Παρασκευή, 13 Ιανουαρίου 2017

Οι ιώσεις και η κυτταρική και κοινωνική πάλη - Huffington Post Greece


Χθες το βράδυ, δημοσιεύτηκε μια από τις πιο σημαντικές επιστημονικές εργασίες με τη συμμετοχή της ερευνητικής μου ομάδας. Είναι προϊόν συντονισμένης προσπάθειας που άρχισε ο φίλος μου Thijn Brummelkamp στη Βοστώνη, και τελείωσε με την συμμετοχή των εργαστηρίων μας από το Άμστερνταμ, μαζί με συνεργάτες και απο το Ρότερνταμ και το Στάνφορντ. Δημοσιεύεται στο διασημότερο ίσως διεθνές επιστημονικό περιοδικό, το Nature συνοδευόμενο και από ανεξάρτητο επιστημονικό σχολιασμό (News and Views).

Εν συντομία, βρήκαμε με μεθόδους γονιδιακής σάρωσης, ένα ανθρώπινο γονίδιο που η πρωτεΐνη την οποία παράγει (η λιπάση PLAG16) είναι απαραίτητη για την επιμόλυνση των ζωϊκών κυττάρων απο τους ιούς «πικόρνα». Οι ιοί αυτοί προκαλούν στους ανθρώπους από το κοινό κρυολόγημα (την «ιωσούλα» που λένε συχνά οι γιατροί για τα παιδιά), την ηπατίτιδα Α, μέχρι και την πολιομυελίτιδα, αλλά και τον αφθώδη πυρετό στα ζώα. Στη συνέχεια δείξαμε οτι η καταστολή της λειτουργίας του γονιδίου αυτού σε ποντίκια, τα καθιστά απρόσβλητα σε ιούς αυτού του τύπου. Επομένως, η δουλειά μας άνοιξε ορίζοντες για μια εντελώς νέα φαρμακευτική αντιμετώπιση αυτών των ιώσεων, με τη δημιουργία φαρμάκων που θα καταστέλουν επιλεκτικά την λειτουργία της PLAG16. Αυτό είναι σημαντικό για τουλάχιστον τρεις ασθένειες: για την πολιομυελίτιδα, η οποία αφήνει τα σημάδια της (μικρότερα ή μεγαλύτερα) για μια ζωή και που, ενώ είχε εξαφανιστεί ως ασθένεια, η αντιεμβολιαστική υστερία την έχει δυστυχώς επαναφέρει· για τον αφθώδη πυρετό, ο οποίος έχει τρομακτικές οικονομικές συνέπειες όταν ξεσπάει στις μεγάλες μονάδες παραγωγής· αλλά και για το κοινό κρυολόγημα (που δεν έχει καμία σχέση με την γρίπη, περνάει σε τρεις ως πέντε μέρες, και ούτε αυτό, ούτε η γρίπη δεν αντιμετωπίζονται με αντιβιοτικά), το οποίο είναι γενικά άκακο, αλλά για έναν ασθενή σε χημειοθεραπεία ή σε ανοσοκαταστολή, μπορεί και να αποτελεί θανατική καταδίκη.

Μπαίνοντας στην παγίδα να εμβαθύνω λίγο περισσότερο επιστημονικά, και πέρα απο την πρακτική σημασία της ανακάλυψής μας για τη δημιουργία νέων φαρμάκων, ο μηχανισμός που περιγράφουμε, είναι πραγματικά συναρπαστικός. Οι ιοί πικόρνα, μεταφέρονται στο εσωτερικό των κυττάρων, μέσα σε κυστίδια, τα ενδοσώματα. Ο μηχανισμός με τον οποίο οι ιοί αυτοί απελευθερώνονται απο τα ενδοσώματα στο εσωτερικό των κυττάρων, το κυτταρόπλασμα, όπου μεταφράζουν το γενετικό τους υλικό φτιάχνοντας τις πρωτεΐνες τους χρησιμοποιώντας τον κυτταρικό μηχανισμό πριν καταστρέψουν το μολυσμένο κύτταρο και απελευθερωθούν, δεν ήταν γνωστός. Δείξαμε ότι για την απελευθέρωση των ιών από να ενδοσώματα στο κυτταρόπλασμα, γίνεται μια συναρπαστική μάχη! Οι ιοί δημιουργούν μια μικρή ζημιά στην μεμβράνη του ενδοσώματος, ομάδες μορίων PLAG16 αναγνωρίζουν την παρουσία της ζημιάς, και για κάποιον λόγο (που δεν καταλαβαίνουμε ακριβώς, αλλά στην προσπάθεια τους να διορθώσουν αυτή την ζημιά) «διευκολύνουν» την απελευθέρωση των ιών και την καταστροφική τους δράση.

