Θες να ανακατευτείς;”

Eίχα εκλεγεί αναπληρωτής καθηγητής Βιοπληροφορικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Πατρών. Σκέφτηκα ότι βαρέθηκα να γκρινιάζω απλά σε φίλους και γνωστούς, και να ακούω γκρίνια, από την ίδια θέση που βλέπω και το Τσάμπιονς Ληγκ ... καθότι Παναθηναϊκός, από τον καναπέ.  Σκέφτηκα ότι οφείλω και στον εαυτό μου και την Ελλάδα να πω ορισμένα πράγματα, να αποκτήσω δημόσιο λόγο. Να ξαναγίνω πραγματικός πολίτης  της Ελλάδας πριν γίνω κάτοικος της Ελλάδας. “Γιατί όχι;”.

Παρακολούθησα διακριτικά - την προχειρότητα με την οργάνωση του Συνεδρίου, από κάμπινγκ στην Βόρεια Ελλάδα στο Λαύριο. Δεν βρέθηκα στο Λαύριο. 

Ο Σταύρος με πήρε για πρώτη φορά στο κινητό, στην διάρκεια ενός Συνεδρίου στη Βέρνη, τον Ιούλιο του '14. Στις 25, το απόγευμα. Μάλλον σε κάποιο αυτοκίνητο αυτός, σε ένα διάλειμμα του συνεδρίου εγώ. Άμεσος, ξεφορτωθήκαμε τον πληθυντικό, εύκολος συνομιλητής, μου ζήτησε να συμμετάσχω στην Επιτροπή Διαλόγου και να μιλήσω στην εκδήλωση στις 21 Σεπτεμβρίου. 19-21 ήταν το συνέδριο της Ελληνικής Κρυσταλλογραφικής Εταιρίας στο Ηράκλειο, είχα κανονίσει να πάω πριν από μήνες. Έφυγα από το συνέδριο νωρίς το πρωί στις 21, με κάπως βαρύ κεφάλι από τις καταχρήσεις της προηγούμενης, έφτασα στο "Κακογιάννης" την τελευταία στιγμή. Με περίμενε μια αγχωμένη Σοφία - πρώτη φορά που την έβλεπα μετά από αρκετά τηλεφωνήματα. Με έβαλε στην αίθουσα, μόλις είχε αρχίσει να μιλάει ο Κριμιζής. Είπε όσα είχα να πω και περισσότερα. Η δικιά μου ομιλία λίγο μετά, πέντε λεπτά εκτός κειμένου, ο Σταύρος στην πρώτη σειρά. Ο Σταύρος έβγαλε την τελευταία ομιλία - κάπως μακρόσυρτη. Αγχωμένος αλλά σαφής, είπε όλα αυτά που ήθελα να ακούσω. Με σαφείς αδυναμίες, αλλά για έναν άνθρωπο που μιλάει για πολιτική για πρώτη φορά, σχεδόν εντυπωσιακός. Μου άρεσε. Γύρισα σπίτι χαρούμενος, κανόνισα να βγω με φίλους το επόμενο βράδυ, να τους μιλήσω για την εμπειρία. Το μεσημέρι, χτύπησε πάλι το κινητό, η Σοφία. "Μπορώ να πάω το βράδυ με την παρέα του Σταύρου στο Αλάτσι;" "Που;" Η κακομοίρα η Σοφία πρέπει να σκεφτότανε ότι έμπλεξε με μεγάλο βλαχαδερό - οι φίλοι μου που τους πήρα να ακυρώσω το ραντεβού μαζί τους, όταν ρώτησα αν ξέρανε το Αλάτσι βάλανε τα γέλια - το ήξερε όλος ο κόσμος. Ήταν εκεί ο δικός μας “Πρύτανης”, ο Γιώργος ο Παυλάκης του οποίου θαύμαζα την επιστημονική πορεία για χρόνια (για την ιστορία του ως γιατρού μέσα στην εξέγερση του Πολυτεχνείου δεν ήξερα τίποτε, τα έμαθα αυτό το βράδυ, άφωνος) , ο Κωστής ο Καζαμιάκης που είχε πάρει την πρωτοβουλία της συνάντησης, άλλοι δύο φίλοι τους, και ο Σταύρος. Ήρθε λίγο καθυστερημένος. Μου άρεσε ότι άκουγε περισσότερο από ότι μίλαγε, έκανε καλές ερωτήσεις, δημοσιογράφος. Πιο αργά ο πολιτικός: αγχωμένος με την οργάνωση του κόμματος και κυρίως με τα οικονομικά, το κόμμα δεν τρέχει τζάμπα. Έφυγε πρώτος, κουρασμένος, εμείς μείναμε λίγο παραπάνω, συζητάγαμε με τον Πρύτανη για τους επιταχυντές σωματιδίων, με τον Παυλάκη δεν είπαμε κουβέντα για δουλειά αν και πιο κοντά επιστημονικά. Δεν ξέρω γιατί, δεν έτυχε. Χωρίσαμε λίγο πριν τα μεσάνυχτα. Έφυγα με βαρύ κεφάλι από τις τσικουδιές.

Για τις γιορτές του '15 ετοιμάζαμε μια εκδήλωση της Επιτροπής Διαλόγου με θέμα "Γιατί έφυγα", τους Έλληνες που είχαν φύγει για το εξωτερικό. Ήθελα να μιλήσω με θέμα "Γιατί θα γυρίσω". Γύρισα ένα σύντομο βίντεο με την Γιάννη τον Κασπίρη - μεγάλη μου αδυναμία από τότε και μετά, μας πρόγκιξε λίγους μήνες μετά και στήσαμε το αγαπημένο μου other-side.gr  μέχρι που μας έφυγε. Αχ, ρε Γιάννη. Μέσα στο προεκλογικό πυρετό, η εκδήλωση για τους Έλληνες του εξωτερικού ξεχάστηκε. Προκηρύχθηκαν οι εκλογές.

Η Σοφία στο τηλέφωνο, ήμουνα στο πατρικό μου στην Πεύκη, στην βεράντα: "Θα το συζήταγες να κατέβεις υποψήφιος"; Συνάντηση με τον Σταύρο, θυμάμαι ότι κουτσαίναμε και οι δύο. Εγώ είχα για κάμποσες μέρες πρόβλημα μετά από χρόνια στο γόνατο, ο Σταύρος είχε χτυπήσει στον αστράγαλο την προηγούμενη. "Κατέβα στο Λασίθι - μου έλεγες για το σπίτι σου στο Κάτω Χωριό". Εντάξει σκέφτηκα, στο Λασίθι στο κάτω-κάτω δεν μπορεί να γίνει καμιά στραβή και να εκλεγώ, οπότε γιατί όχι; Συμβουλές από επιφανές στέλεχος της ΝΔ στο πρωτοχρονιάτικο ρεβεγιόν στο Ηράκλειο: "Να κατέβεις, να πάρεις ψήφους από τους Συριζαίους - να πας σε μνημόσυνα - έχει ψήφους. Κηδείες να μην πας, είναι δύσκολες, δεν έχεις εμπειρία". Δεν είχα ξαναμιλήσει ποτέ με νυν βουλευτή, έμεινα άφωνος. Ε, άμα κατάφερε και βγήκε αυτός,  τουλάχιστον ρεζίλι δεν θα γίνω. Γύρισα στο Άμστερνταμ για λίγες μέρες. Έκανα και την μαγνητική για το γόνατο - "άμεσα χειρουργείο". Το αγνόησα, κατέβηκα Ελλάδα για τις εκλογές.

Έφτασα πρώτα Αθήνα, βγήκα με παλιούς συμμαθητές για καφέ (Τάσος, Τάσος και Τάσος και ένας Κωστής για ξεκάρφωμα), μετά πήρα τον ηλεκτρικό για Πειραιά. Βρέθηκα διακριτικά στο κοινό στην εκδήλωση στον Πειραιά, με είδε πρώτη η Σοφία, με έβαλε στην πρώτη σειρά "είσαι υποψήφιος βρε τώρα, κάτσε μπροστά", ο Σταύρος με είδε στην μέση της κουβέντας και ήρθε αστειευόμενος και ακούμπαγε στον ώμο μου,  γυρίσαμε στην Σεβαστουπόλεως στριμωγμένοι σε κάτι βανάκια. Πρώτη γνωριμία με την Λίνα, μου έδωσε κάτι κιλά προεκλογικό υλικό για τα κατεβάσω στην Κρήτη. Και μπλουζάκια, ακόμα έχω δυο από αυτά. Τα Πάντα Ρήβερ.