Ουσιαστικά δηλαδή, μία πρωτεΐνη του κυττάρου δρα ενάντια στο συμφέρον του κυττάρου ως σύνολο, στην προσπάθεια της να διορθώσει μια ζημιά. Συγχρόνως όμως, ένας άλλος κυτταρικός μηχανισμός, ο καλά μελετημένος μηχανισμός της αυτοφαγίας (ο οποίος δεν είχε ποτέ όμως μέχρι σήμερα συνδεθεί με την άμυνα ενάντια σε ιούς), προσπαθεί να προλάβει την δράση της PLAG16: ομάδες πρωτεΐνών GAL8 ανγανωρίζουν ότι αυτά τα ενδοσώματα κουβαλούν ενα βλαβερό φορτίο, και προσπαθούν να τα κατευθύνουν στην καταστροφή πριν αυτά απελευθερώσουν το ιό, μέσω του μηχανισμού της αυτοφαγίας, και να προφυλάξουν το κύτταρο. Δηλαδή, δύο «ομάδες» του κυττάρου, η PLAG16 και η GAL8, που υπάρχουν στο κύτταρο και για άλλους ρόλους, σε κατάσταση κρίσης δρουν η μια προς την καταστροφή και η άλλη προς την αποφυγή της, ενώ και οι δύο απλά «κάνουν την δουλειά τους».

Φτάνουμε λοιπόν στη σύνδεση της μοριακής βιολογικής πάλης με πολιτικο-κοινωνικά δρώμενα, επιμένοντας ότι «όλα είναι πολιτική».

Στα κύτταρα αλλά και στην κοινωνία, κάποιες ομάδες απαραίτητες για την εύρυθμη λειτουργία του συνόλου, οι οποίες υπό κανονικές συνθήκες εργάζονται καλόπιστα για το καλό του συνόλου μέσα απο την δικιά τους οπτική, μπορεί σε συγκεκριμένες συνθήκες - υπό την απειλή των ιών στο κύτταρο ή υπό οικονομική απειλή στην κοινωνία - εν αγνοία τους να δράσουν ενάντια στο συμφέρον του συνόλου. Αυτό δεν κάνει αυτες τις ομάδες λιγότερο ή περισσότερο μέλος του συνόλου: ο ανταγωνισμός μεταξύ τους ίσως και να είναι και απαραίτητος, αλλά η καταστροφή ή η επιβίωση είναι σίγουρα κοινή, και το αποτέλεσμα αβέβαιο.

Υπολογίζω ότι αυτή η εργασία κατά προσέγγιση μας στοίχισε περισσότερο απο ένα εκατομμύριο ευρώ, και ανάλογα με τον τρόπο υπολογισμού (π.χ. εαν υπολογίσω την απομείωση αξίας μηχανημάτων) ίσως και πάνω απο δύο εκατομμύρια. Αυτά τα χρήματα ήταν - εξ' ολοκλήρου - κρατική επιχορήγηση. Κανείς ιδιώτης δεν θα ήταν αρκετά ριψοκίνδυνος ώστε να χρηματοδοτήσει την ιδέα πριν από οκτώ χρόνια, όταν αρχίσαμε. Ο ρόλος του ιδιωτικού τομέα ήρθε στην αξιοποίηση, όταν τα πρώτα αποτελέσματα έδειχναν σαφώς την κλινική εφαρμογή της ανακάλυψης: η Haplogen και η Evotec συνεργάστηκαν μαζί μας και μεταξύ τους, και με ιδιωτικά πλέον κεφάλαια έχουν ήδη αναπτύξει ένα φάρμακο-καταστολέα της PLAG16, που ενδεχόμενή του επιτυχία θα αποφέρει στις εταιρίες αλλά και στα ινστιτούτα μας που παρήγαγαν την αρχική γνώση και πληροφορία, πιθανόν αρκετές εκατοντάδες εκατομμύρια. Είναι ένα παράδειγμα όπου ο κρατικός τομέας και ο ιδιωτικός τομέας στο τέλος δρουν συνεργατικά, αλλά όπου η πρωτοβουλία και η αρχική ριψοκίνδυνη επένδυση υπέρ του κοινωνικού συνόλου και της γνώσης, έρχονται απο το κράτος.