Ηράκλειο - πήγα στo εκλογικό κέντρο νωρίς το πρωί. Γνωριμία με τον Μηνά, τον Άρη. Λίγο αργότερα με τον πάντα αγχωμένο και δραστήριο Κυριάκο - "έφερες υλικό; Να 'σαι καλά!". Η ρημάδα η προχειρότητα, δεν ξέραμε πότε έφταναν οι αφίσες, τι να κάνουμε με τα ψηφοδέλτια. Η "πολιτική χωρίς πολιτικούς" είχε μπει και αυτή στην άκρη. Στο Ηράκλειο έβγαινε έδρα, ένας-δύο καινούριοι - πατώσανε τελικά - οι άλλοι υποψήφιοι καιρό στην πολιτική, με αξιώματα παλιά, γνωριμία με μια ακόμα μεγάλη μου συμπάθεια, τον Σπύρο.

Έφυγα για Λασίθι. Πρώτη γνωριμία με τον Φάνη, για καφέ στην Ιεράπετρα. Επιφυλακτικοί και οι δύο. Ο "καθηγητής" με τον "εστιάτορα" - δίδυμο συνταγή για καταστροφή. Μετά από μια μέρα στο αμάξι είχαμε γίνει και μένουμε αγαπημένα φιλαράκια. Ήρθε το βαν με τις αφίσες για περιοδεία. Η Σοφία με την φωτογραφική, ο Θόδωρος στο τιμόνι, ο Στέλιος για πολιτική υποστήριξη. Οροπέδιο, ορεινά Σητείας, αξέχαστα πρωϊνά. Μετά από τρεις μέρες, το βράδυ στον Άγιο το γόνατο με είχε πεθάνει. "Σταμάτα Θόδωρε στην στροφή στο ξενοδοχείο, δεν μπορώ να περπατήσω από το πάρκινγκ". Σταμάτησε με τα αλάρμ, μας πήρανε φωτογραφία και μας ξεμπροστιάσανε για ασυνείδητους οδηγούς, ρόμπα γίναμε στο Twitter. Μας ξεφώνησε και ο Νίκο - πήρα το θάρρος και του εξήγησα. Μείναμε φίλοι διαδικτυακοί από τότε. Άλλες δυο μέρες πέρα-δώθε, ραδιόφωνα, πρώτη φορά στην τηλεόραση. "Δεν χρειαζόταν να του εξηγήσεις ότι τον θεωρείς μαλάκα τον παρουσιαστή ρε!" "Μα δεν τον είπα!" "Ε, δεν χρειάστηκε, έτσι όπως τον κοίταγες ...". Ομιλία του Σταύρου στο Ηράκλειο - δεν κατάφερε να έρθει στο Λασίθι. Γνωριμία με τον "γιατρό" τον Νίκο στην πλατεία. Πρώτη "εμπειρία" στην "Ελιά" του Φάνη - κοινωνική παροχή! Πίσω στην Ιεράπετρα το Σάββατο. Ηρεμία. Δουλειές στο σπίτι . Αυθόρμητη συμπαράσταση  από γνωστούς. Αγωνία.

Το Ποτάμι τέταρτο. Απογοήτευση. Ξυπνάω στην Αθήνα. Στο Λασίθι έχουμε πάρει 8%, πέμπτοι Πανελλαδικά, οι ψήφοι μοιρασμένοι, περνάω τον Φάνη για μια εκατοντάδα. Πικρή επιτυχία.

Πίσω στις δουλειές μου. Συριζανέλ. Δημοσίευση στο Science μετά από χρόνια. Διαπραγμάτευση Γιάνη. Περιορισμοί στην ανάληψη μετρητών και τη μεταφορά κεφαλαίων. Δημοψήφισμα. Αρχίζω να γράφω πολιτικά άρθρα.

Εκλογές Σεπτεμβρίου. Πόλωση. Έλλειψη ενθουσιασμού. Στο βανάκι αυτή την φορά μόνος μου, βαρέθηκα από την πρώτη μέρα, δεν τράβαγε. Ραδιόφωνο κυρίως, στο Λασίθι δεν βγήκαμε στα καφενεία. Συναντήσεις με τους Δημάρχους, ήρθε ο Σπύρος για μια μονοήμερη περιοδεία στο Λασίθι, του είχα και μια έκπληξη, τον Νώντα που του έκανε ιδιαίτερα όταν έδινε εξετάσεις για το Πολυτεχνείο, κουτσομούρες στου Ναπολέων. Ομιλία στο Ηράκλειο, με τον Αχιλλέα και τον Γιάννη Παπανικολάου. Πάλι στην τηλεόραση (πιο πολιτισμένη κουβέντα αυτή την φορά), βόλτες στο Ηράκλειο, ποτάκια στην Γκουέρνικα, Σάββατο μεσημέρι στον Ονήσιμο στα Πεζά, μας τρολάρουν με φυλλάδια του Σύριζα. Για να λέμε την αλήθεια το χρονικό μιας προαναγγελθείσας αποτυχίας. Πτώση παντού. Ο Σταύρος αμφισβητείται αλλά μένει.

Κοινότητες εξωτερικού, γνωριμία με την Μαρία που τις "τρέχει". Συνάντηση με την Μαρία και την Σοφία - "Πάχυνες!". Δεύτερο Συνέδριο. Εκλέγομαι στην ΜΕΣΥΑ. Φεύγουν αρκετοί αξιόλογοι φίλοι από το Ποτάμι. Επιθέσεις, μιζέρια. Από τους βουλευτές φεύγει ο Θεοχάρης, αργότερα ο Φωτήλας, ο Μπαρζώκας, ο Αχμέτ. Ωραία. Μένουμε εμείς που είμαστε Ποτάμι.

Περνάει ένας χρόνος, χωρίς να γίνουν πολλά. Αποφασίσαμε να κάτσουμε στην Ολλανδία. Ελλάδα τέλος για μια δεκαετία ακόμα. Τουλάχιστον. Αρχές '17. Συνάντηση με τον Σταύρο. Χαλαρός, η κουβέντα πιο άνετη, με ρωτάει για την δουλειά μου. Του λέω για την δημοσίευση που μας είχαν μόλις δεχθεί στο Nature. Όταν βγήκε της έδωσε δημοσιότητα - δεν έχω ξαναπάρει τόσα "like" - η Ελλάδα που διψάει για επιτυχίες. Δείπνο με την πάλε ποτέ Επιτροπή Εκπαίδευσης - πρωτοβουλία της πάντα δραστήριας και άλλης μεγάλης συμπάθειας, της Δάφνης, κουβέντα με τον Γιώργο: μαζί με τον Σπύρο μοναδικές παρουσίες στην Βουλή που μας κάνουν περήφανους.

Προχωράμε. Αλλά όλον αυτό τον καιρό οι κάποτε δραστήριοι τομείς Πολιτικής φαίνεται να έχουν χάσει τον ρόλο τους, την σπιρτάδα τους. Κολλημένοι στο 1.5% στις δημοσκοπήσεις.

Γενέθλια για τα τρία χρόνια Ποτάμι. Θέμα: μετά-αλήθειες. Τα σποτάκια μάλλον λάθος - για να είμαι ειλικρινής τα βρήκα τραγικά. Δεν κατέβηκα, δεν γινόταν. Η Μαρία μου ζήτησε να πω κάτι για τις μετα-αλήθειες στην Υγεία, έστειλα βίντεο, όπως και άλλοι, άκουσα και τις ομιλίες. Πολλά θετικά σχόλια. Ανακοινώθηκε το Π2.

Πρώτη εκδήλωση για το Π2 σε λίγες μέρες. Για να δούμε. Μια νέα αρχή;
Το Ποτάμι έχει μια μεγάλη ευκαιρία.  Και έχει περίπου έναν χρόνο για να την αδράξει.

Θέλει σκληρή δουλειά από τους Τομείς Πολιτικής για ένα Μανιφέστο, σωστό τεχνικά και δυνατό πολιτικά, τολμηρό κοινωνικά αλλά ρεαλιστικά κοστολογημένο.

Οι πολιτικές ανατροπές γίνονται με σαφές κοινωνικό στίγμα, σκληρή δουλειά, και πολιτικό όραμα. Όχι με επικοινωνιακά πυροτεχνήματα και προχειρότητες.

Ο πολιτικός χρόνος πλέον θα μας δοθεί, μέσα από το αφήγημα της δήθεν επιτυχίας του ΣΥΡΙΖΑ και την μη αναστρέψιμη εκλογική στασιμότητα της ΝΔ.

Αλλά αγαπημένε μου πολύτιμε φίλε Σταύρο, αυτή η ευκαιρία μας είναι η τελευταία.

Σάββατο, 13 Μαΐου 2017

Ευρωπαίοι à la carte; - Huffington Post Greece


Ο θίασος εφαρμοσμένου σουρεαλισμού που υποδύεται την κυβέρνηση Ευρωπαϊκού κράτους, έχει δικαιολογημένα ξεσηκώσει θύελλες αντιδράσεων και διαμαρτυριών σε μια μεγάλη μερίδα του Ελληνικού λαού, που όλα δείχνουν ότι είναι η πλειοψηφία. Φοβάμαι όμως πλέον ότι οι αντιδράσεις αυτές έχουν δημιουργήσει Παβλόφεια αντανακλαστικά, ώστε αυτόματα οποιαδήποτε εξαγγελία της κυβέρνησης να αντιμετωπίζεται με ξεκάθαρο αρνητισμό αντί με κριτική αντιπολιτευτική διάθεση. 
Χαρακτηριστικό παράδειγμα η εξαγγελία του πρωθυπουργού για την κατάργηση των Πανελλαδικών . Σύσσωμο το σώμα που κάποιοι δηκτικά και ίσως επιτυχημένα ονομάζουν «φιλελευθεριστάν» βγήκε στις επάλξεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης να διακηρύξει την κατάλυση της πολύπαθης Αριστείας, τη νομιμοποίηση της ήσσονος προσπάθειας και την απαξίωση της αξιολόγησης. 
Αυτό που βρίσκω διασκεδαστικό σε αυτούς τους όψιμους δήθεν φιλελεύθερους (δήθεν διότι ο φιλελευθερισμός πολλών εξ' αυτών παραμένει à la carte όταν φτάνουμε σε θέματα θρησκείας, ατομικών δικαιωμάτων, και άλλα) είναι ότι είναι οι ίδιοι που συχνά προτάσσουν το - καθόλου ρητορικό - ερώτημα του «Πότε επιτέλους θα γίνουμε κανονικό Ευρωπαϊκό κράτος;»
Ε, λοιπόν αγαπητοί πρώην, νυν, και μέλλοντες συναγωνιστές, ας δούμε πως είναι ένα κανονικό Ευρωπαϊκό κράτος στα θέματα της Παιδείας και της Έρευνας.
Τα «κανονικά Ευρωπαϊκά κράτη» έχουν ανεξάρτητους οργανισμούς για τη χρηματοδότηση της έρευνας, όπως το ΕΛΙΔΕΚ που ιδρύθηκε απο τον κ. Φωτάκη, υπουργό του ΣΥΡΙΖΑ.
Τα «κανονικά Ευρωπαϊκά κράτη» έχουν υποχρεωτική προσχολική Παιδεία, όπως εξήγγειλε ο κ. Γαβρόγλου, επίσης υπουργός του ΣΥΡΙΖΑ.
Τα «κανονικά Ευρωπαϊκά κράτη» δεν αφήνουν τις κατά τόπους κυρίαρχες Εκκλησίες να καθορίζουν ούτε το ωρολόγιο πρόγραμμα διδασκαλίας, ούτε την ύλη των σχολικών βιβλίων - αν και εδώ ελέω ΑΝΕΛ ο κ. Φίλης, υπουργός ΣΥΡΙΖΑ, έχασε το κεφάλι του για αυτό (με την υποστήριξη ή τουλάχιστον την κρυφή ικανοποίηση) πολλών μελών του «φιλελευθεράτου».
Τα «κανονικά Ευρωπαϊκά κράτη» προσφέρουν στους μαθητές τους ένα σχολείο που δεν είναι απλά προπαρασκευαστήριο διαγωνισμού κατάληψης περιορισμένων θέσεων επιστημονικής, τεχνικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης. Αυτό ακριβώς είναι οι Πανελλαδικές που ο πρωθυπουργός, του ΣΥΡΙΖΑ και αυτός, υποσχέθηκε να καταργήσει. Ελπίζω ότι αυτή τουλάχιστον τη φορά θα κρατήσει τον λόγο του, έστω και για πρωτοτυπία - δεν μας έχει συνηθίσει.
Τα «κανονικά Ευρωπαϊκά κράτη» αφήνουν τα Πανεπιστήμια πραγματικά αυτόνομα να επιλέξουν με τα κριτήρια που αρμόζουν σε κάθε Τμήμα τους φοιτητές τους! Αυτό τουλάχιστον ειλικρινά ελπίζω να μην μείνει μια ακόμα ψευδεπίγραφη εξαγγελία ΣΥΡΙΖΑ, και ευελπιστώ να γίνει επιτέλους πραγματικότητα.
Πιο σοβαρή και λεπτομερή κριτική στο νέο σύστημα θα κάνω όταν διαβάσω τον ακριβή σχεδιασμό - που για την ώρα δεν υπάρχει, από όσο γνωρίζω. Θέλω τουλάχιστον να πιστεύω ότι, για τις σχολές υψηλής ζήτησης, θα υπάρξει ένα συγχρονο εκπαιδευτικά πλαίσιο επιλογής που θα είναι κάτι περισσότερο από το «απολυτήριο Λυκείου» που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός - ίσως και εκ παραδρομής ή ίσως απλά το είπε «έτσι», κάτι σαν τις εξαγγελίες του προγράμματος Θεσσαλονίκης, Τα δείγματα γραφής του Υπουργείου μου επιτρέπουν να αισιοδοξώ ότι ίσως δούμε κάτι καλύτερο. 
Η κατάργηση των Πανελλαδικών, ενός αδιάβλητου μεν, αλλά αναχρονιστικού, αντιπαιδαγωγικού, και αντιπαραγωγικου θεσμού, θα έπρεπε να είναι αίτημα όλων μας. Είναι απαραίτητο βήμα για να γίνουμε αυτό που εγώ τουλάχιστον για μια 25ετία έχω βιώσει ως κανονικό Ευρωπαϊκό κράτος, στην ζωή μου και στις παρέες μου στην όχι κατ' όνομα αλλά κατ' ουσίαν πατρίδα μου, την Ευρώπη.
Η Ευρώπη δεν ειναι à la carte, για κανέναν, ούτε δεξιό ούτε αριστερό. Η «Ελληνική ιδιαιτερότητα» κάποτε πρέπει να τελειώνει εφόσον αποφασίσαμε να συμπορευτούμε με τους Ευρωπαίους.

Δευτέρα, 17 Απριλίου 2017

Κλήρωση για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση; - Huffington Post Greece