Και τα δύο επιμέρους διδάγματα, οδηγούν αβίαστα στο συμπέρασμα, ότι η συνεργασία τόσο ανάμεσα σε κοινωνικές ομάδες όσο και ανάμεσα στο κράτος και τον ιδιωτικό τομέα, μπορεί να αποβεί αμοιβαίως ωφέλιμη όταν γίνεται χωρίς αποκλεισμούς και με έμφαση στο τι μπορεί ο καθένας να κάνει καλύτερα, ακόμα και όταν υπάρχει ανταγωνισμός.


Σημείωση που γράφτηκε αρχικά ως απάντηση στην επισήμανση ενός αναγνώστη "Με λιγα λογια, κρατος κερναει, ιδιώτης πίνει" "Aπό το ένα περίπου εκατομμύριο που έβαλε το κράτος, το 80% ήτανε για μισθούς των μεταπτυχιακών και μεταδιδακτορικών ερευνητών που εργάστηκαν στο πρόγραμμα αυτό. Είναι κάπως πολύπλοκο να υπολογίσω πόσα έχουνε βάλει οι εταιρίες στο project, αλλά πέντε εκατομμύρια είναι πάνω-κάτω σωστό. Δεν βρήκαν κάτι έτοιμο "να το αρπάξουν" αλλά επένδυσαν μεγάλα ποσά, καθώς και τεχνογνωσία και ευελιξία που (καλώς ή κακώς) δεν είχαμε εμείς. Άμα το φάρμακο πάει καλά και περάσει σε κλινικές δοκιμές, μιλάμε για σταδιακά άλλη άλλα περίπου πέντε εκατομμύρια μόνον στην "φάση 1" (ασφάλεια, δοσολογία και παρενέργειες), άλλα περίπου δέκα στην "φάση 2" (αποτελεσματικότητα και ασφάλεια)... η φάση 3 (αποτελεσματικότητα, συγκρίσεις με υπάρχουσες θεραπείες, και άλλα) είναι ακόμα μακριά, και το ρίσκο ακόμα μετρήσιμο: αισιόδοξα, θα έλεγα ότι οι πιθανότητες να φτάσει ο αναστολέας μας σε φάση 3 είναι λιγότερες από 10% ... Οι εταιρίες ρισκάρουν πολλά λεφτά και πολύ χρόνο. Το κράτος τα λεφτά της επένδυσης που έγινε θα πάρει πίσω και μόνο και από τους φόρους σε αυτά τα λεφτά που θα βάλουν οι εταιρίες, και από ΦΠΑ και από μισθούς. Καλώς ή κακώς, το κράτος - στο καπιταλιστικό σύστημα - δεν είναι για να βγάλει κέρδος, αλλά για το καλό της κοινωνίας. Οπότε, αν βγει φάρμακο, ο ρόλος του κράτους θα είναι να το έχουν όλοι όσοι το χρειάζονται ανεξάρτητα εισοδήματος. Αν και η συζήτηση είναι μεγάλη (π.χ. γιατί το κράτος να μην αναπτύξει το φάρμακο ως εταιρία;) δεν θα το λύσουμε εδώ. Αλλά, το κράτος από αυτή την επένδυση κέρδισε πολλά παρήγαγε νέα γνώση και εκπαίδευσε νέους επιστήμονες που είναι απαραίτητοι για μια οικονομία έντασης γνώσης, και είχε άμεσα οφέλη από φόρους σε κεφάλαια κίνησης των εταιριών και μισθούς, και προοπτική για παρόμοια μεγαλύτερα μελλοντικά έσοδα.

Σημ. Το άρθρο αυτό τροποποιήθηκε σε σχέση με την δημοσίευση της Huffngton Post GR, για να περιέχει διάφορους συνδέσμους με άλλους ιστοτόπους.