Σε παλαιότερους σχολιασμούς στο προσωπικό μου ιστολόγιο και στον τύπο, είχα κάνει κάποιες απόπειρες προτάσεων συνολικά για το πνεύμα της αναγκαίας μετάβασης σε μια νέα φιλοσοφία για την Παιδεία, είχα αναφέρει ανεκδοτολογικά κάποιες προσωπικές εμπειρίες, και είχα συζητήσει συστήματα επιλογής μαθητών για διάφορα επίπεδα εκπαίδευσης στο εξωτερικό. Καθώς οι μέρες των Πανελλαδικών «εξετάσεων» πλησιάζουν, θέλω να εστιάσω στο σύστημα εισαγωγής στην Ανώτατη Εκπαίδευση, να συζητήσω εν συντομία τα θετικά και τα αρνητικά των Πανελλαδικών, και να κάνω μια αρκετά διαφορετική – εσκεμμένα προκλητική – πρόταση.
Το σύστημα των Πανελλαδικών δημιουργήθηκε στην αρχή της δεκαετίας του 1980, για να εξασφαλίσει διαφάνεια και να προσφέρει έναν αδιάβλητο τρόπο εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Και το πέτυχε. Για την εποχή του στην Ελλάδα αποδείχθηκε μια εξαιρετική λύση, που έδωσε ίσες ευκαιρίες σε μαθητές ανεξάρτητα από την κοινωνική τους προέλευση και ανεξάρτητα από το εισόδημα των γονιών τους. Σταδιακά όμως, τα προβλήματα του συστήματος έχουν υπερκεράσει  τα σαφή του πλεονεκτήματα, αυτά της διαφάνειας και την αδιαβλητότητας.
Οι Πανελλαδικές πάντα λέγονταν “εξετάσεις” αλλά ποτέ δεν ήτανε σύστημα εξετάσεων. Οι Πανελλαδικές ήταν και είναι διαγωνισμός για έναν αριθμό πεπερασμένων θέσεων φοίτησης. Κάθε χρόνο περίπου 100,000 υποψήφιοι, διαγωνίζονται για περίπου 70,000 θέσεις, οι 5,000 περίπου από τις οποίες είναι περιζήτητες. Η πρώτη μου διαπίστωση λοιπόν, είναι ότι ο διαγωνιστικός χαρακτήρας ακυρώνει με απόλυτο τρόπο και τα επιχειρήματα για την «βάση του δέκα». Η βάση είναι για εξετάσεις, και όχι για διαγωνισμούς. Και για αυτό τον λόγο, είναι θετικό ότι οι απολυτήριες εξετάσεις του Λυκείου, έχουν αποδεσμευθεί από τον διαγωνισμό για θέσεις στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, τις  Πανελλαδικές.
Mια και πρόκειται περί διαγωνισμού λοιπόν, καλό θα ήταν να πάψουμε να μιλάμε για «μόρια», και «βάσεις», και «βαθμούς». Πιστεύω οτι οι συνθήκες έχουν ωριμάσει, ώστε να μιλάμε για βαθμολόγηση σε σχέση με τους συνηποψήφιους στον διαγωνισμό. Ο σωστός τρόπος για την ποσοτικοποίηση της επίδοσης του κάθε υποψηφίου σε σχέση με άλλους, είναι κάθε υποψήφιος να κατατάσσεται σε κάποιο «εκατοστημόριο» σε σχέση με τους συνηποψηφίους του, σε κάθε εξεταζόμενο μάθημα. Ο λόγος είναι απλός: το «πήρα 18 στα μαθηματικά» δεν σημαίνει κάτι σε ένα διαγωνισμό. Αντίθετα, το «είμαι στο 90ό εκατοστημόριο στα μαθηματικά» σημαίνει ότι ο βαθμός μου ήταν καλύτερος απο το 90% των εξεταζόμενων. Αυτή η μικρή αλλαγή θα σταματούσε και όλη την παραφιλολογία σε σχέση με την δυσκολία των θεμάτων, και αν ανέβηκαν ή έπεσαν οι βαθμοί ...
Η απλή παραδοχή της σχετικοποίησης της βαθμολογίας σε σχέση με άλλους υποψηφίους, θα οδηγούσε και σε μία άλλη απλοποίηση: κάθε σχολή θα μπορούσε να θέσει κάποιες ελάχιστες προϋποθέσεις για την εισαγωγή φοιτητών σε αυτή. Π.χ. παρότι τα εξεταζόμενα μαθήματα για εισαγωγή στο Τμήμα Μαθηματικών, Χημείας και Βιολογίας μπορεί να είναι τα ίδια, το τμήμα Μαθηματικών μπορεί να απαιτεί να βρίσκονται όλοι οι μέλλοντες φοιτητές του, π.χ. στο 90% στα Μαθηματικά ενώ το Βιολογικό να απαιτεί μόνον 50% στα Μαθηματικά αλλά 90% στην Βιολογία, και το Χημικό 90% στην Χημεία. Προσοχή: 50% στα Μαθηματικά, δεν είναι η βάση (το «10»), αλλά σημαίνει ότι κάποιος έγραψε καλύτερα απο τους μισούς υποψηφίους. Προτείνω επίσης, κάθε Τμήμα να ορίζει συντελεστή βαρύτητας για όποια μαθήματα επιθυμεί. Οι μαθηματικοί θα μπορούσαν να θέσουν μεγάλο συντελεστή βαρύτητας στα Μαθηματικά και μικρό στην Χημεία, και οι Χημικοί μπορούν να κάνουν το αντίθετο.
Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να σημειώσω, ότι χρειαζόμαστε περισσότερα τεστ δεξιοτήτων ως μέρος των Πανελλαδικών. Όπως έχουμε π.χ. το “Σχέδιο” στην αρχιτεκτονική, θα μπορούσαμε να έχουμε τεστ δημιουργικότητας (σε πολλά επιστημονικά πεδία) ή ενσυναίσθησης (για την ψυχολογία, την ιατρική ή τις νοσηλευτικές σχολές).
Με το που θα γίνονται γνωστά τα αποτελέσματα, ο κάθε υποψήφιος θα μπορούσε – ηλεκτρονικά - να βλέπει σε ποιά τμήματα έχει επιτύχει την προαπαιτούμενη ελάχιστη επίδοση στα συγκεκριμένα μαθήματα που θα έχουν ορισθεί από κάθε Σχολή ή Τμήμα,  και να μπορεί να κάνει τις επιλογές του. Η επιλογή αυτή γίνεται και σήμερα, αλλά θα μπορούσε να γίνεται πλέον από μια πιο περιορισμένη λίστα για την οποία ο φοιτητής θα έχει συγκεντρώσει την ελάχιστη βαθμολογία, για όπου υφίσταται. Κάθε τμήμα φυσικά, συνεχίζει να έχει και ορισμένο αριθμό θέσεων όπως σήμερα – τον οποίον πρέπει επιτέλους να μην ορίζει κεντρικά το Υπουργείο, ή τουλάχιστον να παίρνει πιο σοβαρά τις προτάσεις των τμημάτων.
Εδώ φτάνουμε και στην πιο «επαναστατική» πρόταση. Πριν την κάνω, θα σας ζητούσα να αναρωτηθείτε για κάτι: πιστεύετε ότι ένας μαθητής με 18,648 μόρια θα γίνει σίγουρα καλός γιατρός και ένας με 18,467 μόρια όχι; Πριν απαντήσετε σκεφτήτε και το εξής: Η διαφορά ανάμεσα στο 16.7 και στο 16.8 στην Νεοελληνική Γλώσσα είναι περίπου 20 μόρια - και όχι ενα μόριο! Πιστεύετε λοιπόν, ότι ένας μαθητής με 16.8 στη Νεοελληνική Γλώσσα θα γίνει σίγουρα καλός γιατρός και ένας με 16.7 όχι; Η δικιά μου άποψη είναι σαφώς ότι τέτοιες μικρές διαφορές είναι έτσι κι αλλιώς εντελώς τυχαίες, ακόμα και στο καλύτερο εξεταστικό σύστημα. Ακόμα και μεγαλύτερες διαφορές, το 18 και το 19 στην Χημεία για παράδειγμα, είναι τυχαίες διαφορές. Οι ίδιοι μαθητές, σε μια διαφορετική μέρα ή με διαφορετικά θέματα θα μπορούσαν να είχαν γράψει αντίστροφα αποτελέσματα. Φυσικά, καμία σχέση δεν υπάρχει ανάμεσα στον μαθητή του 9 και του 19 π.χ. στα Μαθηματικά. Συνεχίζω με αυτή την σημαντική παραδοχή, ότι στην βαθμολόγηση μαθημάτων, υπάρχει ο παράγοντας της τύχης και της “ημέρας”, όπως και στον αθλητισμό.
Προτείνω λοιπόν,  κάθε μαθητής να παίρνει τόσα μόρια όσα το ακριβές εκατοστημόριο στο οποίο κατατάχθηκε, και ο μέσος όρος - λαμβάνοντας υπόψιν και τον συντελεστή βαρύτητας - να υπολογίζεται. Το εκατοστημόριο αυτό θα είναι η ποσοτικοποιημένη αξιολόγηση του κάθε υποψήφιου. Με άλλα λόγια, ο κάθε υποψήφιος θα ανήκει απο το 1ο ως το 100ο εκατοστημόριο για κάθε υπάρχων Γνωστικό Πεδίο ή Ομάδα Προσανατολισμού, σε μια πολύ πιο “χονδρική” βαθμολογία από ότι το σημερινό 1-20,000 ή και το παλιότερο 1-2,000: η σημερινή αλλά και η παλαιότερη ακρίβεια στον υπολογισμό του βαθμού του υποψηφίου είναι ψευδεπίγραφη και στατιστικά αμελητέα.
Η «βαθμολογία», ή καλύτερα η «κατάταξη» πλέον, θα είναι πολύ πιο κατανοητή: από τους περίπου  100,000 υποψηφίους, 1,000 θά έχουν 100, 1,000 θα έχουν 99, και ούτω καθεξής. Η εντελώς ψευδεπίγραφη σημερινή ακρίβεια βαθμολόγησης, που δεν έχει καμια απολύτως παιδαγωγική ή στατιστική βάση, θα εξαφανιζόταν. Ο «βαθμός» θα ήταν κατανοητός άμεσα σε σχέση με τους συν-διαγωνιζόμενους: το «έχω 16,312 μόρια» δεν σημαίνει τίποτε και μπορεί και να είναι ανάλογα με το ακροατήριο θετικά η αρνητικά αποπροσανατολιστικό. Το «είμαι στο 85ο εκατοστημόριο» είναι σαφές: ο μαθητής αυτός τα πήγε καλύτερα απο το 85% των συνυποψηφίων του.
Συγχρόνως, με βάση την αντικειμενική πλέον παραδοχή της αδυναμίας προσδιορισμού της ακριβούς “αξίας” του υποψηφίου, η κατάταξη στο 1-100, μας φέρνει σε ένα ακόμα δίλημμα: είναι αλήθεια οι καλύτεροι αυτοί με το 100; Μήπως αυτοί με το 99 είναι τουλάχιστον το ίδιο καλοί; Έχουμε το ιδιο πρόβλημα με το 18,748 και το 18.647 αλλά το λέμε διαφορά ανάμεσα στο 98 και το 99! Σε αυτό το σημείο λοιπον, προτείνω και ... μία κλήρωση.
Οι 1,000 «άριστοι» μαθητές θα έχουν 100 «λαχνούς», οι επόμενοι χίλιοι (επίσης άριστοι ...) 99, και οι τελευταίοι  από 1 «λαχνό». Στην κλήρωση αυτή η πρόταση μου είναι να κληρώνεται ο μαθητής (με βάση τον ειδικό κωδικό αριθμό του). Ο άριστος θα έχει εκατό φορές μεγαλύτερες πιθανότητες από το «τουρίστα» να κληρωθεί. Όταν ένας μαθητής κληρώνεται, το σύστημα μπορεί να ελέγχει έαν η σχολή πρώτης προτίμησης του έχει ελεύθερες θέσεις. Εάν ναι, ο υποψήφιος καταλαμβάνει την θέση. Εάν όχι, το σύστημα κοιτάει την επόμενη σχολή, κ.τ.λ. μέχρι να βρεθεί κάποια προτίμηση του υποψηφίου με ελεύθερες θέσεις. Έτσι, αυτός που κληρώνεται πρώτος, θα μπορεί να μπει σε όποια σχολή έχει δηλώσει ως πρώτη προτίμηση, ενώ όσο πιο μετά κληρώνεται κάποιος τόσο μικρότερες πιθανότητες θα έχει να βρεθεί στην σχολή πρώτης προτίμησης του. Αυτοί με τους καλύτερους βαθμούς όμως, θα έχουν πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες να κληρωθούν νωρίς.
"Δύο λεπτά" – ίσως σκεφτήκατε – "έτσι θα μπουν και τα «στουρνάρια» στην Νομική και στην Ιατρική, απλά και μόνο από τύχη! Καταργούμε την Αριστεία!". Όχι. Κάθε Σχολή θα έχει θέσει τις ελάχιστες προϋποθέσεις, και έτσι δεν θα είναι επιλέξιμη από μαθητές με κακή βαθμολογία σε κρίσιμα για το αντικείμενο σπουδών γνωστικά αντικείμενα. Το σύστημα θα μπορούσε να έχει και άλλες ασφαλιστικές δικλείδες - π.χ. εάν μια σχολή είναι περιζήτητη, π.χ. η Ιατρική Αθηνών, και έχει επιλεχθεί από υπερβολικά πολλούς υποψηφίους σε σχέση με τις θέσεις, να «κλειδώνει» μια βάση εισαγωγής, που να επιτρέπει κλήρωση μόνον στους καλύτερους εκ των υποψηφίων που την επέλεξαν ως πρώτη επιλογή.
Γιατί όμως κλήρωση και όλα τα άλλα; Ποιά θα είναι τα πλεονεκτήματα ενός τέτοιου συστήματος;
  • Ο διαγωνιστικός χαρακτήρας της εισαγωγής θα είναι σαφής σε όλους, μια και οι βαθμοί-εκατοστημόρια θα είναι συγκριτικοί και θα σταματήσει η παραφιλολογία των βάσεων και της βαθμολαγνείας. 
  • Μια και οι μικρές διαφορές στην βαθμολογία θα είναι λιγότερο σημαντικές λογω της στρογγυλοποίησης αλλά και της κλήρωσης, θα υπάρξει μια σταδιακή αποσυμπίεση από την υπερβολική πίεση των εξετάσεων, σταδιακή ελάττωση της φροντιστηριακής παιδείας, και σταδιακή εστίαση στον επαγγελματικό προσανατολισμό και στην κατάκτηση της ύλης σε βάθος
  • Οι σχολές θα γίνουν εκ των πραγμάτων προσβάσιμες στους φοιτητές που πραγματικά το επιθυμούν, λόγω και της κλήρωσης.  Ο φοιτητής που θέλει πράγματι να γίνει π.χ. Βιολόγος, θα βάλει την Βιολογία ως πρώτη προτίμηση, και δεν θα γεμίζουν τα Βιολογικά με αποτυχώντες φοιτητές της Ιατρικής, που απλά έτυχε να έχουν οριακά καλύτερη βαθμολογία: και η ψυχολογία της επιλογής αλλά και η στοχαστικότητα του συστήματος συνηγορούν προς αυτό το συμπέρασμα. Προσομοιώσεις του συστήματος, αλλά και η εμπειρία από παρόμοια συστήματα, θα έδειχνε ότι σταδιακά, σε βάθος ελάχιστων χρόνων απαραίτητων για να εξορθολογίσουν οι ίδιοι υποψήφιοι τις επιδιώξεις τους σε σχέση με τις επιδόσεις τους, το σύστημα θα ισορροπούσε και θα είχαμε ίσως και περισσότερους από το 80% των φοιτητών να φοιτούν στην πρώτη τους επιλογή.
Τα μειονεκτήματα λίγα, πέραν από ένα αίσθημα αδικίας σε αυτούς που δεν θα μπαίνουν στην σχολή της αρεσκείας τους – ένα πρόβλημα που ήδη υπάρχει έτσι κι αλλιώς, αλλά πλέον θα είναι πιό εύκολο να αντιμετωπιστεί καλύτερα από το άγχος της αποτυχίας «για ένα-δύο μόρια». Το αίσθημα της αδικίας και της απελπισίας του «μα αν μου είχε βάλει 19 αντί για 18 ο δεύτερος εξεταστής στην Βιολογία θα ήμουν στην σχολή που ήθελα» είναι πολύ χειρότερο από το αίσθημα της ατυχίας σε μια κλήρωση
Είμαι βέβαιος, ότι το προτεινόμενο σύστημα, μπορεί να βελτιωθεί σε πολλά. Αλλά οι βασικές ιδέες, ίσως έχουν την προοπτική να μετασχηματίσουν το σύστημα εισαγωγής στην Ανώτατη Εκπαίδευση, χωρίς κατάργηση εξετάσεων και άλλα μεγαλόσχημα σχέδια, αλλά με σταδιακή αποσυμπίεση της πίεσης και μετάβαση στην έμφαση στο σωστό επαγγελματικό προσανατολισμό και στην απόκτηση πραγματικών γνώσεων και δεξιοτήτων και όχι απλά στην κατάκτηση καλής βαθμολογίας.