Τετάρτη, 11 Ιανουαρίου 2017

Μια σύντομη συνάντηση, με απρόσμενη θεματολογία


Με τον Σταύρο, συναντιόμαστε μια-δυο φορές τον χρόνο - άμα το σκεφτείς δεν είναι άσχημα, σε σχέση δηλαδή με τις συναντήσεις του λαοφίλητου πρωθυπουργού με κάποιους Ευρωβουλευτές. Οι συζητήσεις είναι σπαστές, διακόπτονται από τηλέφωνα και ανυπόμονους συνεργάτες, και ανάθεμα αν έχουμε πει πέντε ήρεμες κουβέντες από τον Σεπτέμβρη του '14. Στις 3 Ιανουαρίου το μεσημέρι έφτασα στο ραντεβού μας με μια ελληνικού στυλ καθυστέρηση 45 λεπτών. Μπήκα στο χαμάμ με τα κορίτσια του γραφείου τύπου -  γραφείο το λένε, αλλά είναι γύρω στους 35 βαθμούς και το πως κάθονται εκεί μέσα με όλα τους τα ρουχαλάκια είναι ένα μυστήριο - και εκεί που σκεφτόμουνα ότι άδικα ανέβηκα, μπήκε ο Σταύρος, πιο χαλαρός από ότι συνήθως, "συγγνώμη βρε φίλε - έμπλεξα και άργησα, έλα μέσα να τα πούμε". Πότε θα γίνουν εκλογές, γιατί έχουμε κολλήσει δημοσκοπικά, ιδέες για καλύτερη εκμετάλλευση του διαδικτύου, εικασίες για διάφορα πολιτικά. "Εσύ τι κάνεις;" με ρώτησε μια στιγμή. Άρχισα να του λέω για τις τέσσερις μέρες στο Λασίθι, για το πως χώρισε ο φίλος μου και συνυποψήφιος Φάνης και στο χωριό το "σπασμένο τηλέφωνο" έφτασε ότι χώρισα εγώ και βρήκα μια Ολλανδέζα (Νοτιοαφρικανή βρήκε ο Φάνης, αλλά Ολλανδέζα γονιδιακά ...), γελάσαμε, με διέκοψε, σοβαρά: "Όχι βρε φίλε, τι κάνεις, εκεί που ερευνάτε για τον καρκίνο, για αυτά θέλω να μου πεις". "Ο δημοσιογράφος" σκέφτηκα. Του το είπα. Γέλασε, "Πες μου μια ιστορία, για κάτι που βρήκατε". Του είπα, και να τι κατάλαβε:

"Τον Αναστάση τον βλέπω μόνο στις γιορτές. Έρχεται βιαστικός στην Αθήνα, κατεβαίνει στο Λασίθι και πριν καλά καλά μιλήσουμε, έχει μπει το αεροπλάνο και είναι ξανά στην Ολλανδία. Βιολόγος, Ερευνητής Ολλανδικού Αντικαρκινικού Ινστιτούτου. Οκτώ χρόνια προσπαθεί μαζί με το φίλο του Τάϊν Μπρούμελκαμπ στη Βοστώνη και με τη συμμετοχή εργαστηρίων από το Άμστερνταμ, το Ρότερνταμ, το Στάνφορντ... Και αυτή την εβδομάδα η δικαίωση ήρθε από το διασημότερο ίσως διεθνές επιστημονικό περιοδικό, το Nature. Βρήκανε μιαν ανθρώπινη πρωτεΐνη που είναι απαραίτητη για την επιβίωση των ιών που προκαλεί την πολιομυελίτιδα, το κοινό κρυολόγημα - την «ιωσούλα» που λένε συχνά οι γιατροί για τα παιδιά – αλλά και τον αφθώδη πυρετό στα ζώα. Για κάποιες από αυτές τις ιώσεις υπάρχουν εμβόλια, όπως για την πολιομυελίτιδα (που ενώ είχε εξαφανιστεί ως ασθένεια, η αντιεμβολιαστική υστερία την έχει δυστυχώς επαναφέρει), αλλά για καμία από αυτές δεν υπάρχει φάρμακο. Το κρυολόγημα βέβαια στα παιδιά περνάει σε τρεις μέρες (χωρίς αντιβιοτικά - δεν βοηθάνε) αλλά για έναν ασθενή σε χημειοθεραπεία ένα απλό κρυολόγημα μπορεί και να είναι θανατική καταδίκη και η πολιομυελίτιδα αφήνει τα σημάδια της, μικρότερα ή μεγαλύτερα, για μια ζωή. Ήδη δύο εταιρίες πήραν τα πνευματικά δικαιώματα της ανακάλυψης. Ο Αναστάσης και ο Τάιν αισθάνονται ευτυχισμένοι.
Η ευτυχία που πηγάζει όταν είσαι χρήσιμος."

Καλά τα κατάλαβε - εντάξει, μαζί το γράψαμε - βγάλαμε και μια φωτογραφία "σέλφι". Θα τα δείτε και αύριο στο Ποτάμι αυτά, αλλά είπα να τον προλάβω αμέσως με την λήξη του εμπάργκο.

Και με έβγαλε και από την δύσκολη θέση για το πως να σας μιλήσω για την δουλειά μας αυτή. Αν και σχεδόν "λαθρεπιβάτης" - δεν είναι οι ιοί στα κύρια ερευνητικά μου ενδιαφέροντα - αφιέρωσα πολλές ώρες συζήτησης και μέρες δουλειάς, και η ερευνήτρια της ομάδας μου η Έλλη αφιέρωσε τον περισσότερο χρόνο της αυτή την οκταετία σε αυτή την δουλειά. Ωραία δουλειά - και δεν μίλησα στον Σταύρο για την σύνδεση της αυτοφαγίας με την άμυνα των κυττάρων ενάντια σε ιούς, που περιγράφουμε για πρώτη φορά σε αυτή την δημοσίευση. Το ανυπόμονο αναγνωστικό κοινό (...) θα πρέπει να περιμένει μέχρι αύριο (!) για μια πιο αναλυτική περιγραφή, ή να διαβάσει την επιστημονική δημοσίευση στην ιστοσελίδα του Nature.

Ακολουθούν τουλάχιστον δύο ακόμα δημοσιεύσεις στο θέμα, με την συμμετοχή και των φίλων στην Οξφόρδη, που αποτελούν και την κυρίως δουλειά του δικού μου εργαστηρίου σε αυτό το θέμα: παρόλο που τα αποτελέσματα μας ήταν ιδιαίτερα χρήσιμοι οδηγοί στην έρευνα μας, τα περισσότερα δεν συμπεριλήφθηκαν στην κυρίως δημοσίευση. Θα τα πούμε για αυτά μια άλλη φορά.  Η Έλλη φεύγει για να αρχίσει την δικιά της ερευνητική ομάδα στην Σουηδία, η Ζακλίν ετοιμάζεται πλέον να υποστηρίξει το διδακτορικό της, εγώ ετοιμάζομαι για αιτήσεις παραπέρα χρηματοδότησης για να κατανοήσω τον ακριβή μηχανισμό της αλληλεπίδρασης της απελευθέρωσης του ιού από τα ενδοσώματα και την αλληλεπίδρασης αυτής της διαδικασίας με την αυτοφαγία,  ο Τάϊν ετοιμάζεται με την Evotec και την Haplogen για να βρεθούν σε κλινικές δοκιμές ... και η ζωή θα συνεχιστεί και πέρα από την πολιτική ... αλλά τα πάντα θα παραμένουν πολιτική.

Κυριακή, 8 Ιανουαρίου 2017

Απάντηση στο άρθρο «Πρώτοι σε πτυχία, πάτοι σε παιδεία;» του Ι. Ιωαννίδη - Huffington Post Greece