Δευτέρα, 3 Απριλίου 2017

Αιρετικές σκέψεις για την χρηματοδότηση της έρευνας


Η προηγούμενη ανάρτηση του ιστολογίου, σίγουρα δεν έτυχε μεγάλης ή έστω μέτριας αναγνωσιμότητας, αλλά οδήγησε σε μια εξαιρετική συζήτηση, με κάποιους εξαιρετικούς συναδέλφους στο Facebook.

Η συζήτηση αυτή με οδήγησε σε ορισμένες πιο συγκεκριμένες σκέψεις και προτάσεις, τις οποίες δεν περιμένω να συμμερίζονται όλοι οι συζητητές, αλλά οι σκέψεις τους σίγουρα επηρέασαν τις δικές μου θέσεις. Νομίζω πάντως, ότι όλοι συμφωνούμε ότι η αξιολόγηση των αιτήσεων χρηματοδότησης από συναδέλφους ερευνητές, είναι σαν την δημοκρατία: έχει τεράστια προβλήματα, αλλά είναι ότι καλύτερο έχουμε. Την δημοκρατία μας αφενός δεν θα έλεγα ότι την χειριζόμαστε με τον καλύτερο τρόπο, αφετέρου δεν θα μπορούσα να κάνω συγκεκριμένες προτάσεις για πως να την βελτιώσουμε. Θα εξαντλήσω την  ματαιοδοξία μου λοιπόν, καταθέτοντας κάποιες σκέψεις για το πως θα ήθελα εγώ να οργανωθεί η χρηματοδότηση της έρευνας στην Ελλάδα. Θεωρώ ότι όλες αυτές οι προτάσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν μέσω του ΕΛΙΔΕΚ που θεωρώ εξαιρετική πρωτοβουλία με εξαιρετική στελέχωση και σοβαρά πρώτα δείγματα προσπάθειας, παρά ορισμένες ατυχείς επιλογές.