Ο διάσημος μετα-αναλυτής κ. Ιωαννίδης, δημοσίευσε πρόσφατα στη Huffington Post Greece ένα άρθρο, το οποίο επικεντρώνεται στην απαξίωση της εργασίας και της προσπάθεια των «πολλών», με την ταυτόχρονη επιβράβευση των «λίγων», μιας ιδιότυπης κάστας ψευδεπίγραφων «αρίστων». Ο κ. Ιωαννίδης επαγγελματικά έγινε διάσημος απαξιώνοντας την πλειοψηφία της επιστημονικής έρευνας το 2005, όταν και δημοσίευσε την πολυ-αναφερόμενη άποψη του ότι «τα περισσότερα δημοσιευμένα επιστημονικά αποτελέσματα είναι λάθος» - και θα μου επιτρέψετε να αναφέρω αυτή την δημοσίευση ως «άποψη» γιατί δεν δημοσιεύτηκε ως επιστημονικό άρθρο αλλά ως "essay" (έκθεση ιδεών). 
Η δημοσίευση αυτή έχει την ιδιομορφία να μην αναφέρει διεύθυνση του συγγραφέα - και το αναφέρω γιατί η δεύτερη περισσότερο αναφερόμενη δημοσίευση του κ. Ιωαννίδη στην οποία είναι πρώτος ή τελευταίος συγγραφέας (το αυθαίρετο αυτό κριτήριο το χρησιμοποιεί ο ίδιος ο κ. Ιωαννίδης ως κριτήριο αριστείας στις αναλύσεις του, και για αυτό το χρησιμοποιώ αν και μετά λύπης μου) έχει τη διεύθυνση του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, που κατά μάλλον σαρκαστικό τρόπο περιπαίζει τη θέση του στο άρθρο του HuffPost Greece, που αναφέρει ότι «το 97% των κορυφαίων Ελλήνων επιστημόνων έχουν κάνει το κυριότερο έργο τους με διεύθυνση εργασίας αλλοδαπής». 
Σημείωση μετά την δημοσίευση στην HuffGR: Από δικό μου λάθος, δεν πρόσεξα ότι η διεύθυνση του συγγραφέα (που διατηρεί την πνευματική ιδιοκτησία προσωπικά) αναφέρεται στο PDF, απλά σε ασυνήθιστη θέση. Το ότι "Η δημοσίευση αυτή έχει την ιδιομορφία να μην αναφέρει διεύθυνση του συγγραφέα" είναι λάθος μου. Εάν ήμουν πιο προσεχτικός λοιπόν, θα είχα γράψει: "Η περισσότερο αναφερόμενη δημοσίευση του κ. Ιωαννίδη στην οποία είναι πρώτος ή τελευταίος συγγραφέας (το αυθαίρετο αυτό κριτήριο το χρησιμοποιεί ο ίδιος ο κ. Ιωαννίδης ως κριτήριο αριστείας στις αναλύσεις του, και για αυτό το χρησιμοποιώ αν και μετά λύπης μου) έχει τη διεύθυνση του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων (και του Πανεπιστημίου Tufts της Βοστώνης) , και είναι η πλέον αναφερόμενη δημοσίευση της διεθνούς βιβλιογραφίας με Ελληνική διεύθυνση. Το γεγονός αυτό κατά μάλλον σαρκαστικό τρόπο περιπαίζει τη θέση του κ. Ιωαννίδη στο άρθρο του HuffPost Greece, που αναφέρει ότι «το 97% των κορυφαίων Ελλήνων επιστημόνων έχουν κάνει το κυριότερο έργο τους με διεύθυνση εργασίας αλλοδαπής»." Περιττό φυσικά να επισημάνω ότι το λάθος μου αυτό ενισχύει και δεν καταρρίπτει το συμπέρασμα μου.
Ας πάμε τώρα σε αυτό το 97%. Μου θυμίζει το περίφημο σκεπτικό «Το 15% των τροχαίων ατυχημάτων γίνεται από οδηγούς υπό τη επήρεια αλκοόλ. Άρα είναι πολύ πιο ασφαλές να πίνεις και να οδηγείς, μια και το 85% των ατυχημάτων γίνεται από οδηγούς ξεμέθυστους». Ο κ. Ιωαννίδης θεωρεί Έλληνες τους έχοντες ελληνικό όνομα (μια ασυνείδητα η ενσυνείδητα εθνικιστική επιλογή) και όχι τους μετέχοντες στην Ελληνική Παιδεία. Έτσι, ένας φαντασιακός Γκας Παπαδόπουλος που είχε γράντπα στην Κορώνη και γεννήθηκε και έζησε στην Αμέρικα, είναι τόσο Έλληνας όσο και ο ίδιος ο κ. Ιωαννίδης ή εγώ, που αποφοιτήσαμε από το (ίδιο) Ελληνικό σχολείο και το (ίδιο) Ελληνικό Πανεπιστήμιο. Ο όρος «Έλληνας επιστήμονας» αφενός δεν είναι εύκολο να ορισθεί, αφετέρου, αν θεωρήσουμε ότι «Έλληνας επιστήμονας» είναι αυτός που μεγάλωσε και μορφώθηκε στην Ελλάδα, δηλαδή προκρίνουμε την Παιδεία και όχι την γενετική κληρονομιά, φτάνουμε στο παράδοξο ότι πρέπει να δεχτούμε ότι το σύστημα Παιδείας που τόσο απαξιώνει ο κ. Ιωαννίδης, πρέπει να κάνει και κάτι καλά για να βγάζει τόσους πολλούς εξαίρετα καταρτισμένους επιστήμονες που διαπρέπουν στο εξωτερικό.