1. Καμία απολύτως προσωπική υποτροφία για εκπόνηση διδακτορικών διατριβών. Τις προτάσεις έρευνας των υποψηφίων τις γράφουν κατά κανόνα οι επιβλέποντες, και ο βαθμός πτυχίου και οι εξετάσεις σε μαθήματα είναι παντελώς άχρηστα κριτήρια για την ερευνητική επιτυχία.

2. Χρηματοδότηση μεταδιδακτορικών (δηλαδή ερευνητών χωρίς θέση σε Πανεπιστήμιο ή ερευνητικό κέντρο) σε τρεις κατηγορίες:
  • Με εμπειρία 0-4 χρόνων από το διδακτορικό. Χρηματοδότηση προσωπικού μισθού για τρία χρόνια και αναλώσιμων, όπου χρειάζονται.
  • Με εμπειρία 4-12 χρόνων από το διδακτορικό. Χρηματοδότηση προσωπικού μισθού για πέντε χρόνια, ενός ή δύο υποψηφίων διδακτόρων για τέσσερα χρόνια, αναλώσιμων, όπου χρειάζονται, και μηχανημάτων μικρής αξίας.
  • Με εμπειρία 3-8 χρόνων από το διδακτορικό των ερχόμενων μετά από τουλάχιστον 3 χρόνια συνεχούς εγκατάστασης στο εξωτερικό. Χρηματοδότηση προσωπικού μισθού για πέντε χρόνια, δύο υποψηφίων διδακτόρων για τέσσερα χρόνια, αναλώσιμων, όπου χρειάζονται, και μηχανημάτων μεσαίας αξίας και ενός "πακέτου μετεγκατάστασης" για προσωπικά έξοδα.
Σε αυτές τις αιτήσεις προτείνω δύο κύκλους επιλογής:
  • Αρχική αίτηση σε δυο σελίδες. Στην πρώτη σελίδα μια γραμμή ανά πτυχίο και την ερευνητική πρόταση σε περίληψη 400 λέξεων και ενός διαγράμματος (400x400 πίξελ, το ονομαζόμενο graphical abstract), και την πλήρη βιβλιογραφική αναφορά τριών εργασιών τους από τα τελευταία πέντε χρόνια, που να υποστηρίζουν την εμπειρία τους σε σχέση με το προτεινόμενο θέμα έρευνας. Στην δεύτερη σελίδα ανάπτυξη της πρότασης με όποιον τρόπο θέλουν. Δύο σελίδες. Μόνον. Για να τις διαβάσουν πραγματικά οι κριτές.
  • Επιλογή ενός αριθμού υποψηφίων 2-3 φορές παραπάνω από τον αριθμό των διαθέσιμων θέσεων, και κατάθεση πρότασης τεσσάρων σελίδων, και πλήρους βιογραφικού σε δυο σελίδες. Συνεντεύξεις 20 λεπτών όλων στην επιτροπή. Για να διαπιστωθεί ποιος έγραψε την δικιά του πρόταση, και για ποιόν την έγραψε το εργαστήριο αποδοχής.
3. Χρηματοδότηση ερευνητικών προγραμμάτων για ερευνητές με οργανικές θέσεις σε Πανεπιστήμια ή ερευνητικά κέντρα, σε δύο κατηγορίες. Εδώ απλά θα προτείνω την ευθυγράμμιση με τα πρότυπα της ERC. Με μία σημαντική διαφορά: την υιοθέτηση του βιογραφικού των αιτήσεων του NIH. Γιατί το τρίτο τμήμα "Η συνεισφορά μου στην επιστήμη" είναι ότι δυσκολότερο έχω γράψει στην ζωή μου.

Προτείνω επίσης δύο πολύ σημαντικά στοιχεία.
  1. Την απαγόρευση αναφοράς βιβλιογραφικών δεικτών, h-index, έτερο-αναφορές και λοιπά. Υποχρεωτική αναφορά όμως τους ORCID για όλους. 
  2. Την απαγόρευση οποιασδήποτε δικαιολόγησης και αναφοράς "εφαρμογής" και "οικονομικού αποτελέσματος" και αντικατάσταση της με 300 λέξεις "Συνεισφορά της έρευνας μου στην Κοινωνία". Εδώ θα σημειώσω, ότι σημαντικότατη συνεισφορά της έρευνας στην κοινωνία είναι και το οικονομικό αποτέλεσμα, και η εφαρμογή.

Κλείνω αναφέροντας ένα απόσπασμα από την έκθεση toy Vannevar Bush Διευθυντή του Γραφείου Επιστημονικής Έρευνας και Ανάπτυξης, προς το Πρόεδρο των ΗΠΑ, τον Ιούλιο του μακρινού 1945, που μου θύμισε ένας από τους συζητητές (Μ.Α.) χθες:

"Ο πιο απλός και αποτελεσματικός τρόπος με τον οποίο η κυβέρνηση μπορεί να ενισχύσει τη βιομηχανική έρευνα είναι η υποστήριξη της βασικής έρευνας και η ανάπτυξη επιστημονικών ταλέντων."