Πολλά από τα στοιχεία που αναφέρει ο κ. Ιωαννίδης στο άρθρο του, είναι πιθανόν σωστά - αλλά κάποια είναι εξώφθαλμα αποπροσανατολιστικά: π.χ. «επιτυχής εξέταση τουλάχιστον του 65% των μαθημάτων του ακαδημαϊκού έτους» δεν σημαίνει ότι «επιβραβεύουμε δηλαδή όσους πέφτουν κάτω απ' τη βάση μόνο μια στις τρεις φορές», αλλά με προσεχτική παρατήρηση των προθεσμιών πρακτικά σημαίνει ότι δεν αποκλείουμε της υποτροφίας έναν φοιτητή που επέλεξε να δώσει εξετάσεις σε τρία από τα δέκα μαθήματα του έτους τον Σεπτέμβριο, μια κοινή πρακτική από καλούς φοιτητές που επιζητούν υψηλή βαθμολογία. 
Παρομοίως η θέση «η παραγωγή επιστημονικών δημοσιεύσεων με ελληνική διεύθυνση υποχωρεί διεθνώς. Πλέον το 2016 υπολείπεται 6% της Αιγύπτου», είναι μεν αριθμητικά ακριβής αλλά είναι αποπροσανατολιστική, μια και δεν αναφέρει ότι η Αίγυπτος έχει σχεδόν δεκαπλάσιο πληθυσμό αλλά και συνολικό Εθνικό προϊόν σαφώς μεγαλύτερο της Ελλάδας (περίπου 330 δισ. έναντι 200 δισ.) - το αναφέρω μια και τα συμπεράσματα στα οποία έφτασα εγώ μαζί με έναν συνάδελφο για την πορεία της Ελληνικής επιστήμης είναι διαφορετικά (και είναι αναλυτικά προσβάσιμα). Σε περίληψη: «Η ποσότητα και η ποιότητα της έρευνας σε μία χώρα σχετίζονται με τον πλούτο της, και με βάση τα χρήματα που έχει η Ελλάδα, τα πάει απρόσμενα καλά».
Πολλά από τα στοιχεία που αναφέρει ο κ. Ιωαννίδης στο άρθρο του, είναι πιθανόν σωστά - αλλά κάποια είναι εξώφθαλμα αποπροσανατολιστικά.
Δεν θα είχα γράψει τίποτε από αυτά εάν ο κ. Ιωαννίδης δεν είχε γράψει το εξής: «Αρκετοί εκλεκτοί συνάδελφοι έφυγαν πρόσφατα, άλλοι το σκέφτονται. Μένουν πίσω όσοι είναι στα αζήτητα και όσοι έχουν σοβαρούς προσωπικούς λόγους ή καθαρόαιμο ηρωισμό να πεθάνουν επιστημονικά στην πατρίδα». Απαξιώνοντας συνολικά το εκπαιδευτικό δυναμικό, της τριτοβάθμιας αλλά και των άλλων βαθμίδων της εκπαίδευσης, και θεωρώντας οτιδήποτε θετικό ως αυτοκτονικό ηρωισμό, προβάλλουμε μια εικόνα που δε συμβαδίζει με τη δικιά μου αντίληψη για τους συναδέλφους μου στον επιστημονικό χώρο τουλάχιστον του τομέα μου, όπου ο κανόνας είναι η αφοσίωση, η προσπάθεια, και η ποιότητα στο επιστημονικό και διδακτικό έργο και οι εξαιρέσεις όλα τα άλλα. Κυρίως όμως αναιρούμε την πανθομολογούμενη άρτια κατάρτιση των Ελλήνων επιστημόνων που διαπρέπουν στο εξωτερικό, αφού αποφοιτήσουν από ελληνικά σχολεία και ελληνικά (δημόσια...) Πανεπιστήμια - όπως ο μετέχων της ελληνικής παιδείας κ. Ιωαννίδης. 
Υγ. Παρά τον προσωπικό τόνο της επιστολής, που δεν μπόρεσα να αποφύγω και για το οποίο απολογούμαι, δεν έχω κάτι ενάντια στον κ. Ιωαννίδη ο οποίος άλλωστε με έχει περιλάβει σε όλους τους μέχρι σήμερα καταλόγους των Ελλήνων επιστημόνων με μεγάλη διεθνή επιρροή - σωστά μια και μετέχω και της ελληνικής παιδείας αλλά και της ελληνικής πολιτικής ζωής.
Με εκτίμηση, Αναστάσης Περράκης