    Κυριακή, 2 Απριλίου 2017

    Η Έρευνα και η Οικονομία - Huffington Post Greece


    Ο Tim Taylor (τον οποίον φαντάζομαι ότι δεν έχετε ξανακούσει στην ζωή σας εκτός εάν είστε εξελικτικός βιολόγος) πριν από λίγες βδομάδες έγραψε ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον άρθρο στο blog του, που μαζί με το απαραίτητο Tweet, έτυχε μεγάλης αναγνωσιμότητας (για τα δεδομένα του χώρου), και έφτασε και στα χέρια μου, εν μέσω Ολλανδικών εκλογών. Ο τίτλος του άρθρου δεν χρειάζεται μεγάλη επεξήγηση: «Κάθε προσπάθεια επαγγελματικής διαχείρισης της ακαδημαϊκής κοινότητας, κάνει τα πράγματα χειρότερα». 
    Αντί να επαναλάβω την ανάλυση, η οποία άλλωστε είναι εύκολα προσβάσιμη στο διαδίκτυο για όποιον ενδιαφέρεται, θα μεταφέρω αρχικά το παρακάτω ανέκδοτο (το οποίο αρχικά δεν μπόρεσα να θυμηθώ που είχα διαβάσει αλλά όπως μου επισήμανε ο φίλος και συνάδελφος ΜΑ είναι από ένα μυθιστόρημα του Leo Szilard). Όταν στο παρελθόν ένας Αμερικανός πρόεδρος θέλησε να καταστρέψει την επιστημονική έρευνα αλλά «διακριτικά» για να μην εχει προβλήματα με την κοινή γνώμη (άλλες εποχές - ο νυν πρόεδρος, απλά σκοπεύει να διακόψει ένα σημαντικό κομμάτι της επιστημονικής χρηματοδότησης) είχε την εξής ιδέα: έφτιαξε ένα Ινστιτούτο Έρευνας, στο οποίο έδωσε αρκετά εκατομμύρια δολλάρια. Στο Διευθυντικό Συμβούλιο έβαλε τους καλύτερους επιστήμονες της χώρας. Το Ινστιτούτο μετά έκανε διαγωνισμούς για την χρηματοδότηση ερευνητικών προγραμμάτων. Οι κατά τεκμήριο καλύτεροι επιστήμονες της χώρας αλλά και πολλοί άλλοι φιλόδοξοι ερευνητές, πέρασαν μήνες γράφοντας ερευνητικές προτάσεις. Αυτές τις έκριναν με απόλυτη διαφάνεια άλλοι ακόμα πιο διάσημοι επιστήμονες. Μετά απο επίπονη και ειλικρινή εργασία το Διοικητικό Συμβούλιο επέλεξε τις καλύτερες προτάσεις και τις χρηματοδότησε από το διαπίστευμα του ιδρύματος. Με αυτόν τον τρόπο, τα καλύτερα μυαλά της χώρας σπαταλούν πλέον τον χρόνο τους στο να προσπαθούν να χρηματοδοτήσουν την έρευνα τους, αντί να απασχολούνται με την διατύπωση νέων ερωτημάτων και με το να βρουν τους τρόπους να απαντηθούν τα πιο σημαντικά ερωτήματα της επιστήμης. Έτσι, η επιστημονική έρευνα σιγά-σιγά αλλά σταθερά καταστρέφεται. σύμφωνα με το Μακιαβελικό αυτό σχέδιο.
    Υπερβολές; Βεβαίως. Ας ξεκαθαρίσω λοιπόν ότι ως «γραντικοδίαιτος» ερευνητής, δεν είμαι ολοκληρωτικά εναντίον της ανταγωνιστικής χρηματοδότησης και βλέπω π.χ. θετικά τις πρωτοβουλίες του Υπουργείου στην Ελλάδα (ΕΛΙΔΕΚ). Αλλά μια και στην καθημερινότητα μου, επενδύω πολύ χρόνο στο να γράφω νέες ερευνητικές προτάσεις, να συντάσσω αναφορές προόδου ερευνητικών προγραμμάτων, και να κρίνω ερευνητικές προτάσεις συναδέλφων, ομολογώ ότι έχω έναν υφέρποντα σκεπτικισμό για το εάν ο χρόνος μου επενδύεται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
    Αλλά πως μπορούμε να κάνουμε τα πράγματα καλύτερα; Ο Tim Taylor παρέθεσε σε αυτό το σημείο ένα κείμενο του Tim Harford, τον οποίον κατά πασα πιθανότητα επίσης δεν έχετε ξανακούσει στην ζωή σας εκτός εάν διαβάζετε τακτικά τους Financial Times ή παρακολουθείτε το blog του:
    «Η βασική αρχή για κάθε σύστημα κινήτρων είναι η εξής: μπορείτε να μετρήσετε ό,τι έχει σημασία για μια δουλειά; Αν δεν μπορείτε, τότε τα πανίσχυρα οικονομικά κίνητρα θα οδηγήσουν σε κοντόφθαλμη ή στενόμυαλη αντιμετώπιση, είτε σε απροκάλυπτη νοθεία. Αν μια δουλειά είναι πολύπλοκη, πολύπλευρη και περιλαμβάνει λεπτούς συμβιβασμούς, η καλύτερη προσέγγιση είναι να επιλέξετε να προσλάβετε τους κατάλληλους ανθρώπους, να τους καταβάλετε έναν καλό και ρεαλιστικό μισθό, και να τους αφήσετε να κάνουν τους δουλειά τους όσο καλύτερα ξέρουν και μπορούν
    Στην επιστήμη πρέπει να είναι κάποιος επιεικώς ηλίθιος για να πιστεύει ότι τα πάντα μπορεί να μετρηθούν: h-index, έτερο-αναφορές, αριθμός δημοσιεύσεων, δείkτης απήχησης περιοδικών, τα πάντα είναι απλές απόπειρες. Δεν μπορούμε να μετρήσουμε όλα όσα έχουν σημασία για έναν καλό επιστήμονα, και για αυτό - σωστά - οι αξιολογήσεις ποτέ δεν (πρέπει να) γίνονται με βάση αριθμητικούς δείκτες και μόνον. Εάν θέλουμε έρευνα και δημοσιεύσεις υψηλής ποιότητας, είναι πολύ πιθανόν ότι η καλύτερη προσέγγιση είναι να κάνουμε την μέγιστη προσπάθεια να επιλέξουμε τους καλύτερους ερευνητές, να τους πληρώσουμε έναν δίκαιο μισθό, και να τους αφήσουμε να κάνουν την δουλειά τους.
    Αναρωτιέμαι εάν στην οικονομική πολιτική μπορούμε πράγματι να μετρήσουμε τα πάντα.

    Παρασκευή, 17 Μαρτίου 2017

    Ολλανδία: μπερδεμένα συμπεράσματα, μια ευκαιρία και ένα μάθημα - Huffington Post Greece


    Το ελληνόφωνο διαδίκτυο, ο εγχώριος τύπος, αλλά φαντάζομαι και οι πολύπαθες ραδιοτηλεοπτικές συχνότητες, έχουν γεμίσει με άφθονες ανοησίες αλλά και με αρκετές αξιόλογες αναλύσεις του εκλογικού αποτελέσματος στην Ολλανδία. Και γιατί όχι άλλωστε, το αποτέλεσμα των Ολλανδικών εκλογών προσφέρεται για οποιαδήποτε συμπεράσματα σε βολεύουν.

    Αρχίζοντας από «τα του οίκου μου», αν είσαι Ποτάμι είναι εύλογο να μιλήσεις για την αύξηση της εκλογικής επιρροής του Δημοκρατών'66, και να ταυτιστείς με το πρόγραμμα του κοινωνικού φιλελευθερισμού που προτάσσει το D66 - που είναι από τους μεγάλους κερδισμένους των εκλογών. Είναι πιο δύσκολο όμως, μέσα στον δικαιολογημένο ενθουσιασμό και την απαραίτητη ανάσα αισιοδοξίας, να διακρίνεις και να εκτιμήσεις την πολύ συντεταγμένη και προσεχτική πορεία τους προς τις εκλογές, την καθαρότητα του πολύ προσεχτικά και δημοκρατικά επεξεργασμένου καταλόγου θέσεων τους, αλλά και τις προσεχτικά αιτιολογημένες αποστάσεις τους από το εργατικό κόμμα, τους πράσινους, και κυρίως από τους συντηρητικούς φιλελεύθερους (VVD) του «νορμάαλ» κ. Ρούτε.
    Αν είσαι ΝΔ και ειδικά της πτέρυγας Μητσοτάκη, είναι εύκολο να ταυτιστείς με την εκλογική αξιοπιστία σταθερότητα του VVD, ξεχνώντας όχι μόνο της σημαντική πτώση των πσοσοτών του, αλλά και την προσήλωση των Ολλανδών της φιλελεύθερης δεξιάς σε ένα καθαρά κοσμικό κράτος, και το ότι θα ήταν απόλυτα αδιανόητο τα 2/3 του VDD να ανεχθούν στο κόμμα τους βουλευτές που ψηφίζουν θετικά π.χ. τη νομοθεσία για την συμβίωση και τα δικαιώματα ομόφυλων ζευγαριών. Αν είσαι επίσης ΝΔ, αλλά στην πτέρυγα Καραμανλή, είναι εναλλακτικά εύκολο να ταυτιστείς με τους Χριστιανοδημοκράτες, ξεχνώντας την προσήλωση του CDA στην ανεξιθρησκεία και στο κοσμικό κράτος.
    Αν είσαι (κατά την γνώμη σου τουλάχιστον) γενικά, βολικά, και αόριστα, φιλελεύθερος, μπορείς να πανηγυρίσεις για την μεγάλη νίκη του φιλελευθερισμού, ξεχνώντας τις μεγάλες διαφορές του κοινωνικού φιλελευθερισμού του D66 και του συντηρητικού φιλελευθερισμού του VVD.
    Αν αυτοπροσδιορίζεσαι απλά ως Σοσιαλδημοκράτης, μπορείς να επιλέξεις την απογοήτευση λόγω του καταποντισμού των Εργατικών (PvdA), που παραδοσιακά υπήρξαν η ραχοκοκαλιά της Σοσιαλδημοκρατίας, ή την αισιοδοξία για την επιτυχία των (κατ'ουσίαν σοσιαλδημοκρατών) του D66 και των οικολόγων του GL, ή ακόμα και για την ανάδειξη των (εργατικο-γενών) του «ΣΚΕΨΟΥ!» .
    Το μόνο θετικό είναι ότι εάν είσαι είτε αντι-Ευρωπαϊστής είτε (κρυπτο)φασίστας, η μόνη ουσιαστική επιλογή είναι να το βουλώσεις, γιατί το 70% και πλέον του Ολλανδικού λαού συνολικά απέρριψε την προοπτική μιας αντι-Ευρωπαϊκης πορείας, και πάνω από το 80% απέρριψε τον φασισμό, ακόμα και στην πιό εξευγενισμένη εκδοχή του οξυζεναρισμένου αντι-ισλαμιστή γκεμπελίσκου του λαϊκίστικου PVV.
    Η ευκαιρία που έχει η Ολλανδία είναι απλή: μια κοινωνικά προοδευτική, οικονομικά φιλελεύθερη, οικολογικά προσανατολισμένη κυβέρνηση, με προσήλωση στο κοινωνικό κράτος και στην οικονομική ανάπτυξη. Η συνεργασία των συντηρητικών φιλελεύθερων του - αποδυναμωμένου εκλογικά - νυν πρωθυπουργού Ρούτε, με τους ενισχυμένους Δημοκράτες'66 του κοινωνικού φιλελευθερισμού, τους Οικολόγους της Αριστεράς (GL) και τους απαραίτητους μετριοπαθείς Χριστιανοδημοκράτες, μπορεί να εγγυηθεί την εδραίωση μιας κυβέρνησης με Ευρωπαϊκό προσανατολισμό, κοινωνική ευαισθησία, και στόχευση στην οικονομική ανάπτυξη μέσα από μια (πράσινη) οικονομία γνώσης.
    Το μάθημα, για την Ελλάδα - αλλά και την Γαλλία, την Αγγλία, την Γερμανία, την Ελλάδα, ακόμα και για τις ΗΠΑ, είναι όμως το πιο απλό: όταν πραγματικά εκφράζεται η λαϊκή βούληση με προσέλευση πλέον του 80% στις κάλπες, κερδίζει η Δημοκρατία.

    Τρίτη, 14 Μαρτίου 2017

    Ευρωπαίος πολίτης ή μετανάστης στην Ολλανδία; - Huffington Post Greece


    Για να κατανοήσει κάποιος τις ολλανδικές εκλογές, είναι σημαντικό να καταλάβει την πολιτική και κοινωνική κουλτούρα των Ολλανδών. Μια καλή αρχή θα ήταν εάν διαβάζατε την πολύ σωστά ερευνημένη ανάλυση της Huffington Post Greece αντί για το σημείωμα μου, το οποίο είναι μια προσωπική καθαρά τοποθέτηση, που έχει την ιδιομορφία να προσπαθήσει να συγκρίνει τα πράγματα λίγο με την Ελλάδα. 
    Μετά απο 16 χρόνια στην Ολλανδία, πρώτη φορά με απασχολεί σοβαρά το θέμα των εκλογών: παρά την επιτυχή πολιτική καριέρα του συναδέλφου και επιστημονικού συνεργάτη Ρόναλντ Πλάστερκ (πρώτα υπουργού Παιδείας και μετά Εσωτερικών), η πολιτική στην Ολλανδία ελάχιστα με είχε απασχολήσει για δύο δεκαετίες. Να λοιπόν τι βλέπω γύρω μου στο Άμστερνταμ.
    Πρώτα από όλα, όπως κάθε άλλη φορά άλλωστε, σχεδόν μπορείς να ξεχάσεις ότι γίνονται εκλογές. Σπάνιες συζητήσεις και αυτές με ελάχιστη πόλωση, κανένα δείγμα αφισορύπανσης στους δρόμους, απλά μια σχετική επιβάρυνση του τηλεοπτικού προγράμματος με πολιτική. Οι Ολλανδοί όμως ειναι έντονα πολιτικοποιημένοι. Παρόλο που οι εκλογές είναι Τετάρτη, η Τετάρτη αυτή είναι κανονικά εργάσιμη, και δεν υπάρχει καμιά επίσημη πολιτική για να πάρεις άδεια να πας να ψηφίσεις, παρά ταύτα, περίπου το 75% των πολιτών ψήφισαν το 2012 - θλιβερή σύγκριση με το 57% του Σεπτεμβρίου 2015 στην ημεδαπή.
    Οι Ολλανδοί, ενδιαφέρονται, ενημερώνονται, αλλά δύσκολα συζητούν και ακόμα πιο δύσκολα διαφωνούν: η απόφαση ψήφου μοιάζει περισσότερο ως εσωτερική διεργασία, και δεν γίνεται ποτέ δημόσια αντιπαράθεση. Είναι εντελώς αδιανόητο, σε μια συζήτηση να προσπαθήσει να σε πείσει κάποιος ότι έχεις άδικο με αρνητικό τρόπο: απλά θα σου παρουσιάσει την δικιά του άποψη, απλά και αντικειμενικά, με επιχειρήματα. Συνειδητοποιώ επίσης, με έκπληξη, ότι στην «εργασία για το σπίτι» των παιδιών μου (2α και 6η Δημοτικού) που είναι η «κατανόηση των ειδήσεων της εβδομάδας» (σύντομα κείμενα ανάλογα με την ηλικία τα οποία πρέπει να διαβάσουν και να απαντήσουν σε δέκα ερωτήσεις) η θεματολογία έχει φύγει απο τα νεογέννητα ζωάκια στους διαφορους ζωολογικούς κήπους, και είναι πολιτική! Η έκπληξή μου μεγαλύτερη το Σάββατο το πρωί, όταν εκπρόσωποι των κομμάτων, αλλά και δυο-τρεις πολιτικοί αρχηγοί ήταν σε παιδική εκπομπή, όπου παιδιά 10-12 χρονών, διατύπωναν εξαιρετικές πολιτικές ερωτήσεις με απόλυτη σοβαρότητα. Ο γιος μου μάλιστα κατέληξε και στο συμπέρασμα ότι «ο Βίλντερς είναι λιγότερο βλάκας απο τον Τραμπ».
    Μιλώντας για τον γελοιωδέστατο μικρονοϊκό Βίλντερς, μέσες άκρες φασίστας είναι ο άνθρωπος, αλλά δεν είναι όπως παρουσιάζεται συχνά στον ελληνικό Τύπο αδελφό κόμμα των Χρυσάβγουλων ναζί. Είναι ουσιαστικά αδελφό κόμμα των ΑΝΕΛ: χριστιανικός πολιτισμός (φυσικά δεν αναφέρεται στον «ελληνοχριστιανικό» πολιτισμό, αλλά στον «ιουδαϊκό-χριστιανικό πολιτισμό», προσαρμόζοντας την λαϊκιστική του ρητορική στην δικιά του εκλογική βάση), εθνικισμός, διάλυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και εθνικό νόμισμα . Όσο για την καθαρά αντι-Ισλαμική ατζέντα του (θέλει να κλείσει τα τζαμιά και τα - ελάχιστα - ισλαμικά σχολεία) θα θυμίσω ότι μόνον πέρσι η Ελληνική Βουλή δέχτηκε την ανέγερση ισλαμικού τεμένους στην Αττική, και ότι οι ΑΝΕΛ (όπως και η Χρυσή Αυγή) καταψήφισαν την σχετική τροπολογία, ενώ πολλοί βουλευτές της ΝΔ επέλεξαν να είναι βροντερά και φανερά απόντες. 
    Αναντίρρητα όμως ο Βίλντερς έχει και μεγάλες διαφορές από τους ΑΝΕΛ αλλά και από και την ευρύτερη δεξιά της Ελλάδας: π.χ. ο Βίλντερς δεν είναι αντισημίτης (ακριβώς το αντίθετο), είναι σαφής στην στήριξη του στην LGBT κοινότητα, και ανεκτικός στη χρήση κάνναβης (θέλει απλά να μην υπάρχουν καταστήματα που να πωλούν προϊόντα κάνναβης σε μια ακτίνα 1 χλμ από σχολεία). Τέλος, ας μην ξεχνάμε ότι ο ίδιος ο Βίλντερς δηλώνει αγνωστικιστής, αντίθετα με τα στελέχη της ημεδαπή δεξιάς - αλλά και αριστεράς - που οι περισσότεροι κόπτονται να αναδείξουν ποικιλοτρόπως την αγάπη τους και την αφοσίωση τους προς την παντοδύναμη Εκκλησία.
    Δύο μέρες μένουν για τις Ολλανδικές εκλογές, και όλοι συμφωνούν ότι έχουν πολλαπλή σημασία. Δεν είμαι πολιτικός επιστήμονας για να γράψω κάτι σοφότερο από την προσωπική μου εντύπωση. Αλλά γράφω για αυτές γιατί η σημασία τους για εμένα είναι πολύ πιο εξειδικευμένη: θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό εάν θα συνεχίσω να βλέπω τον εαυτό μου ως Ευρωπαίο επιστήμονα που κάνει καριέρα στην χώρα του, την Ευρώπη ή τελικά θα ενδώσω και θα γίνω λιγότερο αιθεροβάμων, δεχόμενος τον ρόλο μου ως ανεπιθύμητου τελικά οικονoμικού μετανάστη.